II SA/Go 577/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Sędzia WSA Sławomir Pauter Protokolant sekr. sąd. Małgorzata Zacharia-Gardzielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2013 r. sprawy ze skargi P.B. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dziekana Wydziału Uniwersytetu z dnia [...] r., II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. U Z A S A D N E N I E Decyzją z [...] marca 2013 r. Dziekan Wydziału Nauk Uniwersytetu, działając na podstawie art. 190 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2012 r., poz. 572 ze zm., dalej: P.s.w) i § 47 ust. 1 pkt 6 Regulaminu studiów Uniwersytetu, skreślił P.B. z dniem [...] marca 2013 r. z listy studentów. W uzasadnieniu decyzji Dziekan podał, że skreślenie z listy studentów nastąpiło z powodu nieuzyskania zaliczenia komisyjnego. Od decyzji tej odwołała się P.B., zarzucając jej błędne wskazanie daty skreślenia z listy studentów, jak również brak uzasadnienia faktycznego i prawnego. Rektor Uniwersytetu decyzją z [...] kwietnia 2013 r. nr [...], na podstawie art. 207 ust. 1 P.s.w z zw. z art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., nr 89, poz. 1071 ze zm., dalej: K.p.a) oraz § 47 ust. 1 pkt 6 Regulaminu studiów Uniwersytetu, uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł o skreśleniu P.B. z listy studentów. Uzasadniając decyzję Rektor powołał się na § 47 ust. 1 pkt 6 Regulaminu studiów. Zgodnie z jego treścią Dziekan skreśla studenta z listy studentów w przypadku niezdania egzaminu komisyjnego bądź nieuzyskania zaliczenia komisyjnego, zgodnie z § 38 ust. 4 Regulaminu. Zdaniem organu odwoławczego Dziekan Wydziału Nauk prawidłowo podał podstawę prawną oraz faktyczną skreślenia P.B. z listy studentów. Jednakże z uwagi na błędne określenie w treści daty skreślenia odwołującej z listy studentów, Rektor postanowił pozytywnie rozpatrzyć odwołanie. Organ zaznaczył, że jedną z cech aktu administracyjnego jest jego zewnętrzny charakter, co oznacza, że musi być on doręczony lub zakomunikowany stronie. Od chwili wydania decyzji do chwili jej doręczenia akt ten nie wywołuje zatem żadnych skutków prawnych. Można zatem wyróżnić czynność "podjęcia decyzji" oraz czynność "wydania decyzji". Tym samym, mimo że przed doręczeniem decyzja istnieje, wywiera skutki prawne dopiero z chwilą jej doręczenia w sposób przewidziany przepisami prawa. W przedmiotowej sprawie Dziekan już w momencie podjęcia decyzji rozstrzygnął o jej skutkach podając, że skreśla P.B. z listy studentów z dniem [...] marca 2013 r., podczas gdy decyzja została doręczona stronie 18 marca 2013 r. i dopiero od tej daty wywołuje skutki prawne w niej wskazane. Zasadnym stało się zatem uwzględnienie odwołania strony w zakresie błędnie wskazanej daty skreślenia z listy studentów. Zdaniem Rektora na uwzględnienie nie zasługuje zarzut braku uzasadnienia faktycznego oraz prawnego wydanej decyzji. W treści uzasadnienia wskazano bowiem jednoznacznie, że skreślenie z listy studentów następuje na podstawie § 47 ust. 1 pkt 6 regulaminu, podając jednocześnie jako powód skreślenia z listy studentów nieuzyskanie zaliczenia komisyjnego. Uzasadnienie to mimo, że lakoniczne, spełnia wymogi określone w art., 107 § 3 K.p.a. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi P.B. złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Podała, że od kilku miesięcy próbuje udowodnić władzom uczelni, który Regulamin studiów ją obowiązuje. Ta kwestia – zdaniem skarżącej – zaważyła na istocie problemu. Wskazała, że w trakcie sesji egzaminacyjnej (zimowej) zaliczyła bądź zdała egzaminy ze wszystkich przedmiotów oprócz zaliczenia laboratorium z chemii. Zaznaczyła, że egzamin z chemii zdała z całą grupą na ocenę dostateczną. Nie otrzymała jednak wpisu tej oceny do indeksu, ponieważ najpierw musiała mieć wpisane zaliczenie laboratorium. Z laboratorium nie zaliczyła tylko zadań. Wyjaśniła, ze bardzo zależało jej na jak najszybszym zakończeniu sesji, ponieważ podjęła próby przeniesienia się na Uniwersytet Przyrodniczy na kierunek Ochrona środowiska. Dlatego wystąpiła do Dziekana z wnioskiem o przeprowadzenie egzaminu komisyjnego. Termin tego egzaminu został wyznaczony na [...] marca 2013 r. Zdaniem skarżącej cała formuła egzaminu komisyjnego też budzi pewne wątpliwości, chociażby fakt, że pytania przygotowuje wykładowca i wręcza je osobiście przystępującej do egzaminu (nie ma możliwości losowego wyboru pytań). Skarżąca wskazała, że obowiązuje ją nowy Regulamin studiów na Uniwersytecie, nadany uchwałą Senatu Uczelni z dnia [...] kwietnia 2012 r. Nr [...]. Wprawdzie z Regulaminu tego wynika, że obowiązuje on studentów przyjętych na studia po 30 września 2012 r., a decyzja Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Nauk z [...] września 2012 r. o przyjęciu na I rok studiów doręczona została jej 26 września 2012 r, to jednak prawa studenta otrzymała nie z chwilą doręczenia decyzji lecz z chwilą immatrykulacji i złożenia ślubowania. Wskazała, że wydziałowa inauguracja na Wydziale Nauk odbywała się 3 października 2012 r., natomiast inauguracja roku akademickiego 2012/2013 na Uniwersytecie odbywała się 10 października 2012 r. Odpowiadając na skargę Rektor Uniwersytetu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ wskazał, że w przypadku P.B. decydującą jest data 26 września 2012 r. tj. dzień potwierdzenia odbioru decyzji Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Nauk, nie natomiast jak podnosi strona dzień inauguracji roku akademickiego oraz złożenia przez nią ślubowania. Nadto wskazano, że w art. 170 ust. 1 P.s.w ustawodawca jednoznacznie określił, że osoba przyjęta na studia nabywa prawa studenta z chwilą immatrykulacji i złożenia ślubowania., którego treść określa statut uczelni. Z zapisu tego wynika, że nabyć prawa studenta może jedynie osoba przyjęta uprzednio na studia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 170 ust. 1 P.s.w osoba przyjęta na studia nabywa prawa studenta z chwilą immatrykulacji i złożenia ślubowania, którego treść określa statut uczelni. Stosownie natomiast do treści art. 169 ust. 10 P.s.w rekrutację przeprowadzają komisje rekrutacyjne powołane przez kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej lub inny organ wskazany w statucie. Komisja rekrutacyjna podejmuje decyzję w sprawach przyjęcia na studia. Decyzja ta jest aktem przyjęcia na studia, zatem datą nabycia praw studenta jest data doręczenia decyzji komisji rekrutacyjnej o przyjęciu na studia. Sama zaś immatrykulacja, czyli uroczystość przyjęcia nowych studentów na I rok studiów jak i złożenie ślubowania nie wywołują takich skutków prawnych jak decyzja o przyjęciu na studia. A zatem nieuzasadnione jest stanowisko skarżącej, że obowiązuje ją nowy Regulamin uchwalony uchwałą Senatu Uniwersytetu z dnia [...] kwietnia 2012 r. Nr [...]. Decyzja Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Nauk Uniwersytetu z [...] września 2012 r. o przyjęciu na I rok studiów doręczona została skarżącej 26 września 2012r., zatem zgodnie z § 2 ust. 1 nowego Regulaminu z 2012r., skarżącą obowiązuje Regulamin uchwalony uchwałą Nr [...] Senatu Uczelni z [...] kwietnia 2006 r., zmieniony uchwałą z [...] kwietnia 2010 r. Nr [...]