II SA/Go 594/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Protokolant sekr. sąd. Stanisława Maciejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2014 r. sprawy ze skargi J.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji ustalającej wysokość zasiłku stałego I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na rzecz radcy prawnego A.P. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu. Decyzją z [...] lutego 2014r. nr [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej rozstrzygnął w pkt 1 o zmianie własnej decyzji z [...] października 2012 r. nr [...] ustalającej wysokość zasiłku stałego od [...] października 2012 r. do dnia [...] grudnia 2014 r. na 529,00 zł a od [...] stycznia 2015 r. do [...] stycznia 2015 r. w wysokości 307,16 zł oraz wysokość składki na ubezpieczenie zdrowotne na kwotę 47,61 zł od [...] października 2012 r. do [...] grudnia 2014 r. a w okresie od [...] stycznia 2015 r. do [...] stycznia 2015 r. w wysokości 27,64 zł, w części dotyczącej wysokości zasiłku stałego w ten sposób, że od [...] marca 2014 r. do [...] grudnia 2014 r. przyznał J.L. zasiłek stały w wysokości 389,00 zł a od [...] stycznia 2015 r. do [...] stycznia 2015 r. w wysokości 225,87 zł. W pkt 2 i 3 decyzji organ rozstrzygnął o przyznaniu J.L. składki na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości określonej w ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych i opłacaniu tej składki na zasadach i w terminach wynikających z ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. W pkt 4 decyzji organ nadał rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że z dokumentów posiadanych przez Ośrodek Pomocy Społecznej oraz aktualizacji wywiadu środowiskowego przeprowadzonego [...] stycznia 2014 r. wynika, że J.L. pobiera zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł., co w rozumieniu art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2013 r., poz. 182 ze zm., dalej: u.p.s) stanowi dochód strony. Wskazano, że wysokość świadczenia w postaci zasiłku stałego została wyliczona w ten sposób, że kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej tj. 542 zł pomniejszono o dochód strony w wysokości 153 zł z tytułu zasiłku pielęgnacyjnego co dało kwotę 389 zł. Zdaniem organu pierwszej instancji z powyższego wynika, że od [...] marca 2014r. do [...] grudnia 2014r. stronie przysługuje zasiłek stały w wysokości 389 zł, a od [...] stycznia 2015 r. do [...] stycznia 2015 r. w wysokości 225,87 zł. Organ zaznaczył również, że na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 26 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby pobierające zasiłek stały z pomocy społecznej niepodlegające obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu. Składka na ubezpieczenie zdrowotne wynosi 9% podstawy wymiaru składki którą wg. art. 81 ust. 1 pkt 7 ww. ustawy stanowi kwota odpowiadająca wysokości zasiłku stałego. Z związku z faktem, iż strona nie podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu z innego tytułu, podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu pobierania zasiłku stałego. Od powyższej decyzji nie zgadzając się z jej treścią odwołał się J.L.. Odwołujący wniósł o uchylenie pierwszoinstancyjnego rozstrzygnięcia albo stwierdzenie jego nieważności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] maja 2014 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał, powołując się przy tym na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z 16 marca 2012 r. sygn. akt I OPS 1901/11), że pominięcie przez ustawodawcę w treści art. 8 ust. 4 u.p.s świadczenia w postaci zasiłku pielęgnacyjnego uniemożliwia odliczenie go od dochodu. Zasadnie zatem organ pierwszej instancji zmienił decyzję, uwzględniając fakt, że J.L. otrzymuje zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł, przyznany decyzją z [...] lipca 2012 r. nr [...] na okres od [...] lipca 2012 r. do dnia [...] stycznia 2015 r. W skardze na ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego J.L. wniósł o jej uchylenie bądź stwierdzenie jej nieważności. W ocenie skarżącego organ pomocy społecznej nie miał podstaw do wliczenia do jego dochodu kwoty 153 zł z tytułu pobierania zasiłku pielęgnacyjnego a w konsekwencji do zmiany decyzji przyznającej mu zasiłek stały. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się nieuzasadniona. Zgodnie z art. 8 ust. 1 u.p.s prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78(10) i 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 542 zł , zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej". Natomiast stosownie do treści art. 8 ust. 3 u.p.s za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Ponadto w myśl art. 8 ust. 4 u.p.s do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2) zasiłku celowego; 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; 4) wartości świadczenia w naturze; 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych; 6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego. Stosownie zaś do art. 37 ust. 1 pkt 1 u.p.s, zasiłek stały przysługuje: pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Natomiast zgodnie z treścią art. 37 ust. 2 u.p.s, zasiłek stały ustala się w wysokości: w przypadku osoby samotnie gospodarującej - różnicy miedzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 529 zł miesięcznie. Przepis art. 8 ust. 4 nie pozwala na niezaliczenie do dochodu osoby wnioskującej o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej zasiłku pielęgnacyjnego. We wskazanym przepisie ustawodawca enumeratywnie wyliczył przychody, które na potrzeby ustalenia spełniania kryterium dochodowego nie podlegają zaliczeniu do dochodu ustalonego zgodnie z przepisem art. 8 ust. 3 u.p.s. Wyliczenie to ma charakter zamknięty, a taka konstrukcja nie pozostawia organom przyznającym świadczenia, na jakąkolwiek uznaniowość w zakresie ustalania dochodu strony, w tym również wykraczanie poza katalog przychodów w nim określonych i niezaliczenie do dochodu strony zasiłku pielęgnacyjnego. Skarżący jak wynika z aktualizacji wywiadu środowiskowego z [...] stycznia 2014 r. otrzymuje zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł. Okoliczność tę skarżący potwierdził własnoręcznym podpisem na egzemplarzu kwestionariusza wywiadu. Skarżący jest osobą samotnie gospodarującą. Nie ulega zatem wątpliwości, że nastąpiła zmiana sytuacji dochodowej skarżącego. W takiej sytuacji, zgodnie z treścią art. 106 ust. 5 u.p.s decyzję administracyjną (w niniejszej sprawie decyzję przyznającą skarżącemu zasiłek stały) zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku m.in. zmiany sytuacji dochodowej strony. Prawidłowo zatem organ pomocy społecznej wyliczył i ustalił wysokość świadczenia przysługującego skarżącemu: 542 zł (kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej) – 153 zł (zasiłek pielęgnacyjny) = 389 zł. Zgodnie z art. 106 ust. 3 u.p.s świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. W przypadku gdy uprawnienie do świadczenia nie obejmuje pełnego miesiąca, świadczenie przyznaje się za niepełny miesiąc, a kwotę świadczenia ustala się, dzieląc pełne kwoty przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni objętych świadczeniem. Orzeczenie o zaliczeniu skarżącego do stopnia niepełnosprawności wydane zostało na czas określony do [...] stycznia 2015 r. W związku z tym prawidłowo organ pierwszej instancji wysokość świadczenia za miesiąc styczeń 2015 r. określił proporcjonalnie według stosunku liczby dni posiadania statusu osoby niepełnosprawnej, w związku z ograniczona w czasie mocą wiążącą orzeczenia o niepełnosprawności do liczby dni tego miesiąca. Prawidłowo także, tj. zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 26 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2008 r., nr 164, poz. 1027 ze zm.) przyznano skarżącemu składkę na ubezpieczenie zdrowotne. W związku z powyższym w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) należało orzec jak wyżej. Wynagrodzenie pełnomocnika oparto na podstawie art. 200, art. 205 § 2, art. 250 ww. ustawy oraz § 2 ust. 3 i § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2013 r., poz. 490).