II SA/Go 594/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Asesor WSA Jarosław Piątek (spr.) Protokolant sekr. sąd. Stanisława Maciejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 października 2019 r. sprawy ze skargi Z.M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] czerwca 2010 r. o numerach [...] wszczął postępowanie egzekucyjne skierowane do majątku Z.M., celem wyegzekwowania: składki na ubezpieczenie społeczne za miesiąc luty 2004 r., składek na ubezpieczenie zdrowotne za miesiące: styczeń, luty, listopad i grudzień 2004 r., składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za miesiące styczeń i luty 2004 r., wraz z odsetkami za zwłokę. W oparciu o powyższe tytuły wykonawcze, organ egzekucyjny w dniu 9 czerwca 2010 r. wystawił zawiadomienia, na podstawie których dokonał zajęcia wynagrodzenia zobowiązanego za pracę. Odpisy tytułów wykonawczych z dnia [...] czerwca 2010 r. wraz z odpisami zawiadomień o zajęciu wynagrodzenia za pracę, organ egzekucyjny doręczył zobowiązanemu. Ponadto w dniu 26 października 2017 r. organ egzekucyjny skierował do organu rentowego zawiadomienia, celem dokonania zajęcia pobieranego przez zobowiązanego świadczenia emerytalnego. Odpisy zawiadomień doręczono na adres zobowiązanego. Pismem z dnia [...] listopada 2017 r. Z.M. wniósł skargę na zajęcie egzekucyjne, domagając się uchylenia dokonanego zajęcia oraz o umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na przedawnienie dochodzonych należności, a także o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...] Dyrektor Oddziału ZUS oddalił skargę na czynności egzekucyjne oraz odmówił wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Na powyższe postanowienie Z.M. wniósł zażalenie, powtarzając argumentację przedstawioną w podaniu z dnia [...] listopada 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej [...] postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...] uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy wskazał na konieczność wyjaśnienia z udziałem wnioskującego czy w piśmie z dnia [...] listopada 2017 r. zawarł skargę na czynności egzekucyjne i jednocześnie wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, czy też pismo to stanowi wyłącznie wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego z powodu przedawnienia obowiązku. Postanowieniem z dnia [...] marca 2018 r., nr [...] Dyrektor Oddziału ZUS orzekł o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie wyżej wymienionych tytułów wykonawczych. Nie godząc się z podjętym rozstrzygnięciem Z.M. wniósł zażalenie, w uzasadnieniu którego wskazał, że egzekwowane należności, ze względu na ich termin wymagalności uległy przedawnieniu. W wyniku przeprowadzonego postępowania odwoławczego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia [...] października 2018 r., nr [...] uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Jednocześnie organ odwoławczy zalecił, by rozpoznając ponownie sprawę organ pierwszej instancji w sposób zrozumiały i niebudzący wątpliwości uzasadnił wybór odpowiedniego terminu przedawnienia 5-letniego (liczonego od dnia [...] stycznia 2012 r.) lub 10-letniego (liczonego od daty wymagalności składki), poprzez dokonanie oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy tak, aby treść uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia zawierała wszystkie elementy wymienione w art. 124 k.p.a. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy postanowieniem z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...], Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych [...]. W uzasadnieniu postanowienia, mając na uwadze okres, w którym powstało zadłużenie, organ I Instancji szczegółowo przedstawił i wyjaśnił regulacje prawne w zakresie przedawnienia poszczególnych należności. W oparciu o to organ wskazał, iż rozpatrując wniosek zobowiązanego o umorzenie postępowania egzekucyjnego przy wybraniu korzystnego dla niego wariantu 5 lat na przedawnienie się należności, należy stwierdzić, że na dzień dokonania zajęcia świadczenia emerytalnego należności określone w zajęciach od numeru [...] nie uległy przedawnieniu. Kwestionując powyższe rozstrzygnięcie Z.M. złożył zażalenie, w którym wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania egzekucyjnego w związku z przedawnieniem egzekwowanych zobowiązań składkowych. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, że w niniejszej sprawie spór dotyczy ustalenia, czy przedawnieniu uległy egzekwowane z majątku zobowiązanego składki na ubezpieczenie społeczne za miesiąc luty 2004 r., na ubezpieczenie zdrowotne za miesiące: styczeń, luty, listopad i grudzień 2004 r. oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za miesiące styczeń i luty 2004 r. Następnie zauważył, iż organ I instancji, będący jednocześnie wierzycielem, wskazał, że zgodnie z art. 56 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, obowiązującej do 31 maja 2004 r. oraz art. 107 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, obowiązującej od 1 czerwca 2004 r., składki na Fundusz Pracy opłaca się za okres trwania obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych, w trybie i na zasadach przewidzianych dla składek na ubezpieczenia społeczne. Natomiast w myśl art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, obowiązującej do 30 września 2006 r. oraz przepisu art. 30 ust. 2 tej ustawy, obowiązującego od dnia 1 października 2006 r., w zakresie poboru składek na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, ich egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę oraz dodatkowej opłaty i grzywny z tytułu nieopłacenia składek w terminie stosuje się przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne. Z kolei przedawnienie należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne reguluje ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2017 r., poz. 1938 ze zm.). Zgodnie z art. 93 ust. 2 tej ustawy należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne ulegają przedawnieniu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych. Ponadto w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ I instancji przywołał regulacje prawne dotyczące przedawnienia poszczególnych składek, obowiązujące w okresach: od 1 stycznia 2003 r. do dnia 30 czerwca 2004 r., od dnia 1 lipca 2004 r. do dnia 19 lipca 2011 r., od dnia 20 lipca 2011 r. do dnia 31 grudnia 2011 r. i od 1 stycznia 2012 r. Organ zaznaczył, że termin przedawnienia należności z tytułu składek, od momentu wejścia w życie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ulegał zmianom. W okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 31 grudnia 2002 r. termin przedawnienia należności wynosił 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się one wymagalne. Następnie w okresie od dnia 1 stycznia 2003 r. do dnia 31 grudnia 2011 r. termin ten wynosił 10 lat. Przepisy intertemporalne nie określały przy tym, czy w przypadku należności, które przed dniem 1 stycznia 2003 r. stały się wymagalne i nie uległy przedawnieniu do dnia 31 grudnia 2002 r., należy stosować 10-letni okres przedawnienia. Z dniem 1 stycznia 2012 r. na podstawie art. 11 pkt 1 ustawy o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców, zmieniono treść art. 24 ust. 4 u.s.u.s. skrócono okres przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne z 10 do 5 lat. Powyższy przepis otrzymał bowiem brzmienie: należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Z kolei przepis art. 24 ust. 5b u.s.u.s. stanowi, że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Organ odwoławczy wyjaśnił, że ponieważ bieg przedawnienia spornych należności składkowych rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., dla rozstrzygnięcia sprawy kluczowe znaczenie ma art. 27 ustawy z 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców, tzw. ustawy deregulacyjnej. Zgodnie z art. 27 ust. 1 tej ustawy, do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 41 b ust. 1 ustawy wymienionej w art. 2 oraz w art. 24 ust. 4 ustawy wymienionej w art. 11, którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. W ust. 2 powołanego artykułu ustawodawca zastrzegł jednakże, że jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu. Następnie organ powołał się na wyrok NSA dnia 27 stycznia 2015 r., II FSK 3031/12, gdzie sąd