II SA/Go 583/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Szumilas Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Protokolant st. sekr. sąd. Monika Walentynowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2015 r. sprawy ze skargi J.C., R.F., J.G., R.K., H.K., S.K., A.K., B.K., W.K., E.Ł., W.M., G.M., A.M., E.N., S.P., P.P., P.R., D.S., R.S., K.S., B.S., A.S., A.S., J.S., J.T., S.W., R.W., K.Z., N.Ż., P.Ż. na uchwałę Rady Powiatu z dnia 6 sierpnia 2015 r. nr XII/50/15 w sprawie odrzucenia wniosku o przeprowadzenie referendum oddala skargę. Pismem z [...] maja 2015 r. A.S., pełnomocnik inicjatora referendum – grupy trzydziestu obywateli będących mieszkańcami powiatu: J.C., R.F., J.G., R.K., H.K., S.K., A.K., B.K., W.K., E.Ł., W.M., G.M., A.M., E.N., S.P., P.P., P.R., D.S., R.S., K.S., B.S., A.S., A.S., J.S., J.T., S.W., R.W., K.Z., N.Ż., P.Ż. powiadomiła Starostę o zamiarze wystąpienia z inicjatywą przeprowadzenia referendum powiatowego, którego przedmiotem ma być sprzedaż lub dzierżawa majątku Szpitala Powiatowego i udziałów w NZOZ [...] Spółce z o.o. prywatnemu przedsiębiorcy. Jednocześnie wystąpiła z wnioskiem o podanie liczby mieszkańców powiatu stanowiącej 10% uprawnionych do głosowania, objętych rejestrem wyborców na koniec kwartału poprzedzającego złożenie wniosku. Pismami z [...] maja oraz [...] czerwca 2015 r. Starosta potwierdził przyjęcie powiadomienia oraz poinformował pełnomocnika o liczbie mieszkańców powiatu. 24 lipca 2015 r. inicjator referendum złożył do Starosty wniosek o przeprowadzenie referendum wraz z 4279 podpisami mieszkańców powiatu. Zgodnie z wnioskiem mieszkańcom miało zostać postawione następujące pytanie: "Czy jest Pan/Pani za sprzedażą, dzierżawą majątku Szpitala Powiatowego, a także udziałów w spółce NZOZ [...] sp. z o.o. prywatnemu przedsiębiorcy?". Uchwałą z dnia 6 sierpnia 2015 r. Nr XII/50/15 Rada Powiatu, po zaopiniowaniu wniosku przez powołaną w tym celu doraźną komisję Rady, działając w oparciu o treść art. 18 ustawy z dnia 15 września 2000 r. o referendum lokalnym (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 706 ze zm.), odrzuciła powyższy wniosek grupy obywateli o przeprowadzenie referendum powiatowego w przedmiocie sprzedaży lub dzierżawy prywatnemu przedsiębiorcy majątku Szpitala Powiatowego i udziałów w NZOZ [...] Sp. z o.o.. Zdaniem organu pytanie zostało zadane w sposób wadliwy, uniemożliwiając udział i oddanie ważnego głosu oraz w sposób uniemożliwiający wypowiedzenie się co do poszczególnych kwestii przedmiotu referendum i niepozwalający na podjęcie racjonalnego rozstrzygnięcia tym członkom wspólnoty samorządowej, którzy będąc przeciwni sprzedaży majątku szpitala nie sprzeciwialiby się jego dzierżawie (lub odwrotnie) oraz z powodu poruszenia w proponowanym referendum kwestii nie należących do właściwości organów powiatu, albowiem decyzja o ewentualnej sprzedaży lub dzierżawie majątku Szpitala Powiatowego należy do osób zarządzających tą konkretną, wyodrębnioną jednostką organizacyjną. Pytanie referendalne sugeruje istnienie dwóch podmiotów tj: NZOZ [...] Sp. z o.o. oraz Szpitala Powiatowego bez określenia jego formy organizacyjnej, co może wprowadzić w błąd uczestników referendum. Nadto inicjator posłużył się niezdefiniowanym i nie występującym w obrocie prawnym pojęciem "prywatnego przedsiębiorcy". Na powyższą uchwałę wskazana wyżej grupa mieszkańców powiatu będąca inicjatorem referendum, działając przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie: - art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o referendum lokalnym poprzez błędną jego wykładnię i uznanie, iż przedmiot referendum określony we wniosku o przeprowadzenie referendum nie mieści się w zakresie zadań i kompetencji organów powiatu, o których mowa we wskazanym przepisie, - art. 17 ust. 1 ustawy o referendum lokalnym poprzez błędne jego zastosowanie i uznanie, iż wniosek o przeprowadzenie referendum prowadzi do rozstrzygnięć sprzecznych z prawem ponieważ pytanie referendalne sformułowane jest wadliwie, a w przypadku sytuacji, gdy większość głosujących opowie się "za" uniemożliwi to podjęcie skutecznych czynności w celu realizacji sprawy poddanej pod referendum, - art. 18 ustawy z dnia 15 września 2000 r. o referendum lokalnym poprzez błędne jego zastosowanie i wydanie uchwały w sprawie odrzucenia wniosku o przeprowadzenie referendum, zamiast uchwały o przeprowadzeniu referendum, mimo iż wniosek grupy obywateli z dnia [...] lipca 2015 r. o przeprowadzenie referendum powiatowego w przedmiocie sprzedaży lub dzierżawy majątku Szpitala Powiatowego i udziałów w spółce NZOZ [...] sp. z o.o., prywatnemu przedsiębiorcy spełniał wymogi określone w ustawie, - art. 2 w związku z art. 7 oraz z art. 170 Konstytucji RP poprzez bezpodstawne i nieuzasadnione odebranie członkom wspólnoty samorządowej prawa do decydowania w drodze referendum w sprawie dotyczącej tej wspólnoty; oparcie się o opinię komisji doraźnej wydanej z naruszeniem przepisów ustawy o referendum lokalnym. W uzasadnieniu skargi podniesiono m.in., iż wniosek o przeprowadzenie referendum spełnia wszelkie wymagania i nie prowadzi do rozstrzygnięć sprzecznych z prawem. Pytanie referendalne zostało sformułowane w sposób poprawny. Zawiera ono każdą prawną możliwość rozporządzenia majątkiem szpitala na rzecz prywatnych przedsiębiorców. W przypadku zagłosowania "za" władze będą mogły dokonać każdej z wymienionych w pytaniu czynności. W przypadku zagłosowania "przeciw" władze nie będą mogły dokonać żadnej z tych czynności. Zarzut błędnego sformułowania pytania i niewykonalności ewentualnego wyniku referendum jest zatem chybiony. Argument użycia w pytaniu dwóch różnych nazw jest niezasadny. W pytaniu referendalnym nie użyto bowiem sformułowania "Szpital Powiatowy" a jedynie sformułowania "szpital w [...]". Rozróżnienia wymaga podejście przedmiotowe i podmiotowe do sformułowania "szpital". Czym innym bowiem będzie szpital w [...] jako budynek (przedmiot), a czym innym podmiot tj. NZOZ [...] Sp. z o.o. (podmiot). Nie można zatem się zgodzić z twierdzeniem, że pytanie zawarte we wniosku sugeruje, iż chodzi w nim o dwa różne podmioty. Pod pojęciem "prywatny przedsiębiorca" należy rozumieć każdego przedsiębiorcę (osobę fizyczną lub prawną) tj. podmiot prowadzący działalność gospodarczą, który nie stanowi własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Zgodnie z art. 12 pkt 8 lit. 6 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym do wyłącznej kompetencji rady powiatu należy podejmowanie uchwał w sprawach majątkowych powiatu dotyczących tworzenia i przystępowania do spółek, ich rozwiązywania i występowania z nich oraz określania zasad wnoszenia wkładów oraz obejmowania, nabywania i zbywania udziałów i akcji. Zatem pytanie referendalne dotyczy kwestii leżącej w kompetencji Rady Powiatu. Jednocześnie NZOZ [...] Spółka z o. o. nie posiada majątku. W pytaniu referendalnym chodzi o budynek szpitala, jego obiekty, a także znaczną cześć sprzętów szpitalnych, które są własnością Powiatu, dzierżawionym przez NZOZ [...] Spółkę z o.o. Komisja doraźna wydała opinię, iż wniosek nie spełnia warunków formalnych ze względu na źle sformułowane pytanie referendalne, podczas gdy ustawa o referendum lokalnym nie daje legitymacji prawnej do oceny sposobu sformułowania pytania, a tym samym nie uprawnia komisji do uznania niespełnienia wymogów formalnych w złożonym wniosku. Stwierdzenie braków formalnych zobowiązuje komisję do wezwania inicjatora referendum do ich usunięcia, czego komisja nie uczyniła odbierając inicjatorom referendum prawo wynikające z wskazanej wyżej ustawy. W konsekwencji wszystkie argumenty Rady Powiatu przeciwko przeprowadzeniu referendum są chybione. Zaskarżona uchwała narusza natomiast art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 17 ust. 1 i art. 18 ustawy o referendum lokalnym i powinna zostać, zgodnie z art. 20 tejże ustawy zastąpiona wyrokiem sądu umożliwiającym przeprowadzenie referendum lokalnego w opisywanej sprawie. W odpowiedzi na skargę Rada Powiatu wniosła o jej oddalenie. Zdaniem organu referendum w proponowanej postaci jest niedopuszczalne. Pytanie dotyczy sprzedaży i dzierżawy "majątku Szpitala w [...]". Tak zostało wprost przez inicjatorów ułożone. Wyborca nie może być zmuszany do domyślania się, co autor pytania miał na myśli, jakie intencje czy cele mu przyświecały. Jeżeli przedmiotem referendum miała być sprzedaż lub dzierżawa części majątku Powiatu, oddanej w dzierżawę NZOZ [...] Spółce z o.o., to właśnie w taki sposób należało pytanie sformułować. Dodatkowo powinno być zadane drugie pytanie, dotyczące tym razem dzierżawy, chociaż budynek szpitala jest obecnie właśnie przedmiotem takiej umowy ze spółką kapitałową wykonującą w tym obiekcie działalność leczniczą. Referendum lokalne jest formą legislacji i ma ogromny wpływ na tworzenie i jakość prawa miejscowego. Wymagać zatem powinno się od inicjatorów referendum wysokiej staranności i precyzyjności w konstruowaniu pytań referendalnych. Ponadto ograniczenie zakazu sprzedaży i dzierżawy wyłącznie do "przedsiębiorców prywatnych" jest również błędne i wynik takiego referendum byłby całkowicie niejasny. Pojęcie "prywatny przedsiębiorca" nie jest zdefiniowane i w obrocie prawnym nie występuje. Przykładowo nie jest jasne, czy spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, w której połowę udziałów ma osoba fizyczna a połowę jednostka samorządu terytorialnego to już "przedsiębiorca prywatny" czy jeszcze nie. W jaki sposób zakwalifikowaliby skarżący, w aspekcie owej "prywatności", spółkę komandytowo-akcyjną, w której jedynym komplementariuszem jest osoba fizyczna a jedynym akcjonariuszem Skarb Państwa. W ocenie organu kwestii tych inicjatorzy referendum w ogóle nie rozważali. Tymczasem w orzecznictwie sądowym podkreśla się, iż warunkiem przeprowadzenia referendum jest prawidłowo sformułowana treść pytania poddawanego pod głosowanie, z którego w sposób jednoznaczny musi wynikać, w jakiej sprawie mają decydować mieszkańcy. Aby pytania referendalne oraz związane z nimi odpowiedzi nie doprowadziły do rozstrzygnięć sprzecznych z prawem, muszą być tak zbudowane, by nie wprowadzały w błąd uczestnika referendum. W rozpatrywanej sprawie usiłuje się przeprowadzić referendum w sytuacji, gdy zarząd i radni Powiatu wręcz zaprzeczyli jakimkolwiek planom zbywania majątku powiatowego, wykorzystywanego obecnie na potrzeby służby zdrowia jak również sprzedaży czy obciążania udziałów w NZOZ [...] Spółce z o.o. Inicjatorzy w ogóle nie biorą pod uwagę możliwości pozytywnego wyniku proponowanego referendum i wyrażenia przez mieszkańców powiatu zgody na prywatyzację szpitala. W takim przypadku organy powiatu – zgodnie z art. 65 ustawy o referendum lokalnym – zostałyby zobligowane do przeprowadzenia prywatyzacji bez określenia jej warunków i czasu zakończenia tego procesu. W pytaniu zawartym we wniosku o przeprowadzenie referendum zawarto de facto cztery pytania, na które odpowiedź wcale nie musi być jednoznaczna. Pytanie w proponowanej wersji zmusza bowiem wyborcę, który jest przeciw – najogólniej mówiąc – prywatyzacji szpitala do głosowania także przeciw dzierżawie jego majątku i to w każdej części (pytanie nie zakreśla bowiem przedmiotu tylko do nieruchomości) i także na krótki okres. Tymczasem z orzecznictwa sądowego wynika, iż wadliwe jest pytanie, które składa się z dwóch członów mogących stanowić odrębne pytania, przy czym jest to w istocie jedno pytanie, na które może być udzielona tylko jedna odpowiedź. Budowanie pytania z kilku członów, na które teoretycznie może być udzielona różna odpowiedź, przesądza o wadliwości pytania i stanowi przesłankę do odrzucenia wniosku o przeprowadzenie referendum. Niezasadny jest również zarzut przekroczenia przez doraźną komisję do sprawdzenia, czy wniosek mieszkańców o przeprowadzenie referendum odpowiada przepisom ustawy przyznanych jej przez ustawodawcę kompetencji, poprzez dokonanie oceny sposobu sformułowania pytania. Zgodnie z art. 16 ust. 2 ustawy o referendum lokalnym zadaniem doraźnej komisji jest ocena wniosku pod kątem jej zgodności z ustawą, w tym także jej art. 17. Jak dotąd nie budziło to żadnych zastrzeżeń w doktrynie. Komisja bada wniosek przede wszystkim pod względem formalnym, a więc czy został złożony w terminie i czy jego treść spełnia wymagania ustawowe, głównie zaś czy zebrano wymaganą liczbę podpisów. W zakresie badania, czy wniosek "odpowiada przepisom ustawy" mieści się jednak również ocena zgodności przedmiotu wnioskowanego referendum z ustawą. Komisja miała zatem pełne prawo przedstawić radzie powiatu swoje stanowisko (zwłaszcza, że rada nie była opinią komisji związana) także co do wadliwości pytania i sprzeczności przedmiotu referendum z treścią art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o referendum lokalnym. Skarżący myli się także co do możliwości uzupełnienia braków przez inicjatorów referendum. Uchybienia formalne, które wnioskodawca może uzupełnić to tylko te, które zostały wymienione w art. 15 ustawy. Nie można w tym trybie wzywać do poprawienia treści pytania i precyzowania jego sensu. Komisja nie miała takiego uprawnienia. Komisja powołana do oceny wniosku o przeprowadzenie referendum gminnego nie może domniemywać rzeczywistych intencji inicjatora referendum ani zmieniać, odpowiednio do tych intencji, sformułowania pytania referendalnego. Pismem procesowym z dnia [...] października 2015 r. strona skarżąca podtrzymała zarzuty skargi podnosząc dodatkowo, iż pytanie referendalne nie dotyczy majątku szeroko rozumianego "zarządcy", czy też "dysponenta" szpitala. Struktura właścicielska może być skomplikowana i składać się zarówno z elementów prywatnych, jak i publicznoprawnych (samorządowych). Przedmiot pytania referendalnego dotyczy jednak wyłącznie majątku powiatu, nie majątku spółki. Nie ogranicza się ono do części tego majątku, ale do jakiegokolwiek składnika majątkowego, niezbędnego do prowadzenia szpitala. Ponadto nawet gdyby pytanie dotyczyło majątku spółki, to nadal wpisywałoby się w określony w art. 2 ustawy o referendum lokalnym przedmiot referendum, gdyż spółka ta jest w całości własnością powiatu. Użyte w pytaniu sformułowanie "prywatny przedsiębiorca" jest prawidłowe, dostatecznie określone i zgodne z ustawą o referendach lokalnych. Pytania referendalne nie muszą składać się wyłącznie z terminów posiadających swoją definicję legalną. Celem referendum nie jest bowiem redagowanie aktów prawnych, a umożliwienie społeczności lokalnej wyrażenia swojego stanowiska w danej sprawie. Język prawny stanowi zaś bardzo hermetyczną, wysoce specjalistyczną i sformalizowaną odmianę języka naturalnego. Posługiwanie się nim w pytaniu referendalnym mogłoby utrudnić zrozumienie jego istoty. Formułując pytanie należy więc zważyć z jednej strony jego zrozumiałość, a z drugiej niezbędną precyzję. Pytanie zredagowane w sposób nazbyt precyzyjny i uwzględniające wszelkie możliwe warianty prawne, niewątpliwie godziłoby by w jego przystępność i zrozumiałość. Pytania referendalne nie są adresowane wyłącznie dla osób posiadających wiedzę prawniczą, ale dla każdego przeciętnego członka wspólnoty samorządowej. Określenie "prywatny przedsiębiorca" jest powszechnie zrozumiałe. Rozumie się przez nie przedsiębiorców (podmioty wykonujące działalność gospodarczą) nie stanowiących Skarbu Państwa, jednostki samorządu terytorialnego, albo innego rodzaju podmioty od nich uzależnione. Wymienienie w pytaniu wszystkich potencjalnych niepublicznych podmiotów, całkowicie przekreśliłoby jego zrozumiałość. Bezpodstawne są również twierdzenia, w myśl których poddanie kwestii prywatyzacji szpitala miałoby wprowadzać mieszkańców powiatu w błąd. W mediach pojawiały się bowiem wystąpienia starosty, który informował o rozmowach w przedmiocie sprzedaży lub wydzierżawienia szpitala. Skarżący wielokrotnie zadawał pytania w tym zakresie, jednak do chwili obecnej nie doczekał się odpowiedzi. Z interpelacjami w tym przedmiocie występowali również radni powiatu. Tym bardziej budzą wątpliwości twierdzenia organu, iż zarząd i radni powiatu wręcz zaprzeczyli jakimkolwiek planom zbywania majątku powiatowego, wykorzystywanego obecnie na potrzeby służby zdrowia jak również sprzedaży czy obciążania udziałów w NZOZ [...] Spółce z o.o. Podobnie bezpodstawne są argumenty dotyczące nieuwzględnienia potencjalnej pozytywnej odpowiedzi w referendum. Gdyby większość osób biorących w referendum opowiedziało się za prywatyzacją szpitala, oznaczałoby to nie nakaz, ale dopuszczalność takiego rozwiązania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Oceniając kwestionowaną uchwałę według kryterium zgodności z prawem (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm., w zw. z art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a), Sąd nie stwierdził naruszenia prawa, które eliminowałoby uchwałę nr XII/50/15 Rady Powiatu z 6 sierpnia 2015 r. w sprawie odrzucenia wniosku o przeprowadzenie referendum lokalnego. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 170 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej członkowie wspólnoty samorządowej mogą decydować, w drodze referendum, o sprawach dotyczących tej wspólnoty, w tym o odwołaniu pochodzącego z wyborów bezpośrednich organu samorządu terytorialnego. Zasady i tryb przeprowadzania referendum lokalnego określają przepisy ustawy z dnia 15 września 2000 r. o referendum lokalnym (Dz.U. z 2013 r., poz. 706 ze zm., dalej: u.r.l). Stosownie do art. 2 ust. 1 u.r.l – w referendum lokalnym mieszkańcy jednostki samorządu terytorialnego jako członkowie wspólnoty samorządowej wyrażają w drodze głosowania swoją wolę co do sposobu rozstrzygania sprawy dotyczącej tej wspólnoty, mieszczącej się w zakresie zadań i kompetencji organów danej jednostki lub w sprawie odwołania organu stanowiącego tej jednostki, a w przypadku gminy także wójta (burmistrza, prezydenta miasta). Referendum lokalne ma zatem charakter rozstrzygający. Przesłanki umożliwiające podjęcie uchwały o przeprowadzeniu referendum określa art. 17 ust. 1 u.r.l, który wskazuje, że wniosek o przeprowadzenie referendum musi spełniać wymogi ustawy oraz nie prowadzić do rozstrzygnięć sprzecznych z prawem. Zgodnie z art. 18 ustawy, jeżeli wniosek zawiera jedną z tych wad, stanowi to podstawę do jego odrzucenia. Należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 2 ust. 3 u.r.l, referendum polega na udzieleniu na urzędowej karcie do głosowania pozytywnej lub negatywnej odpowiedzi na postawione pytanie lub pytania m.in. co do sposobu rozstrzygania sprawy dotyczącej wspólnoty samorządowej, mieszczącej się w zakresie zadań i kompetencji organów danej jednostki, albo na dokonaniu wyboru pomiędzy zaproponowanymi wariantami. Pytanie referendalne aby nie prowadziło do rozstrzygnięć sprzecznych z prawem, musi być tak zbudowane, by nie wprowadzało ono w błąd uczestnika referendum. Uczestnicy referendum muszą mieć możliwość odpowiedzenia "TAK" lub "NIE". W rozpoznawanej sprawie pytanie referendalne brzmiało: "Czy jest Pan/Pani za sprzedażą, dzierżawą majątku szpitala w [...], a także udziałów w spółce NZOZ [...] sp. z o. o prywatnemu przedsiębiorcy?" Odnosząc się w pierwszej kolejności do kwestii sprzedaży, czy też dzierżawy majątku szpitala w [...], należy stwierdzić, że w tym zakresie pytanie to składa się niejako z dwóch członów i faktycznie "zmusza wyborcę" - jak zasadnie wskazał organ w odpowiedzi na skargę - który jest przeciw sprzedaży majątku szpitala do głosowania także przeciw dzierżawie. I na odwrót. Zdaniem Sądu już ta wada pytania referendalnego, przesądza o jego wadliwości i stanowi przesłankę do odrzucenia wniosku o przeprowadzenie referendum, na podstawie art. 18 u.r.l. W pytaniu referendalnym mowa jest o sprzedaży/dzierżawie majątku szpitala w [...], a także udziałów w spółce NZOZ [...] sp. z o. o prywatnemu przedsiębiorcy. Zdaniem skarżących niezrozumiałym jest zarzut użycia w pytaniu referendalnym sformułowania "prywatny przedsiębiorca", bowiem oczywistym jest, że chodzi tu o każdego przedsiębiorcę (osobę fizyczną lub prawną), tj. podmiot prowadzący działalność gospodarczą, który nie stanowi własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. W ocenie Sądu użycie w pytaniu sformułowania "prywatny przedsiębiorca" jest zbyt ogóle. Mogą w związku z tym pojawiać się np. pytania, takie jakie przedstawił organ w odpowiedzi na skargę w zakresie zakwalifikowania spółki z o. o w której połowę udziałów ma osoba fizyczna a połowę jednostka samorządu terytorialnego, tzn. czy jest to już "przedsiębiorca prywatny", czy też jeszcze nie. Zdaniem Sądu zbyt ogólne jest także użycie w pytaniu sformułowania "majątek szpitala w [...]". Tutaj niewątpliwie biorący udział w referendum nie mieli by jasności co pytający mają na myśli używając tego sformułowania. Skarżący wskazali także w skardze, iż Komisja doraźna wydała opinię, iż wniosek nie spełnia warunków formalnych ze względu na źle sformułowane pytanie referendalne, podczas gdy u.r.l nie daje legitymacji prawnej do oceny sposobu sformułowania pytania, a tym samym nie uprawnia komisji do uznania niespełnienia wymogów formalnych w złożonym wniosku. Zdaniem skarżących zgodnie z ustawą stwierdzenie braków formalnych zobowiązuje komisję do wezwania inicjatora referendum do ich usunięcia, czego komisja nie uczyniła odbierając tym samym inicjatorom referendum prawo wynikające z art. 2 w zw. z art. 7 w zw. z art. 170 Konstytucji RP. Odnosząc się do tego zarzutu wskazać należy, że zgodnie z art. 16 ust. 2 u.r.l, organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego powołuje ze swego składu komisję do sprawdzenia, czy wniosek mieszkańców o przeprowadzenie referendum odpowiada przepisom ustawy. Komisja bada wniosek przede wszystkim pod względem formalnym. Jednak jak podkreśla się w doktrynie – i Sąd podziela to stanowisko – w zakresie badania, czy wniosek "odpowiada przepisom ustawy" mieści się również ocena zgodności przedmiotu wnioskowanego referendum z ustawą, a więc także ocena sposobu sformułowania pytania. Jednak komisja nie ma obowiązku wzywania do zmiany czy poprawienia pytania referendalnego. Uznając zatem, że skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw, Sąd skargę oddalił, na podstawie art. 151 P.p.s.a.