II SA/Go 585/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marek Szumilas Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Protokolant st. sekr. sąd. Monika Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2011 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] maja 2011roku ([...]) Komendant Miejski Policji, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 98, poz. 1071 z 2000 r., z poz. zm.) oraz art.124 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. 2005r. Nr 108. poz. 908. z póżn. zm.), zawiesił postępowanie administracyjne w sprawie skierowania D.W. na badania psychologiczne. W uzasadnieniu organ podał, iż D.W. kierując samochodem marki [...] spowodował wypadek, w wyniku którego inne osoby, na skutek poniesionych obrażeń zmarły. Organ podał, iż jedynie sąd może uznać D.W. winnym popełnionego czynu, dlatego postępowanie zawieszono do czasu rozstrzygnięcia wyrokiem sądowym kwestii sprawstwa ww. wypadku. Zażalenie na ww. postanowienie wniósł Prokurator Prokuratury Rejonowej, który stwierdził, że kwestia ostatecznego rozstrzygnięcia i orzeczenia prawomocnego wyroku przez Sąd Rejonowy nie jest rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego przez sąd lub inny organ. Decyzją z dnia [...] czerwca 2011r. ([...]) Komendant Wojewódzki Policji, na podstawie art. 138 § 1 pkt ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 98, poz. 1071 z 2000 r., z poz. zm.) oraz art.124 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. 2005r. Nr 108. poz. 908. z póżn. zm.), utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Uzasadniając swoje stanowisko organ podał, iż w niniejszej sprawie Komendant Miejski Policji musi ustalić czy D.W. był sprawcą wypadku drogowego z dnia [...] listopada 2010 r. Organ dysponował co prawda wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia [...] kwietnia 2011 r. w sprawie [...], z którego sentencji wynika, że D.W. swoim zachowaniem w dniu zdarzenia wyczerpał dyspozycję art. 177 § 2 kk, jednakże wyrok ten nie jest prawomocny wobec złożenia środka odwoławczego m.in. przez D.W., który nigdy do winy się nie przyznał i tym samym na obecnym etapie postępowania administracyjnego kwestionuje swoje sprawstwo wypadku drogowego. Wobec powyższego organ odwoławczy stwierdził, iż brak jest miarodajnego ustalenia w ramach trwającej procedury administracyjnej, iż D.W. jest "kierującym będącym sprawcą wypadku drogowego, w którym jest zabity lub ranny". Nieprawomocne skazanie za występek z art. 177 § 2 kk, w sytuacji kwestionowania przez oskarżonego swojej winy, nie przesądza – zdaniem organu, o możliwości zastosowania przepisu art. 124 ust. 1 pkt 3 Prawa o ruchu drogowym. Dalej Komendant Wojewódzki poinformował, iż jakkolwiek słuszny co do zasady jest pogląd Prokuratora Rejonowego, że "rozstrzygnięcie sprawy karnej nie stanowi warunku zakończenia postępowania administracyjnego", to w niniejszej sprawie wobec braku prawnych możliwości czynienia autonomicznych ustaleń w istotnej kwestii sprawstwa wypadku o znamionach z art. 177 § 2 kk zasadne było stanowisko Komendanta Miejskiego Policji o zawieszeniu postępowania administracyjnego do czasu prawomocnego zakończenia postępowania karnego w sprawie [...] Sądu Rejonowego. Dopiero bowiem po ustaleniu spełnienia przesłanek określonych w art. 124 ust. 1 pkt 3 ustawy z 20 czerwca 1997 r. organ Policji I instancji może zająć właściwe stanowisko. Skargę na decyzję KWP złożył Prokurator Prokuratury Rejonowej, który zarzucił naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. bowiem kwestia ostatecznego rozstrzygnięcia i orzeczenia prawomocnego wyroku przez Sąd Rejonowy Wydział Karny przeciwko D.W. skazanemu z art. 177 § 2 kk nie jest rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego przez sąd lub inny organ. W związku z powyższym Prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca wskazała, iż wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia [...] kwietnia 2011 roku w sprawie sygn. akt [...] D.W. został uznany winnym tego, że w dniu [...] listopada 2010 r. na drodze wojewódzkiej nr [...] w miejscowości [...], kierując samochodem ciężarowym marki [...] z naczepą umyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym, w ten sposób, że jadąc w terenie zabudowanym, w którym obowiązywało ograniczenie prędkości do 50 km/h oraz zbliżając się do łuku drogi, poruszał się z prędkością 90 km/h w wyniku czego naczepa ww. samochodu ciężarowego przemieściła się na przeciwległy pas ruchu i uderzyła lewym bokiem w prawidłowo jadący z przeciwnego kierunku pojazd marki [...] w wyniku czego, wskutek odniesionych obrażeń, śmierć poniosły trzy osoby. Wyrok ten jest nieprawomocny z uwagi na wniesienie apelacji