II SA/Go 585/08
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2008-12-03
Skład orzekający: Grażyna Staniszewska, Aleksandra Wieczorek, Michał Ruszyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy administracji prawidłowo ustaliły skład gospodarstwa domowego dla celów przyznania dodatku mieszkaniowego, uwzględniając zasiłki stałe pobierane przez dorosłe dzieci wnioskodawczyni, które prowadziły samodzielne gospodarstwo domowe?Ratio decidendi
Organy administracji naruszyły przepisy postępowania (art. 7, 77 § 1, 107 Kpa) poprzez niewłaściwe i niejednoznaczne wyjaśnienie kluczowej okoliczności dotyczącej składu osobowego gospodarstwa domowego wnioskodawczyni. Zasiłki stałe pobierane przez dorosłe dzieci, które prowadziły samodzielne gospodarstwa domowe, powinny zostać prawidłowo uwzględnione przy ustalaniu dochodu, a ich status jako samodzielnie gospodarujących wymagał wyjaśnienia, co nie zostało uczynione. Brak ten mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skutkując uchyleniem zaskarżonej decyzji.Stan faktyczny
H.K. złożyła wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego, wskazując 5 osób w gospodarstwie domowym i dochody z rent. Po przyznaniu dodatku, organ wznowił postępowanie, stwierdzając, że wnioskodawczyni nie wykazała zasiłków stałych pobieranych przez dwoje dorosłych dzieci. Po ponownym rozpatrzeniu, organ obniżył wysokość dodatku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. W skardze H.K. podnosiła trudną sytuację materialną i zdrowotną, a także brak wiedzy o obowiązku wykazywania zasiłków stałych dzieci jako dochodu gospodarstwa domowego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Oddziału Dodatków Mieszkaniowych Urzędu Miasta, stwierdzając jednocześnie, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek (spr.) Asesor WSA Michał Ruszyński Protokolant sekr. sąd. Monika Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2008 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej w G. [...] sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Oddziału Dodatków Mieszkaniowych Wydziału Spraw Społecznych Urzędu Miasta w G. [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
W dniu [...] września 2006 roku H.K. złożyła wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego wskazując w nim, iż liczba osób w jej gospodarstwie domowym wynosi 5, obejmując prócz niej także męża A.K. oraz pozostające na ich utrzymaniu dzieci D.K. urodz. w 1968 roku, M.K. urodz. w 1975 roku i F.K. urodz. w 1981 roku. Podała też, iż dochody gospodarstwa domowego – na które składały się wyłącznie renty jej i męża - w okresie trzech miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku ( czerwiec – sierpień ) wyniosły 4 493,19 zł
Ostateczną decyzją nr [...] z dnia [...] września 2006 roku Prezydent Miasta przyznał wnioskodawczyni dodatek mieszkaniowy w wysokości po 223,20 zł miesięcznie na okres od [...] października 2006 do [...] marca 2007 roku.
Pismem z dnia [...] marca 2008 roku Centrum Pomocy Rodzinie i Polityki Społecznej udzieliło Urzędowi Miejskiemu informacji, iż F.K. i M.K. korzystali na podstawie ustawy o pomocy społecznej ze świadczeń w postaci zasiłku stałego, w tym w roku 2006 w kwotach po 418 złotych od stycznia do września i po 444 zł od października do grudnia wskazanego roku.
Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2008 roku - działający z upoważnienia Prezydenta Miasta - Kierownik Oddziału Dodatków Mieszkaniowych Wydziału Spraw Społecznych Urzędu Miejskiego wznowił postępowanie zakończone decyzją ostateczną nr [...] z dnia [...] września 2006 roku. W uzasadnieniu organ wskazał, iż we wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego i w deklaracji o dochodach za okres od czerwca do sierpnia 2006 roku wnioskodawczyni nie wykazała zasiłków stałych wypłacanych przez Centrum Pomocy Rodzinie i Polityki Społecznej dzieciom M.K. i F.K. w kwotach po 1254 zł, z którymi wspólnie prowadzi gospodarstwo domowe. W związku z tym organ wskazał, iż wyszły na jaw istotne dla sprawy okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji i nieznane organowi, który wydał decyzję, co uzasadniało wznowienie postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jednolity - Dz. U. z 2000 r. nr 98 poz. 1071 ze zm. dalej jako: Kpa ).