. Pomimo jednak prawidłowego zastosowania dotychczasowego Regulaminu studiów, decyzje wydane zostały przez organ I jak i II instancji z naruszeniem przepisów procedury administracyjnej, w tym w szczególności art. 107 § 3 K.p.a. Z rozstrzygnięcia kwestionowanych decyzji wynika, że ich podstawę prawną stanowiły przepisy art. 190 i art. 207 ust. 1 P.s.w oraz § 47 ust. 1 pkt 6 Regulaminu studiów Uniwersytetu. Z treści uzasadnienia decyzji organu I instancji jak i organu odwoławczego wynika, że podstawą skreślenia skarżącej z listy studentów był art. 190 ust. 2 P.s.w, który wskazuje na fakultatywne przesłanki skreślenia z listy studentów. Zgodnie z tym przepisem kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów w przypadku: 1). stwierdzenia braku postępów w nauce, 2). nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie, 3). niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów. Zgodnie natomiast z § 47 ust. 1 pkt 6 Regulaminu studiów Uniwersytetu, dziekan skreśla studenta z listy studentów w przypadku niezdania egzaminu komisyjnego bądź nieuzyskania zaliczenia komisyjnego zgodnie z § 38 ust. 4, który z kolei stanowi, że student, który na egzaminie komisyjnym uzyskał ocenę niedostateczną zostaje skreślony z listy studentów. Bezsporne w sprawie jest to, że skarżąca [...] marca 2013 r. składała zaliczenie komisyjne z chemii ogólnej i nieorganicznej i uzyskała negatywny wynik tego egzaminu. Oznacza to, że skarżąca nie uzyskała zaliczenia I semestru studiów. Należy jednak wskazać, że treść zapisu § 47 ust. 1 pkt 6 w zw. z § 38 ust. 4 Regulaminu pozostaje w sprzeczności z zapisem ustawowym, który zaostrza kryteria wynikające z art. 190 ust. 2 P.s.w. Przepis ten wprowadza bowiem możliwość skreślenia studentów z listy studentów w wypadku, jak w sprawie niniejszej – nieuzyskania zaliczenia semestru. Regulamin natomiast w takiej sytuacji przewiduje skreślenie z listy studentów. Zapis Regulaminowy nie pozostawia więc organowi swobody w podjęciu decyzji, która została przewidziana w zapisie ustawowym, zatem jest z nim sprzeczny. Niewątpliwie zatem występuje w sprawie kolizja zapisów prawa wewnętrznego uczelni i prawa powszechnie obowiązującego jakim jest P.s.w. W takiej sytuacji – zdaniem Sądu – organy związane były normami ustawowymi jako nadrzędnymi. Organy te powinny zatem orzekać w sposób nienaruszający norm ustawowych, a więc w oparciu o art. 190 ust. 2 P.s.w. Podkreślenia wymaga, że w przypadkach określonych w art. 190 ust. 2 P.s.w organ podejmuje decyzję w ramach tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to, że właściwy organ uczelni może skreślić studenta z listy studentów lecz nie jest do tego zobligowany. Taka decyzja wymaga wyczerpującego uzasadnienia co do okoliczności tak prawnych, jak i faktycznych towarzyszących jej podjęciu (art. 107 § 3 K.p.a.), czego w kontrolowanych decyzjach zabrakło. W przypadku rozstrzygnięcia negatywnego dla strony organ zobowiązany jest wykazać, że nie mógł inaczej orzec z uwagi na konkretne okoliczności prawne lub faktyczne. W przeciwnym wypadku organ naraża się na skuteczny zarzut naruszenia zasady prawdy obiektywnej i obowiązku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego (art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a). Uzasadnienie decyzji organu I instancji jest jednozdaniowe. Organ odwoławczy powołał się tylko na treść § 47 ust. 1 pkt 6 w zw. z § 38 ust. 4 Regulaminu. Uzasadnienia te uchybiają zatem treści art. 107 § 3 K.p.a. Organy w ogóle nie rozważyły, czy zaistniała sytuacja uzasadnia skreślenie skarżącej z listy studentów, czy istnieją okoliczności przemawiające za odstąpieniem od takiego rozstrzygnięcia. Przejmując sprawę do ponownego rozpoznania organy uwzględnią powyższe rozważania sądu, a zwłaszcza dokonają wnikliwej analizy materiału dowodowego oraz uargumentują wszechstronnie swoje rozstrzygnięcie z zastosowaniem wymogów art. 107 § 3 K.p.a. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji. W oparciu o przepis art. 152 cytowanej ustawy stwierdzono, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, co wywiera skutek do czasu uprawomocnienia się wyroku.