II SA/Go 582/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Trzecki Sędziowie Sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant st. sekr. sąd. Monika Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2010 r. sprawy ze skargi S.K. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej z dnia [...] r. nr [...], II. stwierdza, że decyzje określone w punkcie I wyroku nie podlegają wykonaniu, III. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego S.K. kwotę 220 zł (dwieście dwadzieścia złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2009r. wydaną z upoważnienia Komendanta Placówki Straży Granicznej, na podstawie art. 97 ust. 1 i 3 w związku z art. 88 ust. 1 pkt 1 i 3 i art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2006r., Nr 234, poz. 1694 z późn.zm.), zobowiązano cudzoziemca S.K. - obywatela Indii do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie do dnia [...] grudnia 2009r. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu organ wskazał, iż K.S. został zatrzymany przez funkcjonariuszy Placówki Straży Granicznej w dniu [...] listopada 2009r. W trakcie kontroli legalności pobytu ustalono, iż S.K. posiadał własny paszport oraz polską kartą pobytu, której ważność wygasła [...] września 2008r. W związku z powyższym, przebywał na terytorium RP bez ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu i pobytu na terytorium RP. Ponadto wskazano, iż strona wjechała do Polski legalnie w dniu [...] maja 2007r. na podstawie własnego paszportu i zamieszczonej w nim wizy, w celu podjęcia studiów w Wyższej Szkole Prawa i Administracji. Po przylocie cudzoziemiec zaczął studiować i zamieszkał w internacie. Podczas studiów S.K. złożył do Wojewody wniosek o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony w Polsce, a w dniu [...].09.2007r. decyzją nr [...] Wojewoda udzielił cudzoziemcowi zezwolenia na zamieszkanie w Polsce na czas oznaczony do dnia [...].09.2008r. Na podstawie tej decyzji obywatel Indii S.K. uzyskał kartę pobytu ważną od dnia [...] września 2007r. do dnia [...] września 2008r. W grudniu 2007r. cudzoziemiec przerwał studia i wyjechał do Hiszpanii, gdzie przebywał do maja 2008r., a po powrocie zamieszkał w [...], gdzie przebywał do momentu zatrzymania przez Straż Graniczną. Po przerwaniu studiów nigdzie nie pracował. Cudzoziemiec zeznał, że dobrowolnie opuści terytorium RP i sam znajdzie środki do pokrycia kosztów związanych z wyjazdem z Polski do Indii. Powyższa okoliczność, w ocenie organu, stanowi samodzielną przesłankę do wydania cudzoziemcowi zobowiązania do opuszczenia terytorium RP, na podstawie art. 97 ust. 1 w zw. z art. 88 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy o cudzoziemcach. W odwołaniu z [...] grudnia 2009 r. S.K. podniósł, że nie zgadza się z powyższą decyzją bowiem informował funkcjonariuszy Straży Granicznej, że na styczeń zaplanował ślub z E.D. (planowany już od sierpnia 2009r.). Strona stwierdziła, iż wydalenie go z terytorium RP pozbawi go możliwości zawarcia związku małżeńskiego z E.D. oraz legalnego pobytu na terytorium RP. Ponadto S.K. stwierdził, iż informował funkcjonariuszy, że od początku stycznia 2010r. ma zapewnioną legalną pracę w Centrum Handlowym oraz że po Nowym Roku będzie kontynuował studia w Wyższej Szkole Prawa i Administracji - zaocznie. Mając powyższe na uwadze zwrócił się o wstrzymanie wykonania decyzji nr [...], zobowiązującej go do opuszczenia terytorium RP. Jednocześnie zapewnił, że po zawarciu związku małżeńskiego, legalnym zatrudnieniu w ww. Centrum Handlowym i podęciu (kontynuowaniu) nauki niezwłocznie dostarczy niezbędne dokumenty potwierdzające jego "związek, pracę oraz naukę do PSG" Decyzją z dnia [...] czerwca 2010r. ([...]) Wojewoda, na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 1 i 3, w związku z art. 97 ust. 1 i art. 98 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o cudzoziemcach oraz art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98 poz. 1071), utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że podane w odwołaniu fakty tj. informowanie funkcjonariuszy Straży Granicznej, iż pozostaje w związku konkubenckim z obywatelką Polski i zamierza zawrzeć z nią związek małżeński, nie znajdują pokrycia w protokole z wyjaśnień przeprowadzonych w dniu [...] listopada 2009r. przez funkcjonariuszy Placówki Straży Granicznej. Podczas przesłuchania cudzoziemiec oświadczył jedynie, że nie jest małżonkiem obywatelki Unii Europejskiej ani obywatelki Polski i jest kawalerem. Nie mówił nic na temat zamiaru wstąpienia w związek małżeński. Podobnie podczas wyjaśnień S.K., odmiennie od twierdzeń odwołania, wskazał, że nie starał się przedłużyć legalności pobytu na terytorium RP, nie posiada na ten cel środków i nie znał innego sposobu na zalegalizowanie pobytu na tym terytorium. Wojewoda poinformował, iż z wyjaśnień złożonych w Wydziale Spraw Cudzoziemców Urzędu Wojewódzkiego przez S.K. oraz E.D. wynika, iż poznali się oni w sierpniu 2008r., nie prowadzili jednak wspólnego gospodarstwa domowego. Wspólnie mieszkają, jak oboje oświadczyli, dopiero od grudnia 2009r., czyli po zatrzymaniu cudzoziemca przez Straż Graniczną i po otrzymaniu przez niego decyzji zobowiązującej go do opuszczenia terytorium RP. Jednocześnie plany dotyczące zawarcia związku małżeńskiego nie zostały podczas wyjaśnień udowodnione jednoznacznie. Zdaniem organu z przedstawionych dokumentów wynika, że dopiero w styczniu 2010r. cudzoziemiec wystąpił z wnioskiem do sądu o "dopuszczalność związku małżeńskiego", co stoi to w sprzeczności z treścią odwołania. Wobec wskazanych powyżej okoliczności, w przedmiotowej sprawie, Wojewoda stanął na stanowisku, iż w przypadku S.K. nie zachodzą przesłanki do udzielenia zgody na pobyt tolerowany, określone w art. 97 ust. 1 pkt 1a ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2009r. Nr 189, poz. 1472). Organ wskazał, iż wszystkie podniesione przez cudzoziemca kwestie (zamiar kontynuacji studiów oraz podjęcia pracy) okazały się tylko deklaracjami cudzoziemca, którym organ II instancji nie dał wiary, zwłaszcza w świetle faktu, że od momentu wygaśnięcia poprzedniego zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony do momentu zatrzymania przez funkcjonariuszy Straży Granicznej, tj. ponad rok, nie podjął żadnych kroków w celu realizacji swoich rzekomych planów i zalegalizowania swojego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Organ odwoławczy wskazał dalej, że postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010r., odmówił zawieszenia postępowania odwoławczego od decyzji z dnia [...] listopada 2009r. bowiem jego zdaniem wniosek skarżącego nie wniósł nic nowego do zgromadzonego materiału dowodowego i oparty jest na argumentach tożsamych z przytoczonymi w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji (zamiar zawarcia związku małżeńskiego, podjęcia pracy i kontynuowania studiów). Wojewoda stwierdził, iż okoliczność przebywania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest samodzielną przesłanką do wydania decyzji o wydaleniu z kraju, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach oraz że decyzja ta nie ma charakteru uznaniowego. Dodatkowo, również okoliczność nieposiadania środków finansowych niezbędnych do pokrycia kosztów pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i niemożność wskazania wiarygodnych źródeł ich uzyskania jest samodzielną przesłanką do wydania decyzji o wydaleniu z kraju (art. 88 ust. 1 pkt 3 cyt. ustawy). Po stwierdzeniu, iż S.K. przebywa na terytorium Polski bez dokumentów uprawniających go do tego, Komendant Placówki Straży Granicznej miał jedynie dwie możliwości: wystąpić do Wojewody z wnioskiem o wydanie decyzji o wydaleniu cudzoziemca z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub samodzielnie zobowiązać go do opuszczenia kraju, w przypadku, gdy z okoliczności sprawy wynika, iż cudzoziemiec sam wykona ten obowiązek (art. 97 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach). Komendant Placówki Straży Granicznej miał więc pole manewru w kwestii sposobu, w jaki zdecyduje się przymusić cudzoziemca do opuszczenia kraju (i postanowił wydać decyzję o zobowiązaniu, która wiąże się dla cudzoziemca z lżejszymi sankcjami). Ponadto, odnosząc się do deklaracji cudzoziemca dotyczących jego zamiaru zawarcia związku małżeńskiego z E.D., organ odwoławczy stanął na stanowisku, iż S.K. zamierza wstąpić w związek małżeński z obywatelką Polski w celu uniknięcia wydalenia z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Art. 89 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach stanowi, że decyzji o wydaleniu cudzoziemca nie wydaje się, a wydanej nie wykonuje, jeżeli "zachodzą przesłanki do udzielenia zgody na pobyt tolerowany" oraz "cudzoziemiec jest małżonkiem obywatela polskiego albo cudzoziemca posiadającego zezwolenie na osiedlenie się lub zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego WE i jego dalszy pobyt nie stanowi zagrożenia dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub bezpieczeństwa i porządku publicznego, chyba że związek małżeński został zawarty w celu uniknięcia wydalenia". Podsumowując Wojewoda wskazał, iż materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy potwierdza zasadność wydania decyzji zobowiązującej cudzoziemca do opuszczenia terytorium RP. Jednocześnie organ drugiej instancji w uzasadnieniu decyzji zobowiązał stronę do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 7 dni od dnia doręczenia decyzji. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył S.K. zarzucając jej nieobiektywne i nierzetelne ustalenie stanu faktycznego w sprawie oraz naruszenie dyspozycji przepisu art. 89 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach. W uzasadnieniu skarżący przedstawił dotychczasowe postępowanie w sprawie oraz wskazał, iż zaskarżona decyzja Wojewody została wysłana do niego po zawarciu przez niego związku małżeńskiego (w aktach administracyjnych sprawy znajduje się odpis skrócony aktu małżeństwa zawartego w dniu [...] czerwca 2010r.), a organ nie miał wiedzy, iż strona jest po ślubie. S.K. dodał, iż wydalenie go z kraju w okolicznościach niniejszej sprawy, uważa za krzywdzące. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji . Postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2010r. (sygn. akt II SA/Go 582/10) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, uwzględniając wniosek skarżącego, wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji Wojewody z uwagi na to, iż wyegzekwowanie od skarżącego opuszczenia Polski przed rozpoznaniem jego sprawy przez Sąd nie tylko pozbawi go możliwości osobistego uczestnictwa w postępowaniu sądowym, ale także sprawia, że udzielona cudzoziemcowi ochrona sądowa może okazać się iluzoryczna (k. 31-34 akt sądowych). Nadto postanowieniem z dnia 23 września 2010 r. Sąd ustanowił dla skarżącego cudzoziemca tłumacza przysięgłego języka angielskiego (k. 59), który uczestniczył w rozprawie w dniu 27 października 2010r. oraz postanowieniem z 24 września br. przyznał prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata (k.66-68). Na rozprawie sądowej w dniu 27 października 2010r. żona skarżącego E.K. (odpis aktu małżeństwa znajduje się w aktach administracyjnych), której skarżący udzielił pełnomocnictwa procesowego, przedłożyła zaświadczenie lekarskie z dnia [...] października 2010r., z którego wynika, że jest w 10 tygodniu ciąży. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), sądy te sprawują kontrolę zaskarżonych decyzji pod względem zgodności z prawem. W związku z powyższym usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jej wydawaniu organy naruszyły prawo materialne lub przepisy postępowania w sposób określony w art. 145 § 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) – dalej jako "P.p.s.a.". Zaznaczyć przy tym należy, że w myśl przepisu art. 133 P.p.s.a., podstawę wyrokowania stanowią akta sprawy, a zgodnie z przepisem art. 134 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie wskazać należy, że wbrew oczekiwaniu skarżącego Sąd nie może opierać kontroli decyzji administracyjnej o kryterium słuszności. Nie jest także uprawniony do zastąpienia organów administracji publicznej w rozpoznaniu i rozstrzygnięcia indywidualnej sprawy administracyjnej. W konsekwencji, w ramach niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego, Sąd nie może rozstrzygnąć kwestii istnienia lub braku przesłanek wydalenia cudzoziemca z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a także tego jaki wpływ na dalsze decyzje właściwych organów w tym przedmiocie winien mieć fakt zawarcia w dniu [...] czerwca 2010 r. związku małżeńskiego z obywatelką polską oraz to, że żona skarżącego jest w ciąży. Dokonując oceny zasadności skargi w zakresie w jakim Sąd władny jest to uczynić, a więc z punktu widzenia legalności zaskarżonej decyzji administracyjnej uznać należy, iż w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, zakończonego wydaniem przez Wojewodę zaskarżonej decyzji, doszło do naruszenia prawa materialnego, jak również dopuszczono się szeregu istotnych naruszeń przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej przez nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji stanowił art. 97 ust. 1 w związku z art. 88 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2006r. Nr 234, poz. 1694 z późn.zm.) – dalej jako "ustawa". Zgodnie z przepisem art. 97 ust. 1 w przypadkach, o których mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1-3, 6, 11 i 12 ustawy, cudzoziemiec może być zobowiązany do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie do 7 dni, gdy z okoliczności sprawy wynika, że dobrowolnie wykona ten obowiązek. Dla potrzeb dalszych wywodów wskazać należy, iż przepisy rozdziału 8 ustawy o cudzoziemcach regulują dwie odrębne instytucje prawne, w trybie których organy administracji publicznej orzekają, w drodze decyzji, o opuszczeniu przez cudzoziemca terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Pierwsza z nich uregulowana w przepisach art. 88 i nast. ustawy polega na wydaniu decyzji o wydaleniu cudzoziemca z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w przypadku zaistnienia przesłanek wymienionych w art. 88 ust. 1 pkt 1-10 ustawy. Decyzję taką wydaje się cudzoziemcowi między innymi, jeżeli: przebywa na tym terytorium bez wymaganej wizy, jeżeli jest wymagana, lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu i pobytu na tym terytorium (pkt 1) lub gdy nie posiada środków finansowych niezbędnych do pokrycia kosztów pobytu na terytorium RP i nie może wskazać wiarygodnych źródeł ich uzyskania. W myśl art. 92 ust. 1 ustawy, decyzje o wydaleniu cudzoziemca wydaje, z urzędu lub na wniosek Ministra Obrony Narodowej, Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Szefa Agencji Wywiadu, Komendanta Głównego Straży Granicznej, Komendanta Głównego Policji, komendanta oddziału Straży Granicznej, komendanta wojewódzkiego Policji, komendanta placówki Straży Granicznej lub organu Służby Celnej, wojewoda właściwy ze względu na miejsce pobytu cudzoziemca lub miejsce ujawnienia faktu albo zdarzenia będącego podstawą wystąpienia z wnioskiem o wydalenie cudzoziemca. Druga z instytucji ma charakter uznaniowy i polega na tym, ze w przypadkach o których mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1-3, 6, 11 i 12, cudzoziemiec może być zobowiązany do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie do 7 dni, gdy z okoliczności sprawy wynika, że dobrowolnie wykona ten obowiązek (art. 97 ust. 1 ustawy). Decyzji takiej obligatoryjnie nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności (art. 97 ust. 3). Po myśli art. 98 ust. 1 i 2 ustawy do wydania rozstrzygnięcia w tym przedmiocie w pierwszej instancji właściwe są wskazane w tym przepisie organy, tj. komendant wojewódzki Policji, komendant powiatowy (miejski) Policji, komendant oddziału Straży Granicznej lub komendant placówki Straży Granicznej, natomiast odwołanie od decyzji przysługuje do wojewody właściwego ze względu na siedzibę organu, który wydał decyzję. Wykładnia językowa oraz systemowa powyższych przepisów jednoznacznie prowadzi do wniosku, iż regulują one odrębne tryby postępowania, do których prowadzenia i zakończenia poprzez wydanie właściwej decyzji uprawnione są inne organy administracji publicznej. Podkreślenia wymaga, iż postępowanie prowadzone w trybie art. 97 ustawy o cudzoziemcach ma charakter szczególny i odformalizowany wobec instytucji uregulowanej w przepisach art. 88 i nast. ustawy, zatem przesłanki umożliwiające jego zastosowanie nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Powyższy uproszczony tryb orzekania o zobowiązaniu cudzoziemca do dobrowolnego opuszczenia terytorium RP w terminie do 7 dni może bowiem być zastosowany wyłącznie przy kumulatywnym spełnieniu dwóch przesłanek – tj. zaistnienia co najmniej jednej z przyczyn wydalenia cudzoziemca określonych w art. 88 ust. 1 pkt 1-3, 6, 11 i 12 oraz gdy z okoliczności sprawy wynika, że cudzoziemiec dobrowolnie wykona nałożone na niego zobowiązanie. Bezspornym w niniejszej sprawie jest fakt, iż skarżący S.K., obywatel Indii, po dniu [...] września 2008r., kiedy to wygasła jego karta pobytu (wydana przez Wojewodę), przebywał w Polsce nielegalnie. Podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił, oprócz ww. art. 97 ust. 1, także art. 88 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy. Organy stwierdziły bowiem, że S.K. w chwili zatrzymania w dniu 27 listopada 2009r. przez funkcjonariuszy Placówki Straży Granicznej nie posiadał ważnego dokumentu uprawniającego go do pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz że nie posiadał środków niezbędnych do pokrycia kosztów pobytu na terytorium RP (skarżący miał przy sobie 50 zł). Powyższe ustalenia w świetle zgromadzonego materiału dowodowego (w szczególności zeznań skarżącego), w ocenie Sądu, należy uznać za prawidłowe. Wobec powyższego, aby właściwy organ mógł wydać decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do opuszczenia terytorium RP, w trybie art. 97 ust. 1 ustawy, konieczne jest ustalenie dodatkowej, niezwykle istotnej przesłanki, a mianowicie czy z okoliczności sprawy wynika, że cudzoziemiec rzeczywiście dobrowolnie wykona ten obowiązek. Brak tej przesłanki, tj. brak takich okoliczności, które wskazywałyby, że istnieją podstawy do przypuszczenia, że cudzoziemiec dobrowolnie opuści terytorium RP w terminie 7 dni, uniemożliwia wydanie na podstawie art. 97 ust. 1 decyzji orzekającej o zobowiązaniu cudzoziemca do opuszczenia terytorium RP, natomiast powoduje, o ile zachodzą przypadki, o których mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1 - 3, 6, 11 i 12, że powinno być wszczęte (odrębne i przez inny organ prowadzone) postępowanie w przedmiocie wydalenia cudzoziemca z terytorium RP (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 listopada 2006 r. sygn. akt V SA/Wa 859/06, wyrok WSA w Poznaniu z 8 kwietnia 2009 r. sygn. akt III SA/Po 566/08). Nawiązując do prezentowanego w doktrynie poglądu o uproszczonym charakterze prowadzonego na podstawie art. 97 i 98 postępowania zmierzającego do spowodowania opuszczenia terytorium kraju przez cudzoziemca, które też znamionuje się uproszczeniem czynności (tak J. Borkowski [w:] - Prawo o cudzoziemcach. Komentarz, pod red. J. Chlebnego, Wyd. C.H.Beck, Warszawa 2006; str. 236-237), należy jednak zauważyć, że uproszczony charakter prowadzonego w tym trybie postępowania nie zwalnia organu z obowiązku prowadzenia tego postępowania w sposób odpowiadający podstawowym standardom rzetelnej procedury, zaś uznaniowość orzekania, jaką stwarza organowi przepis art. 97 ust. 1, powinna być miarkowana poprzez odpowiednie zastosowanie również innych przepisów, w tym m.in. art. 7 kpa, który nakazuje organom w toku postępowania mieć na względzie zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes obywateli. Stosownie do art. 7 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach - do postępowań w sprawach uregulowanych w ustawie stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Oznacza to, że również postępowanie administracyjne prowadzone w zakresie spraw uregulowanych w Rozdziale 8 tej ustawy - "Wydalanie cudzoziemców i zobowiązywanie ich do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej" - podlega ogólnym zasadom i standardom rzetelnej procedury i poza odstępstwami ściśle określonymi przepisami ustawy o cudzoziemcach, nie ma w tym zakresie wyłączeń co do stosowania zarówno przepisów dotyczących zasad ogólnych, jak i tych szczegółowo regulujących kwestie procedury. Z tych względów, zgodnie z zasadami przewidzianymi art. 7 i 77 K.p.a. organy administracji zobowiązane były do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w zakresie niezbędnym do załatwienia sprawy przez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Ustalenia organów winny zaś znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, spełniającym wymagania przepisu art. 107 § 3 K.p.a. Rozpatrzenie sprawy w postępowaniu administracyjnym, którego celem było zobowiązanie skarżącego w trybie art. 97 ust. 1 ustawy do opuszczenia terytorium RP, wymagało zatem dokładnego ustalenia przesłanek takiej decyzji, tj. ustalenia i wskazania na podstawie jakich okoliczności sprawy, organ powziął przypuszczenie, że skarżący dobrowolnie opuści terytorium RP w terminie wskazanym w decyzji - gdyż na taką podstawę powołują się organy w uzasadnieniach decyzji. W związku z powyższym kluczową kwestią w niniejszej sprawie było ustalenie, czy organy wydające decyzje o zobowiązaniu do opuszczenia terytorium RP przez cudzoziemca w sposób niepodważalny wykazały, że zaszły okoliczności wymienione w cytowanym powyżej art. 97 ust. 1 ustawy, tj. przede wszystkim czy z okoliczności sprawy wynika, że cudzoziemiec w sposób dobrowolny wykona nałożony na niego ww. obowiązek. W wyroku z dnia 23 marca 2006 r. sygn. V SA/Wa 2595/05 (Lex Nr 204788) Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał przykładowo okoliczności, które stanowić mogą podstawę do przyjęcia przez organ ustalenia opartego na przypuszczeniu, że decyzja zobowiązująca do opuszczenia terytorium państwa będzie dobrowolnie wykonana. Należy tu np. wiarygodne oświadczenie cudzoziemca, ale także stan przygotowań do opuszczenia kraju, opłacone koszty podróży, czy terminy rezerwacji miejsca w zagranicznych środkach komunikacji. Z kolei w przywoływanym już komentarzu do art. 97 ustawy o cudzoziemcach Janusz Borkowski wskazuje, iż jako okoliczności odpowiadające znamionom ustawowym może być potraktowane wiarygodne oświadczenie cudzoziemca co do wykonania decyzji, stan przygotowań do opuszczenia kraju, opłacone koszty podróży, terminy rezerwacji miejsc w środkach komunikacji z zagranicą [w:] Prawo o cudzoziemcach. Komentarz, pod red. J.Chlebnego, Warszawa 2006, str. 237. Powyższe stanowisko orzecznictwa i doktryny podziela Sąd w składzie orzekającym w przedmiotowej sprawie. W przedmiotowej sprawie te okoliczności (przesłanka dobrowolności) co do istoty nie były badane i organ nie wykazał, ani nawet nie rozważał tego, czy są jakiekolwiek podstawy do przypuszczenia, że S.K. dobrowolnie opuści terytorium Polski w terminie 7 dni. Organ pierwszej instancji w uzasadnieniu swej decyzji zacytował jedynie przepis art. 97 ust. 1 powołany w związku z art. 88 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy. Nie wskazał natomiast jakichkolwiek okoliczności sprawy, z których wynikałoby, że skarżący rzeczywiście dobrowolnie wykona ciążący na nim obowiązek opuszczenia terytorium RP, w tak krótkim czasie. Ograniczył się w tym zakresie do zacytowania odpowiedzi cudzoziemca udzielonej w trakcie zeznań po zatrzymaniu w dniu [...] listopada 2009 r., gdy, zgodnie z protokołem przesłuchania (k. 17 akt administracyjnych) na pytanie: Czy wykona Pan decyzję o zobowiązaniu do dobrowolnego opuszczenia terytorium RP skarżący odpowiedział: "Tak, opuszczę dobrowolnie Polskę i sam znajdę środki do pokrycia kosztów związanych z wyjazdem z Polski do Indii". W okolicznościach rozpoznawanej sprawy zważyć przyjdzie, że przesłanka powyższa nie została zatem przez organ pierwszej instancji w wystarczającym do rozstrzygnięcia sprawy stopniu ustalona, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tak co do właściwości organu i przedmiotu postępowania. Organ odwoławczy, nie badając w ogóle owej przesłanki dobrowolności, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Trzeba stanowczo podkreślić, iż takie lakoniczne stwierdzenie nie jest wystarczające do wydania decyzji w trybie art. 97 ust. 1 ustawy. Z akt sprawy wynika, że skarżący nigdzie nie pracuje (nie ma pozwolenia na pracę w Polsce), nie prowadzi innej działalności, z której miałby możliwość uzyskania dochodu, a w dniu przesłuchania miał przy sobie 50 zł. Wobec tego nie było wystarczającej podstawy do przyjęcia, że strona sama znajdzie środki do pokrycia kosztów podróży (bilet lotniczy do Delhi to koszt minimum 1500 zł). Dodatkowo uwzględnić wszakże należy możliwość zgromadzenia odpowiednich do opuszczenia terytorium RP środków w bardzo krótkim terminie, gdyż decyzja zobowiązuje do opuszczenia terytorium Polski w terminie 5 dni (do [...] grudnia 2009r., a została wydana i odebrana przez skarżącego w dniu [...] listopada 2009r.) i nadano jej rygor natychmiastowej wykonalności. Wojewoda jako merytoryczny organ drugiej instancji, pomimo dokonania własnych ustaleń w zakresie przesłanki zamiaru dobrowolnego opuszczenia przez cudzoziemca terytorium RP bezkrytycznie przyjął stanowisko organu pierwszej