Następnie decyzją z dnia [...] maja 2008roku nr [...] - działający z upoważnienia Prezydenta Miasta - Kierownik Oddziału Dodatków Mieszkaniowych Wydziału Spraw Społecznych Urzędu Miejskiego na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 i art.104 Kpa oraz art. 3 ust.3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o dodatkach mieszkaniowych ( Dz. U. nr 71 poz. 734 ze zm.) uchylił decyzję własną nr [...] z dnia [...] września 2006 roku o przyznaniu H.K. dodatku mieszkaniowego w kwocie po 223,20 zł miesięcznie, po ponownym rozpatrzeniu wniosku postanowił przyznać dodatek mieszkaniowy w wysokości po 139,60 zł. na okres od [...] października 2006 do [...] marca 2007 roku.
W uzasadnieniu organ wskazał, iż z wniosku złożonego w dniu [...] września 2006 roku wynikało, że na dochód gospodarstwa domowego w okresie od czerwca do sierpnia 2006 roku składały się wyłącznie dochody z rent wnioskodawczyni i jej męża, a pozostali członkowie rodziny ( dzieci M. , D. i F. ) pozostawały na ich utrzymaniu bez własnych dochodów. Przeprowadzona weryfikacja danych zawartych we wniosku wykazała natomiast, iż F.K. i M.k. w okresie wskazanych miesięcy posiadali dochód w postaci zasiłków stałych po 418 zł miesięcznie każde z nich. Organ wyjaśnił, iż zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o dodatkach mieszkaniowych, za dochód uważa się wszelkie przychody po odliczeniu kosztów ich uzyskania oraz po odliczeniu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zostały już zaliczone do kosztów uzyskania przychodu. Do dochodu nie wlicza się świadczeń pomocy materialnej dla uczniów, dodatków dla sierot zupełnych, jednorazowych zapomóg z tytułu urodzenia się dziecka, dodatku z tytułu urodzenia dziecka, pomocy w zakresie dożywiania, zasiłków pielęgnacyjnych, zasiłków okresowych z pomocy społecznej, jednorazowych świadczeń pieniężnych i świadczeń w naturze z pomocy społecznej, dodatku mieszkaniowego, zapomogi pieniężnej dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenie przedemerytalne albo zasiłek przedemerytalny w 2007 roku. Biorąc pod uwagę powyższą definicję dochodu należało, zdaniem organu, uznać, że wypłacony dzieciom wnioskodawczyni zasiłek stały H.K. powinna wykazać w złożonej deklaracji o wysokości dochodów gospodarstwa domowego za miesiąc czerwiec lipiec i sierpień 2006 roku. Tym samym z uwagi na niewskazanie we wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego dochodów w postaci zasiłków stałych wypłaconych dzieciom M. i F. w okresie podlegającym badaniu, zaistniała podstawa do wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją nr [...] z dnia [...] września 2006 roku na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 Kpa . Organ wskazał, iż działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 Kpa uchylił decyzję dotychczasową [...] i po ponownym rozpatrzeniu wniosku, przyjmując do wyliczenia dodatku mieszkaniowego, dochód gospodarstwa domowego w wysokości 7001,19 zł obejmującego kwotę 4493,19 zł ( wysokość dochodu według deklaracji) oraz kwotę 2 508 zł ( niewskazane zasiłki stałe), wydał nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy i uwzględniając skorygowany dochód, przyznał dodatek mieszkaniowy w wysokości 139,60 zł miesięcznie dołączając do decyzji szczegółowe wyliczenie wysokości świadczenia .
Odwołanie od w/w decyzji złożyła H.K. podnosząc, iż decyzja ta jest niezasadna i krzywdząca, bowiem zmniejsza pobierany przez nią dodatek mieszkaniowy. Skarżąca podkreśliła swoją trudną sytuację rodzinną i materialną. Wskazała, iż otrzymuje wyłącznie emeryturę na którą przeszła w czerwcu 2007 roku z renty chorobowej. Z tej emerytury oraz emerytury męża utrzymuje pięcioosobową rodzinę, w tym dwoje dzieci, które leczą się psychiatrycznie otrzymując jedynie pomoc z Centrum Pomocy Rodzinie po ok. 400 zł. Podnosiła, iż mąż jest alkoholikiem, nadto leczy się kardiologicznie. Również ona wymaga stałego leczenia i codziennego zażywania leków psychotropowych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania, działając na podstawie art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994r roku o samorządowych kolegiach odwoławczych ( tekst jednolity - Dz.U. Nr 79, poz. 856 z 2001 roku ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 i art. 151 § 1 pkt 2 Kpa i art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o dodatkach mieszkaniowych utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu Kolegium wskazało, iż zasady i tryb przyznawania, ustalania wysokości i wypłacania dodatków mieszkaniowych uregulowane zostały przepisami ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o dodatkach mieszkaniowych. Podniosło, iż zgodnie z art. 6 ust. 1 cyt. ustawy wysokość dodatku mieszkaniowego
stanowi różnicę miedzy wydatkami, o których mowa w ust 3-6, przypadającymi na
normatywną powierzchnie użytkową zajmowanego lokalu mieszkalnego, a kwotą
stanowiąca wydatki poniesione przez osobę otrzymująca w wysokości 10%
dochodów - w gospodarstwie 5-osobowym. Organ stwierdził, iż z akt sprawy wynika, że H.K. w złożonym w dniu [...] września 2006 roku wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego oraz deklaracji o dochodach za miesiące czerwiec – sierpień 2006 roku podała, że jej gospodarstwo domowe składa się z pięciu osób, a dochody uzyskane w okresie trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku stanowią kwotę 4 493,19 zł. Tymczasem z pisma Centrum Pomocy Rodzinie i Polityki Społecznej znak: [...] z dnia [...] marca 2008 roku wynika, że w okresie od czerwca do sierpnia 2006 roku F.K. i M.K. otrzymywali zasiłki stałe po 418 zł miesięcznie. Zasiłki te, zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych stanowią dochód będący podstawą do ustalenia wysokości należnego dodatku mieszkaniowego. Zgodnie bowiem z powołanym przepisem do dochodu nie wlicza się dodatków dla sierot zupełnych, jednorazowych zapomóg z tytułu urodzenia się dziecka, dodatku z tytułu urodzenia się dziecka, pomocy w zakresie dożywiania, zasiłków pielęgnacyjnych, zasiłków okresowych z pomocy społecznej, jednorazowych świadczeń pieniężnych i świadczeń w naturze z pomocy społecznej oraz dodatku mieszkaniowego. W związku z powyższym dochód uzyskany w rodzinie skarżącej w podanym w deklaracji o dochodach okresie wyniósł nie jak podała ona 4 493,19 zł lecz 7 001,19 zł ( 4 493,19 zł + 2 508 zł ).W konsekwencji organ odwoławczy zgodził się z oceną organu I instancji w zakresie stwierdzenia, iż w sprawie wyszły na jaw nowe okoliczności, nieznane organowi w dniu wydania decyzji uzasadniające zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 Kpa wznowienie postępowania w sprawie przyznania dodatku mieszkaniowego.
Jednocześnie Kolegium stwierdziło, iż wskazany w decyzji z dnia [...] maja 2008 roku dodatek mieszkaniowy ustalony został zgodnie z przepisem art. 6 ust. 1 ustawy, przy czym do jego obliczenia organ przyjął dochody gospodarstwa domowego w wysokości 2 333,73 zł miesięcznie ( dochód za 3 miesiące 7 001,19 zł ) oraz wydatki na mieszkanie wskazane w złożonym wniosku i potwierdzone przez zarządcę domu, tj. kwotę 334,71 zł, do której doliczono ryczałt za brak centralnie ciepłej wody w wysokości 38,26 zł. Wydatki ogółem na mieszkanie wynosiły zatem 372,97 zł.
Odnosząc się do podnoszonego przez skarżącą argumentu o bardzo trudnej sytuacji materialnej Kolegium wyjaśniło, że przepisy ustawy o dodatkach mieszkaniowych określają jednoznacznie zasady ustalania wysokości przyznanego dodatku mieszkaniowego. Dodatek ten uzależniony jest od wysokości dochodów osiąganych w okresie trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego, do których to dochodów zalicza się także zasiłki stałe. Wskazał, iż ani w odwołaniu, ani piśmie z dnia [...] kwietnia 2008 roku faktu wypłaty dzieciom zasiłków stałych odwołująca nie kwestionuje, podając jednocześnie, że dzieci z nią zamieszkują, ona nie korzysta z ich pieniędzy ale pomaga im gdyż kwoty zasiłków, które otrzymują są zbyt małe. Zdaniem organu odwoławczego, twierdzenia H.K. wskazują, iż fakt wspólnego zamieszkiwania i wspólnego gospodarowania świadczy o prowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego.