ten wyjaśnił, że według zasady wynikającej z art. 27 ust. 1 ustawy z 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców do należności składkowych nieprzedawnionych do dnia 1 stycznia 2012 r. (wedle starych zasad z zastosowaniem 10-letniego okresu przedawnienia) ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia, z tym jednakże bardzo istotnym zastrzeżeniem, że liczy się go nie od daty ich wymagalności, tak jak o tym stanowi art. 24 ust. 4 u.s.u.s., ale od dnia 1 stycznia 2012 r. Artykuł 27 ust. 2 ustawy z 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców oznacza, że wybór odpowiedniego terminu przedawnienia pięcioletniego (liczonego od dnia 1 stycznia 2012 r.) lub dziesięcioletniego (liczonego od daty wymagalności składki) - zależy od tego, który z nich upłynie wcześniej. Ustawodawca przyjął w tym względzie nakaz posługiwania się regułą kolizyjną lex benignior, zgodnie z którą należy stosować ustawę względniejszą w stosunku do biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, do zapłaty których zobowiązany jest określony podmiot. Organ odwoławczy zauważył, iż organ I instancji wyjaśnił zobowiązanemu, że przedawnienie należności składkowych należy oceniać według stanu prawnego obowiązującego w dniu upływu terminu przedawnienia, z uwzględnieniem zdarzeń powodujących nierozpoczęcie, zawieszenie lub przerwanie biegu terminu przedawnienia. Jednocześnie organ pierwszej instancji wskazał, że bieg terminu przedawnienia należności z tytułu składek liczony jest od pierwszego dnia, po upływie terminu płatności. Tym samym termin przedawnienia należy liczyć odrębnie za każdy miesiąc rozliczeniowy. Następnie organ odwoławczy wyjaśnił, że na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] czerwca 2010 r. o numerach [...] Dyrektor Oddziału ZUS prowadzi postępowanie egzekucyjne, celem wyegzekwowania z majątku Z.M. zobowiązań w składkach. W sprawie oceny przedawnienia poszczególnych składek dokonano według stanu na dzień [...] października 2017 r., w którym nastąpiło zajęcie otrzymywanego przez zobowiązanego świadczenia emerytalnego, poprzez porównanie terminu przedawniania 10-letniego (liczonego od daty wymagalności składki) i 5-letniego (liczonego od dnia 1 stycznia 2012 r.), w celu ustalenia, który z nich będzie bardziej korzystny dla zobowiązanego. Z dokonanego porównania wymienionych okresów wynika, że dla zobowiązanego korzystniejszym wariantem jest przyjęcie 5-letniego terminu przedawnienia, liczonego od dnia 1 stycznia 2012 r. z uwzględnieniem zdarzeń, które skutkowały zawieszeniem biegu terminu przedawnienia, przewidzianym w art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Organ przedstawił dokładną analizę poszczególnych okresów przedawnienia w odniesieniu do poszczególnych zobowiązań (składek). W świetle tych ustaleń organ odwoławczy uznał, iż w sprawie nie zaistniały przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych, bowiem należności objęte postępowaniem egzekucyjnym nie uległy przedawnieniu. Bieg pięcioletniego terminu przedawnienia nastąpiłby w dniu 1 stycznia 2017 r., gdyby nie podjęto czynności, o których mowa w art. 24 ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, powodujących zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Wprawdzie obliczając termin przedawnienia dla okresu 5-letniego organ I instancji nieprawidłowo wskazał dzień 2 stycznia 2017 r., zamiast dnia 1 stycznia 2017 r., jako datę przedawnienia egzekwowanych należności, w przypadku gdyby w rozważanej sprawie nie nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Okoliczność ta nie wywiera jednak wpływu na sposób załatwienia sprawy. Według przyjętego do obliczeń stanu na dzień [...] października 2017 r., zawieszenie biegu terminu przedawnienia należności wynosiło 2125 dni, a nie jak wskazano w zaskarżonym postanowieniu 2126 dni (okres postępowania egzekucyjnego liczony od dnia 1 stycznia 2012 r.). Zatem po doliczeniu od dnia 1 stycznia 2017 r. 2125 dni okresu zawieszenia biegu terminu przedawnienia w związku z prowadzeniem postępowania egzekucyjnego, należność uległaby przedawnieniu w dniu 24 października 2022 r., a nie jak wskazał organ pierwszej instancji