zarówno przez oskarżyciela jak i oskarżonego. Zdaniem Prokuratora okoliczności uzasadniającej zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa nie może stanowić brak dostatecznych ustaleń co do stanu faktycznego sprawy i swoiste oczekiwanie na dokonanie takich ustaleń przez sąd karny. Obowiązek wyjaśnienia sprawy pod względem faktycznym i prawnym należy bowiem do organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie. W związku z powyższym skarżący stwierdził, iż należy ustalić, że kwestia odpowiedzialności kierującego pojazdem, który uczestniczył i był sprawcą wypadku drogowego, w następstwie którego śmierć poniosły inne osoby lub doznały ciężkiego uszczerbku na zdrowiu nie stanowi kwestii prejudycjalnej dla postępowania w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne przez organ kontroli ruchu drogowego. Rozstrzygnięcie sprawy karnej nie stanowi bowiem warunku zakończenia postępowania administracyjnego wszczętego w niniejszej sprawie, a kwestie ustalenia istnienia lub braku przesłanek uzasadniających skierowanie na takie badanie organ I instancji ustalić może samodzielnie- bez względu na wynik procesu karnego . Podsumowując Prokurator podał, iż brak jest podstaw do zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, zwłaszcza, że z uzasadnienia Sądu Rejonowego, który skazał D.W. za zarzucane mu przestępstwo na podstawie zeznań świadków, tarczki tachografu, opinii biegłych z zakresu motoryzacji, ruchu drogowego i rekonstrukcji wypadków niewątpliwie wynika, że D.W. jest sprawcą czynu wypełniającego znamiona przestępstwa opisanego w art. 177 § 2 kk. W ocenie skarżącego za takim stanowiskiem przemawia również postawa oskarżonego D.W. i jego obrońcy, którzy w ostatnim słowie na rozprawie rozpoznającej sprawę wnieśli o wymierzenie kary o charakterze nieizolacyjnym, zaś apelacja obrońcy D.W., dotyczyła nie uniewinnienia jego klienta od zarzucanego czynu, ale wymierzenia kary w niższym wymiarze z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Sporną kwestią w niniejszej sprawie jest pojecie "zagadnienia wstępnego" o jakim mowa w art. 97 § 1 pkt 4 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98 poz. 1071 ze zm.) – "kpa", będący podstawą zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie skierowania skarżącego D.W. na badania psychologiczne na podstawie art. 124 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r. Nr 108 poz. 908 ze zm.) – dalej także jako "ustawa". W ślad za orzecznictwem sądów administracyjnych i doktryny należy przyjąć, że zagadnieniem wstępnym w rozumieniu cytowanego przepisu kodeksu postępowania administracyjnego mogą być wyłącznie kwestie (zagadnienia) prawne, które ujawniły się w toku postępowania i dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki decyzji albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia kwestii prawnej. W niniejszej sprawie podstawą dla rozpoznania wniosku Prokuratora w przedmiocie wydania decyzji o skierowaniu kierowcy – skarżącego – na badanie psychologiczne jest wystąpienie przesłanek o jakich mowa w art. 124 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Przepis ten wskazuje jednoznacznie, iż badaniu psychologicznemu przeprowadzanemu w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami podlega kierujący będący sprawcą wypadku drogowego, w którym jest zabity lub ranny. D.W. był kierującym pojazdem i uczestniczył w wypadku drogowym, w wyniku którego śmierć poniosły trzy osoby. Zaznaczyć trzeba, że na gruncie ustawy Prawo o ruchu drogowym, kierujący pojazdem może być skierowany na badania lekarskie i na badanie psychologiczne. Samo uczestnictwo w wypadku drogowym, w wyniku którego jest śmierć innej osoby, jest wystarczająca przesłanką dla skierowania skarżącego na badanie lekarskie w myśl art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy, który stanowi, iż badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem, jeżeli uczestniczy w wypadku drogowym w następstwie którego jest śmierć innej osoby lub ciężki uszczerbek na jej zdrowiu. Tak też się stało i w niniejszej sprawie, bowiem w dniu [...] czerwca 2011 r. Komendant Miejski Policji w wydał decyzję Nr [...] o skierowaniu D.W. na badanie lekarskie. Z kolei w myśl art. 124 ust. 1 pkt 3 ustawy badaniu psychologicznemu przeprowadzanemu w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem podlega kierujący będący sprawcą wypadku drogowego, w którym jest zabity lub ranny. Należy stanowczo podkreślić, iż w podstawach prawnych z art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. a i 124 ust. 1 pkt 3 Prawa o ruchu drogowym istnieje zasadnicza różnica. I tak na badanie lekarskie kierowany jest kierujący pojazdem, który uczestniczy w wypadku drogowym ze skutkiem śmiertelnym bądź ciężkim uszkodzeniem ciała, natomiast na badanie psychologiczne wyłącznie sprawca takiego wypadku. Art. 124 ust. 1 pkt 3 ustawy, który daje podstawę skierowania na badanie wyłącznie sprawcy, tym samym uzależnia skierowanie kierującego pojazdem na badania psychologiczne od uprzedniego skazania go prawomocnym wyrokiem. Bez znaczenia jest tu przy tym stopień winy sprawcy. Zgodnie z kodeksem karnym sprawcą jest realizujący znamiona czynu zabronionego zarówno w sposób bezpośredni – sprawstwo właściwe jak i pośredni czyli sprawstwo niewłaściwe obejmujące podżeganie i pomocnictwo. A zatem o tym czy ktoś jest sprawcą czynu zabronionego rozstrzyga Sąd w prawomocnym wyroku. Nie jest to domena organu administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym kończącym się decyzją administracyjną. W przedmiotowej sprawie – jak wynika z akt administracyjnych i sądowych – wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2011 r. w sprawie ([...]) Sąd Rejonowy uznał winnym skarżącego tego, że w dniu [...] listopada 2010 r. na drodze wojewódzkiej nr [...] w miejscowości [...], kierując samochodem ciężarowym marki [...] z naczepą umyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym, w ten sposób, że jadąc w terenie zabudowanym, w którym obowiązywało ograniczenie prędkości do 50 km/h oraz zbliżając się do łuku drogi, poruszał się z prędkością 90 km/h w wyniku czego naczepa w/w samochodu ciężarowego przemieściła się na przeciwległy pas ruchu i uderzyła lewym bokiem w prawidłowo jadący z przeciwnego kierunku pojazd marki [...] w wyniku czego, wskutek odniesionych obrażeń, śmierć poniosły trzy osoby. Powyższy wyrok jest nieprawomocny, bowiem wniesione zostały od niego dwie apelacje. Skarżącego D.W. wyłącznie co do kary i Prokuratora od całości wyroku. Zgodnie z art. 447 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 1997r. Nr 89, poz. 555 ze zm.) – kpk, apelacje co do kary uważa się za zwróconą przeciwko całości rozstrzygnięcia o karze i środkach karnych natomiast apelacja wniesiona przeciwko winie jest zwrócona do całości wyroku. Na marginesie zaznaczyć należy, iż w dniu 11 lutego 2012r. wejdzie w życie ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2011r. Nr 30, poz. 151), która zmienia ustawy: ustawę z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, ustawę z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym i ustawę z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym. Przepis m.in. art. 124 ustawy Prawo o ruchu drogowym zostanie uchylony, natomiast problematykę kierowania na badania psychologiczne będzie regulował Rozdział 13 nowej ustawy. W art. 79 ust. 1 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami czytamy, iż badaniu psychologicznemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, zwanym dalej "badaniem psychologicznym w zakresie psychologii transportu", podlega kierujący pojazdem silnikowym lub tramwajem, jeżeli uczestniczył w wypadku drogowym, w którym jest zabity lub ranny. Nie będzie już wtedy mowy o rozstrzygnięciu kwestii winy, bowiem obowiązkowi skierowania na ww. badania będzie podlegał "kierujący pojazdem" a nie "sprawca". Nowa ustawa rozdziela kwestie właściwych przepisów ruchu drogowego (które zawierają zasady ruchu, przepisy porządkowe, regulacje prawne w zakresie zarządzania ruchem, warunki i sposób przeprowadzania kontroli ruchu drogowego) od przepisów dotyczących procedur administracyjnych i przepisów regulujących działalność gospodarczą związaną z ruchem drogowym. Jednocześnie zostaną uchylone odpowiednie przepisy w ustawie – Prawo o ruchu drogowym odnoszące się do zakresu zagadnień objętych ustawą o kierujących pojazdami. Podkreślić również trzeba, iż w przypadku, gdyby przedmiotem skargi była decyzja kierująca skarżącego na badania psychologiczne, to w okolicznościach sprawy jak w niniejszej, Sąd byłby zobligowany do zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego do czasu wydania prawomocnego orzeczenia sądu karnego. Zgodnie bowiem z art. 11 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270 ze zmianami) ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. W tym stanie należy uznać, iż w tej sprawie istnieje zagadnienie wstępne, którym jest prawomocne uznanie skarżącego D.W. za winnego sprawstwa wypadku drogowego w wyniku którego poniosły śmierć trzy osoby. A tym samym - na tle stanu prawnego aktualnego w dniu wydawania zaskarżonej decyzji, były podstawy dla zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie skierowania na badania psychologiczne. Skoro podniesione zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest zarzutów, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.