W skardze złożonej łącznie na wskazaną i trzy inne decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydane w wyniku wznowienia postępowania i weryfikujące wysokość dodatku mieszkaniowego za inne jeszcze okresy H.K. podnosiła, że gdy w marcu br. złożyła wniosek o przyznanie kolejnego dodatku mieszkaniowego zażądano od niej oświadczeń dzieci, w których przyznały, iż otrzymują zasiłki stałe. Skarżąca wywodziła, iż nie miała wiedzy co do charakteru świadczeń przyznanych jej dzieciom F. i M.. Argumentowała, iż nigdy z tych pieniędzy nie korzystała. Podkreślała także, iż nie wiedziała, ze otrzymywane przez dzieci środki obowiązana była wykazać jako dochód gospodarstwa domowego. Podnosiła, iż dzieci zamieszkują u niej z uwagi na to, iż Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej zobowiązał, ją do udostępnienia im mieszkania. Skarżąca wskazała także na szczególną sytuację rodzinną, zdrowotną i finansową rodziny związaną z niepełnosprawnością dzieci, charakterem ich schorzeń oraz problemami zdrowotnymi jej i męża. Wskazywała na wysokie koszty utrzymania mieszkania oraz koszty utrzymania rodziny. Jednocześnie skarżąca zarzuciła, iż wiele osób korzystających z pomocy w postaci dodatku mieszkaniowego nie ujawnia, iż pracuje "na czarno" lub uzyskuje inne dochody, z tytułu skupu złomu itp. Wywodziła iż w toku postępowania przed organem I instancji wniosła do organu pismo wyjaśniające na które nie otrzymała odpowiedzi.
W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało argumentację podniesioną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. 153, poz. 1269, ze zmianami), sądy te sprawują kontrolę zaskarżonych decyzji pod względem zgodności z prawem. W związku z powyższym usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jej wydawaniu organy naruszyły prawo materialne lub przepisy w sposób określony w art. 145 § 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz. 1270, ze zm.- dalej jako: ppsa ). Sąd nie może opierać kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Podkreślenia też wymaga, iż zakres kognicji sądu administracyjnego wyznaczają granice danej sprawy administracyjnej oraz z jednej strony niezwiązanie zarzutami skargi, a z drugiej zakaz reformationis in peius ( art. 134 ppsa ). Kontrolując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powyższych zasad, skargę należało uwzględnić albowiem została wydana z naruszeniem prawa procesowego mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.
2. Poddana kontroli sądowej zaskarżona decyzja Kolegium i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane w wyniku uruchomienia nadzwyczajnego trybu wzruszania decyzji ostatecznych jakim jest wznowienie postępowania. Ostateczne decyzje mogą być weryfikowane tylko w przypadkach wyraźnie przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego (art. 16 § 1 zd. 2 Kpa), który szczegółowo określa przesłanki uchylenia lub zmiany takich decyzji (rozdział 12a - 13 Kpa ). Wśród nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością wyliczoną wyczerpująco w przepisach prawa procesowego.
3. Postępowanie w sprawie wznowienia postępowania wszczyna się z urzędu lub na wniosek strony, w formie postanowienia (art. 149 § 1 Kpa), które nie może zawierać innych treści poza wskazaniem przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania. Stwierdzenie natomiast, czy przyczyna wznowienia rzeczywiście wystąpiła w sprawie i jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 149 § 2 Kpa ), mogą być wyłącznie efektem postępowania przeprowadzonego po wydaniu powyższego postanowienia i muszą być zawarte w decyzji wydanej na podstawie przepisu art. 151 Kpa. Zgodnie z art. 151 § 1 Kpa organ administracji publicznej po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego wydaje decyzję w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej - w razie braku podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a, albo uchyla decyzję dotychczasową, gdy istnieją podstawy do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a i wydaje nową decyzję o istocie sprawy. Uzasadnienie decyzji wydanej w trybie art. 151 Kpa winno wskazywać zarówno szczegółowe przesłanki stanowiące podstawę do wznowienia postępowania, jak i rozstrzygnięcia co do istoty sprawy.
4. Wznawiając postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] września 2006 roku jako przesłankę wznowienia postępowania organ wskazał informację z Centrum Pomocy Rodzinie o uzyskiwaniu przez F. i M.K. w 2006 roku świadczeń w postaci zasiłków stałych, które nie zostały wykazane przez skarżącą w deklaracji z dnia [...] września 2006 roku o wysokości dochodów, załączonej do jej wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 Kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Przy wznowieniu postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 Kpa nie jest istotne czy ujawnione nowe okoliczności nie były znane organowi prowadzącemu pierwotne postępowanie w wyniku zaniedbań ( np. niedokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy czy z innych powodów ( vide: wyrok NSA z 27 stycznia 1984 roku SA/Wr 649/83- ONSA 1984 rok, Nr 1 poz. 7 ). Mając na uwadze definicję dochodu zawartą w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o dodatkach mieszkaniowych ( Dz. U. Nr 71, poz. 734 z późn. zm.), zgodnie z którą dochód uważa się wszelkie przychody po odliczeniu kosztów ich uzyskania oraz po odliczeniu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zostały już zaliczone do kosztów uzyskania przychodu, to nie budzi wątpliwości, iż zasiłek stały przyznawany na podstawie ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej stanowi dochód w rozumieniu wskazanego przepisu. Zatem ujawnienie okoliczności, iż wskazany dochód nie został ujawniony w deklaracji, w której jednocześnie wskazano, iż F. i M.K. pozostają na utrzymaniu wnioskodawczyni i jej męża uprawniało organ do wszczęcia postępowania wznowieniowego.
5. Wznowienie postępowania obliguje organ do ponownego rozpoznania sprawy z uwzględnieniem nowo ujawnionej okoliczności. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednolity jest pogląd, że przepis art. 145 § 1 Kpa ogranicza przedmiot wznowienia postępowania tylko do sprawy rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Skoro przedmiotem rozstrzygnięcia w sprawie, w której wznowiono postępowanie administracyjne, było przyznanie skarżącej dodatku mieszkaniowego w określonej wysokości, to przedmiotem badania w toku wznowionego postępowania administracyjnego powinna być kwestia przysługiwania skarżącej prawa do tego dodatku i ewentualnie jego wysokości. W toku postępowania wyjaśniającego na organie ciąży obowiązek zebrania materiału dowodowego, który pozwoliłby ustalić wszystkie okoliczności istotne w sprawie i jego wszechstronnej prawnej oceny (art. 7 i 77 Kpa). Ponieważ nie ma ustawowej definicji pojęcia "okoliczności istotnych w sprawie", ani nie jest możliwe sformułowanie uniwersalnej, zawsze poprawnej definicji tego określenia, organ jest zobowiązany zapewnić stronie czynny udział w postępowaniu (art. 10 § 1 Kpa.), a w szczególności organ powinien ustosunkowywać się do wniosków dowodowych strony i okoliczności faktycznych wskazywanych przez nią dla wyjaśnienia swego postępowania (art. 78 i nast. Kpa.). Konsekwencją tego jest obowiązek organu wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji wyboru faktów uznanych przez organ za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz wskazanie przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 3 Kpa). W ocenie Sądu organy obu instancji wskazanym wymogom procesowym w rozpoznawanej sprawie nie sprostały.
6. Dodatek mieszkaniowy jest świadczeniem pieniężnym wypłacanym przez gminę na rzecz wskazanych w ustawie osób o niskich dochodach, znajdujących się w trudnej sytuacji, którym przysługuje tytuł prawny do lokalu, w celu umożliwienia im zapłaty czynszu oraz pokrycia innych obciążających je wydatków na zajmowany lokal Zasadniczym celem tego świadczenia jest zrekompensowanie osobom uzyskującym niskie dochody, które nie są w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania mieszkania, skutków większego obciążenia ich budżetów domowych, wynikających ze zwiększonych wydatków na mieszkanie i podwyżki czynszów regulowanych. Podstawowym kryterium, od którego ustawa uzależnia przyznanie dodatku, jest poziom dochodu przypadającego na jedną osobę w gospodarstwie domowym, liczonego według zasad przyjętych w art. 3 ust. 3 i 4 ustawy. Drugą przesłankę stanowi kryterium powierzchni użytkowej lokalu w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego (art. 5 ust. 1-4 ). A zatem dla rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego liczba osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawcą stanowi zagadnienie kluczowe i wymaga prawidłowych ustaleń. Przez gospodarstwo domowe rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy, samodzielnie zamieszkującą lokal albo gospodarstwo prowadzone przez tę osobę wspólnie z małżonkiem i innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi, które swoje prawa do zamieszkiwania w lokalu wywodzą z prawa tej osoby (art. 4 ww. ustawy).
7. Dokonując analizy zgromadzonego materiału dowodowego, treści zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji utrzymanej nią w mocy należy wskazać należy, iż organy nie wyjaśniły w prawidłowy i jednoznaczny, sposób kluczowej dla rozstrzygnięcia sprawy dodatku mieszkaniowego i jego wysokości, okoliczności związanej z liczbą osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawczynią. Wprawdzie wnioskodawczyni we wniosku z dnia [...] września 2006 roku o dodatek mieszkaniowy wskazała, iż liczba osób w rodzinie wynosi 5, a w deklaracji o dochodach, iż dorosłe dzieci pozostają na utrzymaniu rodziców to w piśmie z dnia [...] kwietnia 2008 roku skierowanym do organu I instancji wskazywała, iż wprawdzie dzieci zamieszkują wraz z nią to nie otrzymuje ona od nich żadnych pieniędzy. Otrzymywane "pieniądze socjalne" M. i F. przeznaczają na prowadzenie samodzielnego gospodarstwa ( zakup leków, ubranie wyżywienie ). Okoliczności podnoszone przez skarżącą w tym piśmie korespondują z informacją uzyskaną przez organ I instancji z Centrum Pomocy Rodzinie. Otóż wskazane w piśmie z dnia [...] marca 2008 roku kwoty zasiłków stałych pobierane w 2006 roku przez F. i M.K. wskazują jednoznacznie, iż świadczenia te były im przyznane w wysokościach należnych osobom samotnie gospodarującym tj. osobom prowadzącym jednoosobowe gospodarstwo domowe ( art. 6 pkt 10 i art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej - Dz. U. z 2008 r., Nr 115, poz. 728 ze zm.). Organ jednak całkowicie zaniechał wyjaśnienia tej okoliczności i jak wynika z uzasadnienia jego decyzji skład osobowy gospodarstwa domowego skarżącej ( pięć osób ) dla określenie dochodu rodziny ustalił wyłącznie na podstawie treści jej wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego, dołączonej deklaracji o dochodach oraz pisma z [...] marca 2008 roku. Takie stanowisko w pełni zaaprobował organ II instancji. W tym miejscu wskazać należy, iż wprawdzie procedura przyznawania dodatków mieszkaniowych ( wniosek, deklaracja ) opiera się na konstrukcji przewidzianej w art. 75 § 2 Kpa to nie zwalnia to organu od weryfikacji okoliczności wynikających z wniosku i deklaracji w kontekście innych dowodów. Wskazania też wymaga, iż o ile na druku "deklaracja" zawarte jest pouczenie dla strony, co należy rozumieć pod pojęciem dochodu, to brak tam wyjaśnienia pojęcia gospodarstwa domowego w rozumieniu ustawy o dodatkach mieszkaniowych.
8. W ocenie Sądu wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie toczącej się w trybie wznowieniowym, bez uprzedniego wyjaśnienia powyższych istotnych okoliczności, stanowi naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazane uprzednio braki w wyjaśnieniu istotnych okoliczności sprawy przesądzają o tym, że jej rozstrzygnięcie nastąpiło z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 i 107 Kpa zaś uchybienie tym przepisom mogło mieć wpływ na treść zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, co skutkuje ich uchyleniem na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ppsa. Na podstawie art. 152 tej ustawy, orzeczono o niewykonalności zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku. Wyrokując we wskazany sposób Sąd uznał, iż jego rozstrzygnięcie nie będzie skutkować naruszeniem zasady refermationis in peius wyrażonej w art. 134 § 2 ppsa, zgodnie z którą sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Dokonując analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego Sąd ustalił hipotetycznie, że nawet w przypadku przejęcia przez organ administracyjny przy rozstrzyganiu sprawy 3-osbowego składu gospodarstwa domowego skarżącej poprzez wyłączenie z niego pobierających zasiłek stały F.K. oraz M.K. należny dodatek mieszkaniowy wynosić będzie więcej niż ustalony w zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji I instancji.
9. Ponownie rozpoznając sprawę organy zobligowane będą do uwzględnienia uwag wynikających z niniejszego uzasadnienia ( art. 153 ppsa ) i wyjaśnienia przy użyciu innych środków dowodowych, jak np. dokumentacji dotyczącej przyznania M. i F.K. zasiłków stałych oraz przesłuchania ich jak również pozostałych wspólnie zamieszkujących członków rodziny na okoliczność ustalenia składu osobowego gospodarstwa domowego skarżącej.
9. Mimo uwzględnienia skargi Sąd nie rozstrzygał w przedmiocie kosztów postępowania wobec braku wniosku w tym zakresie strony skarżącej lub jej fachowego pełnomocnika.
| |
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło