II SA/Go 588/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Referendarz sądowy Jarosław Piątek (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 03 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie : Kary za samowolne zajęcie pasa drogowego p o s t a n a w i a Odmówiono przyznania prawa pomocy W trakcie postępowania sądowego D.M. prowadzący działalność gospodarczą E., przesłał złożony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że nie posiada środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych. D.M. podał, iż ponosi straty z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Na podstawie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 12 września 2007 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia w terminie 7 dni złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez: 1. przedstawienie zaświadczenia pracodawcy o wysokości osiąganych przez skarżącego i jego żonę dochodów z tytułu umowy o pracę za okres trzech miesięcy, 2. przedstawienie miesięcznych kosztów związanych z utrzymaniem lokalu (opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę itp. wraz z rachunkami), 3. przedłożenie wyciągów z posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych za okres od 06/2007 do 08/2007, 4. przedłożenie kopii rocznego zeznania podatkowego skarżącego za 2006 r., 5. odpisów deklaracji miesięcznych w podatkach: dochodowym, od towarów i usług, akcyzowym za ostatnie sześć miesięcy: 6. przedstawienie ewentualnie ponoszonych kosztów zakupu leków, leczenia oraz rachunków potwierdzających te koszty oraz podanie kwoty przeznaczanej miesięcznie na wyżywienie, 7. złożenie oświadczenia o wysokości ewentualnie ponoszonych przez skarżącego miesięcznych wydatków na potrzeby typu papierosy, prasa, telewizja kablowa itp., pod rygorem rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy wyłącznie w oparciu o treść dokumentów i oświadczeń znajdujących się w aktach sprawy. W odpowiedzi na wezwanie D.M. przedłożył zaświadczenia pracodawcy o wysokości osiąganych dochodów z tytułu umowy o pracę, roczne zeznanie podatkowe za 2006 r. oraz miesięczną deklarację podatku dochodowego PIT-5 za 07/2007. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (FZ 478/04, niepublikowane) stwierdził, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Należy podkreślić, że ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, co jednoznacznie wynika z treści przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. który stanowi, iż prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienia pełnych kosztów postępowania. W niniejszej sprawie D.M. nie uzupełnił zgodnie z wezwaniem złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący nie przedłożył wyciągów z rachunków bankowych, nie przedstawił także kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania. Tym samym nie jest możliwe dokonanie prawidłowej, wszechstronnej analizy sytuacji majątkowej skarżącego. Przytoczone w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności w postaci niewielkich zarobków (łącznie z żoną około 1250 zł netto) oraz fakt poniesienia straty z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, nie mogą automatycznie przesądzać o braku możliwości poniesienia uiszczenia wpisu w wysokości 1.500 zł (§ 1 pkt 3 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Zważyć również trzeba, że z formularza PPF wynika, iż D.M. posiada majątek w postaci działki budowlano-rzemieślniczej o pow. 2.400 m2, który może przynosić potencjalne zyski np. z tytułu umowy dzierżawy, czy z jako zabezpieczenie kredytu, pożyczki. Należy także wskazać skarżącemu, iż od podmiotów prowadzących działalność gospodarczą generalnie wymaga się podejmowania działań z zachowaniem wyższego stopnia staranności. Dotyczy to również przewidywania konsekwencji wykonywanej działalności w postaci konieczności prowadzenia postępowań sądowych i ponoszenia związanych z tym kosztów. Zwraca się także uwagę w literaturze, iż prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36,39). W konkluzji należy zatem stwierdzić, że skarżący nie wykazał, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów sądowych. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia.