II SA/Go 588/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie: Asesor sądowy Joanna Brzezińska po rozpoznaniu w dniu 29 października 2007r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu [...] od postanowienia referendarza sądowego z dnia 3 października 2007r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów w sprawie ze skargi na decyzję z dnia [...] r. Samorządowego Kolegium Odwoławczego nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie bez zezwolenia pasa drogowego postanawia 1. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. pozostawić bez rozpoznania wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim D.M. prowadzący działalność gospodarczą [...] zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie z opłaty sądowej i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Na wskutek wezwania referendarza sądowego do uzupełnienia wniosku poprzez złożenia go na urzędowym formularzu, skarżący złożył na urzędowym formularzu przedmiotowy wniosek jedynie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (rubryka 4 PPF, karta 15).W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że nie posiada środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych, gdyż ponosi straty z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. D.M. podał, iż uzyskuje dochód z tytułu zatrudnienia swojego oraz żony w wysokości po 936 zł miesięcznie. Na podstawie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 12 września 2007 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia w terminie 7 dni złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez: 1. przedstawienie zaświadczenia pracodawcy o wysokości osiąganych przez skarżącego i jego żonę dochodów z tytułu umowy o pracę za okres trzech miesięcy, 2. przedstawienie miesięcznych kosztów związanych z utrzymaniem lokalu (opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę itp. wraz z rachunkami), 3. przedłożenie wyciągów z posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych za okres od 06/2007 do 08/2007, 4. przedłożenie kopii rocznego zeznania podatkowego skarżącego za 2006 r., 5. odpisów deklaracji miesięcznych w podatkach: dochodowym, od towarów i usług, akcyzowym za ostatnie sześć miesięcy: 6. przedstawienie ewentualnie ponoszonych kosztów zakupu leków, leczenia oraz rachunków potwierdzających te koszty oraz podanie kwoty przeznaczanej miesięcznie na wyżywienie, 7. złożenie oświadczenia o wysokości ewentualnie ponoszonych przez skarżącego miesięcznych wydatków na potrzeby typu papierosy, prasa, telewizja kablowa itp., pod rygorem rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy wyłącznie w oparciu o treść dokumentów i oświadczeń znajdujących się w aktach sprawy. W odpowiedzi na wezwanie D.M. przedłożył jedynie zaświadczenie o wysokości osiąganych dochodów z tytułu umowy o pracę wystawione przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością [...], w której zatrudniony jest na stanowisku prezesa zarządu oraz wysokości dochodów żony, roczne zeznanie podatkowe PIT-36L za 2006 r. oraz miesięczną deklarację podatku dochodowego PIT-5 za lipiec 2007. Postanowieniem z dnia 3 października 2007r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów z uwagi na brak możliwości dokonania prawidłowej analizy sytuacji majątkowej skarżącego. Pismem z dnia 10 października 2007r. skarżący wniósł "sprzeciw na orzeczenie referendarza". Pismo to nie zawierało żadnego uzasadnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy podkreślić, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami) – zwaną dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W związku z przepisem art. 257 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. Pierwotny wniosek zawarty w skardze obejmował prawo pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienie od kosztów sądowych oraz przyznanie pełnomocnika. Uzupełniając na skutek wezwania referendarza sądowego brak formalny wniosku w przedłożonym urzędowym formularzu PPF, skarżący jednoznacznie ograniczył żądanie wniosku jedynie do zwolnienia od kosztów sądowych. W tej sytuacji należało uznać, iż w zakresie wniosku o przyznanie pełnomocnika, brak formalny nie został uzupełniony we wskazanym terminie, zatem wniosek skarżącego w tym zakresie należało pozostawić bez rozpoznania. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Trzeba przede wszystkim podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Pomoc ta ma zapobiec sytuacji, w której rzeczywisty brak wystarczających środków finansowych uniemożliwiłby stronie skorzystanie z jej prawa do weryfikacji legalności decyzji organu administracji publicznej przez niezawisły sąd. Należy zaznaczyć, że ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa każdorazowo na podmiocie występującym z takim żądaniem, co jednoznacznie wynika z treści cytowanego powyżej art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Trzeba podkreślić, że przepis art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Poddając zatem ocenie wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd powinien kierować się tą zasadą. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa powołanym wyżej przepisie. W niniejszej sprawie skarżący powinien zatem wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż wypełnia hipotezę przepisu art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy, tj. że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy tym to do Sądu kierującego się powołaną wyżej zasadą, wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy, należy ocena czy takie okoliczności zachodzą. Z pism nadesłanych przez skarżącego w przedmiotowym postępowaniu wynika, iż skarżący posiada nieruchomość w postaci działki budowlano-rzemieślniczej o pow. 2.400 m2, który może stać się źródłem ewentualnych zysków np. z tytułu umowy dzierżawy, czy stanowić zabezpieczenie kredytu, pożyczki. Ponadto z nadesłanego formularza PPF wynika, że D.M. jest również właścicielem dwóch samochodów o łącznej wartości przekraczającej 60.000,00 zł. Podanie przez skarżącego, iż wraz z żoną osiągają niewielki dochód (około 1250 zł netto) oraz fakt poniesienia straty z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, nie mogą automatycznie przesądzać o braku możliwości uiszczenia wpisu w wysokości 1.500 zł (§ 1 pkt 3 rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Także w sprzeciwie skarżący nie podniósł żadnych dodatkowych okoliczności przemawiających za korzystnym dla niego rozstrzygnięciem, nie podał on, żadnych informacji pomocnych i koniecznych do oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych oraz sytuacji majątkowej rodziny. Skarżący ograniczył się jedynie do wskazania, iż "wnosi sprzeciw" bez jakiegokolwiek jego uzasadnienia. Mając powyższe na uwadze Sąd zważył, iż strona nie dołożyła w omawianym zakresie należytej staranności, w uzasadnieniu swojego wniosku o zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania, chociażby poprzez przedłożenie dokumentów, uprzednio wskazanych w wezwaniu do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Na marginesie powyższych rozważań należy stwierdzić, iż skarżący jest osobą prowadzą działalność gospodarczą. W związku z tym musi się liczyć z ewentualnymi dodatkowymi wydatkami związanymi z wykonywaną działalnością na przykład w postaci konieczności prowadzenia postępowań sądowych i ponoszenia związanych z tym kosztów. Przedmiotowa sprawa związana jest bowiem bezpośrednio z prowadzoną działalnością gospodarczą, gdyż dotyczy kary za zajęcie psa drogowego związane z budową ciepłociągu w pasie drogowym. Podkreślenia wymaga fakt, iż domagając się przyznania ze środków publicznych przywileju w postaci zwolnienia od kosztów sądowych, skarżący nie przedłożył wskazanych w wezwaniu z dnia 17 września 2007r., w szczególności wyciągów z rachunków bankowych, zestawienia miesięcznych kosztów związanych z utrzymaniem lokalu mieszkalnego oraz utrzymaniem rodziny. Tym samym nie jest możliwe dokonanie przez Sąd prawidłowej i wszechstronnej analizy sytuacji majątkowej w sytuacji zaistnienia przesłanek przyznania prawa pomocy. Z przedłożonego zeznania rocznego PIT-36L za 2006 rok wynika, że w ubiegłym roku podatkowym działalność przyniosła dochód w wysokości 132.882,06 zł. Z kolei, pomimo wezwania do przedłożenia deklaracji miesięcznych za ostatnie 6 miesięcy Skarżący przedłożył wybiórczo, jedynie deklarację zaliczkową na podatek dochodowy za miesiąc lipiec 2007r., z której wynika, iż prowadzona przez niego działalność przynosi przychód w znacznej wysokości, który w tym konkretnym mieisącu został przewyższony przez wysokość ponoszonych kosztów. Sąd zważył jednakże, iż wykazanie straty w działalność tylko w jednym miesiącu ze wskazanego okresu sześciomiesięcznego nie jest wystarczające do potwierdzenia stawianej przez skarżącego tezy, że uzyskiwane przez niego dochody (nie tylko związane z prowadzeniem działalności gospodarczej i posiadany majątek nie są wystarczające do poniesienia aktualnie kosztów związanych z niniejszym postępowaniem. W konkluzji należy zatem stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie, skarżący pomimo wezwania nie wykazał, że nie jest w stanie faktycznie ponieść niezbędnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 246 § 1 a contrario ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.