instancji o spełnieniu wszelkich przesłanek do wydalenia skarżącego z tego terytorium. Utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji organ odwoławczy nieprawidłowo ustalił i ocenił stan faktyczny w dacie wydania decyzji, a zdaniem Sądu nie dawał on podstaw do przyjęcia, że decyzja zobowiązująca cudzoziemca do opuszczenia terytorium RP będzie dobrowolnie wykonana. Nadto podkreślenia wymaga, iż Wojewoda w uzasadnieniu swej decyzji z dnia [...] czerwca 2010 r. utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji z [...] listopada 2009 r. zobowiązującą cudzoziemca do dobrowolnego opuszczenia terytorium RP do dnia [...] grudnia 2009 r., wyznaczył nowy termin wykonania zobowiązania do opuszczenia terytorium RP, tj. 7 dni od dnia doręczenia własnego rozstrzygnięcia. Należy zauważyć, że powołanie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego w podstawie prawnej ww. decyzji było błędne, gdyż podstawę zmiany decyzji stanowi przepis 138 § 1 pkt 2 kpa. Wówczas jednak prawidłowe rozstrzygniecie winno orzekać o uchyleniu zaskarżonej decyzji w części (w sprawie - dotyczącej terminu) i rozstrzygnięcie w miejsce uchylonej decyzji. Z akt sprawy nie wynika, iżby skarżący podjął jakiekolwiek czynności celem opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zarówno po doręczeniu mu decyzji organu pierwszej instancji, jak i w toku postępowania odwoławczego. Przeciwnie już treść odwołania, oraz dalszych czynności wyjaśniających wskazuje, iż cudzoziemiec nie zamierza dobrowolnie opuścić tego terytorium, lecz zamiarem jego jest zawarcie związku małżeńskiego z obywatelką polską E.D., pozostanie w RP, znalezienie tu pracy oraz kontynuowanie nauki. Wydając decyzję utrzymującą w mocy decyzję o zobowiązaniu S.K. do opuszczenia terytorium RP, organ odwoławczy miał o powyższych okolicznościach wiedzę popartą składanymi w toku postępowania dokumentami urzędowymi i oświadczeniami skarżącego. W aktach sprawy znajdują się m.in. kserokopie postanowień Sądu Rejonowego III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] lutego 2010r. sygn. akt III RNs 6/10), którym Sąd zwolnił skarżącego z obowiązku przedłożenia aktu urodzenia, a który był konieczny do zawarcia związku małżeńskiego z E.D., oraz z dnia [...] kwietnia 2010r. (sygn. akt III RNs 36/10), którym Sąd zwolnił S.K. z obowiązku przedstawienia dokumentu stwierdzającego możność prawną do zawarcia małżeństwa z E.D.. O tych okolicznościach organ wiedział co najmniej od [...] maja 2010r. kiedy to wpłynął do Wojewody wniosek strony o zawieszenie postępowania, który uzasadniał tym, że jest w trakcie załatwiania formalności związanych z zawarciem związku małżeńskiego. Do przedmiotowego wniosku skarżący załączył ww. postanowienia. Nie może budzić wątpliwości, że powyższe okoliczności faktyczne i prawne uniemożliwiały organowi odwoławczemu kontynuowanie postępowania w przedmiocie zobowiązania skarżącego do dobrowolnego opuszczenia terytorium RP w terminie do 7 dni i wydanie decyzji merytorycznej utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Wszechstronna ocena zgromadzonego na etapie postępowania odwoławczego materiału dowodowego i analiza okoliczności rozpoznawanej sprawy jednoznacznie wyklucza istnienie, podstawowej przesłanki warunkującej orzeczenie o zobowiązaniu do opuszczenia terytorium RP, dobrowolne wykonanie zobowiązania przez S.K. lub chociażby taki zamiar. W tej sytuacji Wojewoda rozpoznając sprawę merytorycznie w jej całokształcie jako organ drugiej instancji, po myśli art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. winien uchylić w całości decyzję z [...] listopada 2009 r. nr [...] wydaną z upoważnienia Komendanta Placówki Straży Granicznej i umorzyć postępowanie pierwszej instancji w sprawie zobowiązania skarżącego do opuszczenia terytorium RP, bowiem stało się ono bezprzedmiotowe, w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a. Możliwość podjęcia rozstrzygnięcia w formie decyzji administracyjnej determinuje zaistnienie pewnego stanu faktycznego, przewidzianego przez ustawodawcę, z którym to stanem wiąże on skutki prawne. Podstawą decyzji może być wyłącznie norma kompetencyjna zawarta w powszechnie obowiązujących przepisach materialnego prawa administracyjnego upoważniająca organ do podjęcia takiego rozstrzygnięcia. Celem postępowania administracyjnego jest realizacja normy materialnego prawa administracyjnego wobec określonego podmiotu poprzez ukształtowanie jego sytuacji prawnej. Norma ta może zostać zastosowana jedynie wtedy, gdy obiektywnie zaistniał stan faktyczny przewidziany przez ustawodawcę upoważniający (zobowiązujący) organ do podjęcia decyzji administracyjnej. W związku z tym jednym z podstawowych warunków prawidłowego zastosowania normy prawnej jest ustalenie przez organ prowadzący postępowanie stanu faktycznego opisanego w tej normie. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy (wyr. NSA z dnia 18 czerwca 1995 r., SA/Łd 2424/94, ONSA 1996, nr 2, poz. 80); Jak już wskazano, zgromadzone przez organ drugiej instancji dowody jednoznacznie wskazują, iż nie ma w sprawie podstaw do dalszego prowadzenia postępowania w przedmiocie zobowiązania skarżącego do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w trybie uproszczonym, określonym w art. 97 i 98 ustawy o cudzoziemcach, a w zasadzie należy stwierdzić, iż od wszczęcia przedmiotowego postępowania nie zaistniały kumulatywnie wszystkie niezbędne przesłanki wydania wobec skarżącego kwestionowanego zobowiązania. Oznacza to, iż brak jest elementu stosunku administracyjnoprawnego - przedmiotu postępowania, co skutkować winno umorzeniem postępowania administracyjnego wszczętego z urzędu przez Komendanta Placówki Straży Granicznej we wskazanym trybie. Wykładnia przepisów ustawy o cudzoziemcach nie pozostawia wątpliwości, iż sytuacja prawna cudzoziemca przebywającego na terytorium RP nielegalnie winna zostać uregulowana we właściwym trybie, przez upoważnione do tego organy. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, w sytuacji gdy ustalono zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 88 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, rozważenia w odpowiednim trybie administracyjnym wymaga ustalenie konsekwencji prawnych takiego stanu faktycznego, w szczególności przekazania sprawy organowi właściwemu do wydania decyzji w przedmiocie wydalenia cudzoziemca z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 92 ust. 1 ustawy). Podkreślenia bowiem wymaga, iż Komendant Placówki Straży Granicznej, nie jest organem właściwym miejscowo ani też rzeczowo do prowadzenia postępowania w przedmiocie wydania decyzji o wydaleniu cudzoziemca z terytorium RP, w trybie art. 88-95 ustawy. Jego obowiązkiem będzie więc niezwłoczne wystąpienie z wnioskiem o wydanie decyzji o wydaleniu do wojewody właściwego ze względu na miejsce pobytu S.K. ([...]) lub miejsca ujawnienia okoliczności istotnych – Wojewody. W świetle powyższego należy również podkreślić, że w przedmiotowej sprawie organ odwoławczy nie tylko nie wykonał ciążącego na nim obowiązku podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 7 K.p.a.) oraz zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a.), lecz z przekroczeniem swojej właściwości i granic prowadzonego postępowania odwoławczego w uzasadnieniu swej decyzji zawarł ustalenia, które wykraczały poza granice rozstrzyganej indywidualnej sprawy administracyjnej wyznaczone przepisem art. 97 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach i postępowaniem prowadzonym przez organ pierwszej instancji. Zgodnie z przepisem art. 19 K.p.a. organy administracji publicznej zobligowane są z urzędu przestrzegać swojej właściwości na każdym etapie postępowania, i to zarówno właściwości rzeczowej, miejscowej, jak i instancyjnej. W szczególności należy podkreślić, iż w świetle cytowanych przepisów nieuprawniona i pozbawiona podstaw prawnych jest dokonana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji próba połączenie na etapie postępowania odwoławczego dwóch odrębnych trybów postępowania prowadzonego wobec cudzoziemca przebywającego na terytorium RP bez wymaganych dokumentów uprawniających do pobytu, tj. postępowania w sprawie wydalenia cudzoziemca, w rozumieniu przepisów art. 88 i nast. ustawy oraz w sprawie zobowiązania do opuszczenia terytorium RP. W rozpoznawanej sprawie Wojewoda, po myśli przepisów art. 97 ust. 1 i art. 98 ust. 2 uprawniony i właściwy był jedynie do rozpoznania jako organ drugiej instancji sprawy rozstrzygniętej w pierwszej instancji decyzją Komendanta Placówki Straży Granicznej o zobowiązaniu S.K. do opuszczenia terytorium RP. Tylko w takim zakresie mógł więc prowadzić postępowanie. Podkreślenia wymaga, iż dla postępowania prowadzonego w tym trybie bez znaczenia pozostaje ocena charakteru przyczyn zamierzonego przez cudzoziemca zawarcia związku małżeńskiego. Ewentualne zawarcie przez cudzoziemca związku małżeńskiego z obywatelem polskim stanowiłoby przeszkodę wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do opuszczenia terytorium RP (art. 97 ust. 2 pkt 1), wobec tego w postępowaniu odwoławczym w rozpoznawanej sprawie niezależnie od przesłanek określonych w art. 97 ust. 1 Wojewoda winien przed wydaniem decyzji ustalić jedynie czy związek małżeński został zawarty, bowiem rozpoznając sprawę merytorycznie zobowiązany był przy orzekaniu uwzględniać stan faktyczny i prawny w dacie orzekania. Organ odwoławczy nie był w tym postępowaniu uprawniony do wyjaśniania celu planowanego zawarcia związku małżeńskiego, Przesłanki określone w art. 89 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach mają bowiem znaczenie i zastosowanie w postępowaniu w sprawie decyzji o wydaleniu cudzoziemca, o której mowa w art. 90, a nie do decyzji o zobowiązaniu do dobrowolnego opuszczenia RP. Postępowanie w sprawie ewentualnego wydalenia z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest odrębnym postępowaniem, do którego prowadzenia jak już podkreślono właściwe są inne organy. Niedopuszczalne jest zatem orzekanie w tych sprawach niejako łącznie, czy też traktować ich "zamiennie", i to dopiero na etapie postępowania odwoławczego. Analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazuje, iż Wojewoda dokonując