II SA/Go 582/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Asesor WSA Jarosław Piątek Protokolant sekr. sąd. Stanisława Maciejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 października 2019 r. sprawy ze skargi K.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę. Decyzją z [...] marca 2018 r., nr [...] Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie [...] umieścił H.S. w Domu Pomocy Społecznej [...] w [...]. Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej decyzją z [...] maja 2019 r., nr [...] zmienił z dniem [...] kwietnia 2019 r. decyzję z [...] stycznia 2019 r., nr [...], dotyczącą odpłatności ponoszonej przez H.S. za pobyt w ww. Domu Pomocy Społecznej, w ten sposób, że opłatność H.S. wynosi 1030,45 zł a Gminy, którą reprezentuje Ośrodek Pomocy Społecznej – 2.604,01 zł. [...] grudnia 2019 r. pracownik socjalny Ośrodka Pomocy Społecznej przeprowadziła wywiad środowiskowy z K.D. – córką H.S. W trakcie wywiadu K.D. podała, że od 2005 r. przez cały czas udziela matce pomocy w formie rzeczowej oraz pieniężnej. Wskazała, że dobrowolnie wyraża zgodę na miesięczną pomoc w wysokości 50 euro. Organ ustalił, że strona mieszka w RFN. Na utrzymaniu ma 15-letniego syna, pracuje na 1/3 etatu i osiąga dochód w wysokości 424,76 euro miesięcznie. Strona nie wyraziła zgody na ujawnienie dochodów męża – obywatela RFN. Wobec powyższego organ pomocy społecznej ustalił, że łączny dochód w rodzinie strony na podstawie przedstawionych dochodów wynosi 424,76 euro. Kryterium dochodowe dla rodziny wynikające z art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2018 r., poz. 1508, dalej: u.p.s.) wynosi 1584,00 zł (528,00 zł x 3 osoby). 300 % kryterium dochodowego (art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b u.p.s.) wynosi 4.752,00 zł. Opłata za pobyt w DPS wynosi 3.634,46 zł. ZUS dokonuje potraceń z emerytury H.S. z tytułu odpłatności za jej pobyt w DPS w kwocie 1030,45 zł miesięcznie, zatem 3.634,46 zł – 1030,45 = 2.604,01 zł : 3 osoby (strona i dwaj jej bracia) = 868,00 zł. W takim stanie faktycznym Dyrektor OPS decyzją z [...] maja 2019 r., nr [...], ustalił K.D. odpłatność za pobyt matki w Domu Pomocy Społecznej od [...] kwietnia 2019 r. w wysokości 868,00 zł. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem K.D. złożyła od niego odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej: SKO). W odwołaniu podniosła, że nie jest w stanie uiszczać kwoty ustalonej przez organ pomocy społecznej. SKO decyzją z [...] lipca 2019 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji SKO wskazało, że zgodnie z art. 61 ust. 2 u.p.s. zstępni ponoszą odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej tylko w przypadku jeżeli posiadany dochód w rodzinie na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym, że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. SKO zaznaczyło, że z akt sprawy wynika, że skarżąca w trakcie prowadzonego postępowania podała jedynie dochód przez nią uzyskiwany a nie podała dochodu uzyskiwanego przez męża. W tej sytuacji organ pierwszej instancji zasadnie przyjął, że dochód rodziny przekracza kryterium dochodowe określone w art. 61 ust. 2 u.p.s. Jeżeli dochód rodziny jest niższy od 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie to skarżąca powinna przedstawić dowody na potwierdzenie, iż w jej przypadku nie zachodzi przesłanka do zastosowania art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s. i powinna być ona zwolniona z wnoszenia opłat za pobyt matki w DPS. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi K.D. złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. (dalej: WSA). W skardze podobnie jak w odwołaniu skarżąca podała, że nie stać ją na opłacanie pobytu matki w DPS w kwocie ustalonej przez organ pomocy społecznej. Wyjaśniła, że ma do spłacenia kredyt – 93 euro, do pracy musi dojeżdżać 12 km i musi comiesięcznie płacić na dojazdy 75 euro. Wskazała, że mąż jej jest obywatelem RFN i nie musi podawać wysokości swojego wynagrodzenia osobom wobec których nie ma zaufania. Odpowiadając na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się nieuzasadniona. Krąg podmiotów zobowiązanych do ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej określa art. 61 ust. 1 pkt 1 - 3 u.p.s., wskazując jednocześnie kolejność, w jakiej obowiązek ponoszenia odpłatności powinien być realizowany. W pierwszej kolejności osobą zobowiązaną do ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej pozostaje sam mieszkaniec (pkt 1). Ustawodawca ustalił jednocześnie górną granicę opłaty wnoszonej przez mieszkańca, która wyznaczona została przez stopę procentową ustalaną od dochodu. Opłata ta - w myśl art. 61 ust. 2 pkt 1 u.p.s. - nie może przekraczać 70% dochodu mieszkańca. W drugiej kolejności jest małżonek, zstępni przed wstępnymi (pkt 2). W trzeciej - gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej (pkt 3). Matka skarżącej wnosi opłatę w wysokości 1030,45 zł (70% wynagrodzenia). Zgodnie z zarządzeniem Starosty [...] z [...] stycznia 2019 r. nr [...] średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca Domu Pomocy Społecznej [...] na 2019 r. wynosi 3.634,46 zł. Zatem pozostałą opłatę powinni wnosić – zgodnie z ww. przepisami – zstępni matki skarżącej, a więc rodzeństwo skarżącej i sama skarżąca. Zgodnie z treścią art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s., opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2: a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium, b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Skarżąca – jak słusznie wskazało SKO – w sytuacji gdy dochód rodziny jest niższy od 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, powinna przedstawić dowody na potwierdzenie, iż w jej przypadku nie zachodzi przesłanka do zastosowania art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s. i powinna być ona zwolniona z wnoszenia opłat za pobyt matki w DPS. Tymczasem skarżąca w trakcie postępowania mimo podjętych przez organ pomocy społecznej (pracownika socjalnego) czynności w trakcie wywiadu środowiskowego a także w piśmie z [...] stycznia 2019 r. skierowanym do organu pomocy społecznej, nie poinformowała organu o dochodzie osiąganym przez męża. Zatem skarżąca nie współpracowała z organem pomocy społecznej z zakresie ustalenia dochodu rodziny, w skład której wchodzi także mąż skarżącej. W takiej sytuacji organ, wobec braku współdziałania skarżącej, miał nie tylko prawo ale i obowiązek ustalenia opłatności, na podstawie zgromadzonych danych o wysokości dochodu osiąganego tylko przez skarżącą. Brak współdziałania skarżącej z organem pomocy społecznej uniemożliwił organowi dokonanie oceny, czy istnieją przesłanki uzasadniające zwolnienie z obowiązku ponoszenia opłaty z uwagi na nieustaloną, aktualną na dzień wydania decyzji sytuację majątkową. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018, poz. 1302 ze zm.), WSA oddalił skargę.