odmiennie niż organ pierwszej instancji ustalenia, że skarżący nie ma w istocie zamiaru dobrowolnego opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uznał, iż skoro zaistniała obligatoryjna przesłanka do wydalenia cudzoziemca z kraju, tryb orzeczenia w tym zakresie nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Z takim stanowiskiem nie sposób się zgodzić z podanych wyżej powodów. Nadto podkreślić należy, iż zaskarżona decyzja wydana została z uchybieniem zasadom ogólnym postępowania administracyjnego, w szczególności wyrażonym w art. 6, art. 7, art. 8 K.p.a. zasadom praworządności, prawdy obiektywnej, uwzględniania przy załatwianiu sprawy interesu społecznego i słusznego interesu strony oraz pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Na marginesie zasadniczych rozważań należy wskazać, iż postanowienie Wojewody z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] o odmowie zawieszenia postępowania po rozpoznaniu wniosku strony z dnia 17 maja 2010 r. zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania art. 7, art. 77 § 1, art. 98 ust. 1 i art. 101 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 89 ust. 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 97 ustawy o cudzoziemcach poprzez ich niewłaściwe zastosowanie. W uzasadnieniu organ wskazał na treść art. 98 K.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej może zawiesić postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz nie zagraża to interesowi społecznemu. Wojewoda stwierdził, iż zawieszeniu przedmiotowego postępowania sprzeciwia się interes społeczny, gdyż materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wskazuje, że S.K. zamierza zawrzeć związek małżeński z obywatelką Polski w celu uniknięcia wydalenia z terytorium RP. Powyższa wykładnia normy art. 98 § 1 K.p.a. jest błędna, bowiem organ całkowicie pominął fakt, iż na podstawie ww. przepisu zawiesić postępowanie można wtedy, gdy z wnioskiem o to wystąpi strona, na której wniosek postępowanie administracyjne w sprawie zostało wszczęte. W niniejszej sprawie postępowanie zostało natomiast wszczęte z urzędu. Nie należy również tracić z pola widzenia faktu, iż organ nie miał prawa, rozważając zawieszenie postępowania prowadzonego w sprawie zobowiązania cudzoziemca do opuszczenia terytorium RP analizować z jakich pobudek skarżący zamierza zawrzeć związek małżeński. Jedynymi przesłankami jakie organ powinien zbadać rozpoznając wniosek strony o zawieszenie postępowania są te, które zostały wymienione w art. 97 i 98 § 1 K.p.a. bądź w przepisach szczególnych. Ponadto w myśl art. 101 § 3 K.p.a., na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania służy stronie zażalenie. Dotyczy to zarówno postanowień zawieszających, jak i odmawiających zawieszenia postępowania, wobec tego organ pouczając stronę o braku możliwości wniesienia zażalenia na wydane w dniu [...] czerwca 2010r. postanowienie odmawiające zawieszenia postępowania naruszył dyspozycję ww. przepisu. Naruszenie to nie miało jednak wpływu na wynik sprawy. Przedstawione powyżej uwagi prowadzą do wniosku, że Wojewoda, wydając zaskarżoną decyzję dopuścił się naruszenia prawa materialnego, tj. art. 97 ust. 1 i art. 89 ust. 1 ww. ustawy o cudzoziemcach w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, jak również przepisów postępowania, a w szczególności przepisów art. 6, art. 7, art. 8, art. 19, 77 § 1, art. 138 § 1 pkt 1 i 2 i art. 107 § 3 K.p.a., oraz art. 92 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, a naruszenia te miały istotny wpływ na wynik sprawy. Po myśli przepisu art. 135 P.p.s.a., należało uchylić także decyzję organu pierwszej instancji, bowiem decyzja ta jako wydana z naruszeniem przepisów postępowania art. 7, art. 77 § 1 K.p.a. oraz prawa materialnego art. 97 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, nie mogła się ostać w obrocie prawnym. Rozstrzygnięcie to, w ocenie Sądu, z uwagi na przedmiot sprawy jest niezbędne do końcowego jej załatwienia, w szczególności przez wzgląd na zapewnienie szybkości postępowania administracyjnego i konieczność niezwłocznego rozstrzygnięcia przez uprawniony organ w przedmiocie uprawnienia do pozostawania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bądź wydalenia skarżącego cudzoziemca będącego małżonkiem obywatela polskiego. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy właściwy organ winien uwzględnić wskazane wyżej okoliczności oraz udokumentowany przez stronę fakt zawarcia związku małżeńskiego z obywatelką polską, przy właściwym zastosowaniu przepisów prawa materialnego i z poszanowaniem dla przepisów postępowania. Z tych przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.) orzeczono jak w sentencji. Mając na uwadze treść uchylonej decyzji w oparciu o przepis art. 152 powołanej ustawy orzeczono, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane do uprawomocnienia się wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł w oparciu o art. 200 cytowanej ustawy, uwzględniając zgłoszony na rozprawie wniosek skarżącego w przedmiocie przyznania należnych kosztów postępowania sądowego.