w dniu 25 października 2022 r. Ponadto podkreślić należy, iż przedmiotowe postępowanie egzekucyjne toczy się nieprzerwanie od dnia [...] czerwca 2010 r. Pismem z dnia [...] lipca 2019 r. Z.M., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na powyższe postanowienie, zarzucając mu naruszenie: I. przepisów prawa materialnego, a to: 1) art. 27 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. nr 232, poz. 1378 ze zm.), przez niewłaściwe zastosowanie; 2) art. 24 ust. 4 i 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r., poz. 300 ze zm.), przez ich niewłaściwe zastosowanie; II. przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a to: 3) art. 122 Ordynacji podatkowej, przez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, 4) art. 124 Ordynacji podatkowej, przez niedokładne wyjaśnienie zasadności przesłanek, które legły u podstaw wydania orzeczenia administracyjnego; 5) art. 191 Ordynacji podatkowej, przez dowolna ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego. Zdaniem strony wyliczenia dokonane przez organy administracji są nieprawidłowe. Odnośnie składki na ubezpieczenie społeczne oraz ubezpieczenia zdrowotne za miesiące styczeń i luty 2004 r. oraz składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za styczeń i luty 2004 r. organy zastosowały przepis art. 24 ust. 5b w wersji obowiązującej od dnia 1 lipca 2004 r. W czasie wymagalności składek obowiązywał przepis, który brzmiał "bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia wszczęcia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego oraz postępowania przed sądem" i w takiej wersji nie znajduje się on uzasadnieniu decyzji. Odnośnie zaś wszystkich składek wymienionych w postanowieniu: art 27 ustawy o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 41b ust. 1 ustawy wymienionej w art. 2 oraz w art. 24 ust. 4 ustawy wymienionej w art. 11, którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu. Zdaniem skarżącego przepisy te utraciły moc 1 stycznia 2017 r. Skarżący wskazał, iż podstawową cechą aktów prawnych zmieniających inne akty prawne jest wywołanie jednorazowego skutku w postaci zmiany przepisów tych aktów. Skutek ten następuje z dniem wejścia w życie przepisów zmieniających i znajduje bezpośrednie odzwierciedlenie w treści przepisów zmienianych aktów prawnych. Akty zmieniające oprócz przepisów zawierających dyspozycje i treść zmian (przepisów zmieniających) oraz przepisów o wejściu w życie mogą zawierać także przepisy przejściowe. W grupie aktów zmieniających występują niekiedy akty prawne zawierające przepisy przejściowe, określające prawa i obowiązki ich adresatów nie znajdujące bezpośredniego odzwierciedlenia w treści przepisów aktów zmienianych (samodzielne przepisy aktu zmieniającego). Przepisy te nierzadko zawierają terminy, w których wywołują określone skutki prawne oraz terminy, do których obowiązują. Ponadto w niektórych przypadkach ustalenie takich terminów jest możliwe ze względu na sposób redakcji tych przepisów. Jeśli zatem można ustalić wspomniane terminy w odniesieniu do poszczególnych samodzielnych przepisów aktów zmieniających, to z dniem, w którym ostatni z tych przepisów wywołał skutki prawne przestał obowiązywać, akt zmieniający traktowany jest przez jako tracący moc. W ocenie skarżącego, skoro określenie statusu obowiązywania aktu zmieniającej odnosi się wyłącznie do samodzielnych przepisów tego aktu, to nie ulega wątpliwości, że utrata mocy aktu zmieniającego nie ma żadnego wpływu na skutki, jakie wywołały zawarte w nim przepisy zmieniające; przepisy te znalazły bowiem bezpośrednie odzwierciedlenie w treści przepisów aktów zmienianych nadając im nowe brzmienie z dniem wejścia w życie aktu zmieniającego. Charakter prawny samodzielnych przepisów aktu zmieniającego przesądza o tym, że utrata mocy aktu zmieniającego w żadnym razie nie niweczy skutków prawnych wywołanych wcześniej przez te przepisy. Stwierdzenie z art. 27 ust. 1 ustawy redukcyjnej, że stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą nie oznacza, że stosuje się wszystkie przepisy niekorzystne dla ubezpieczonej ale przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zdaniem Sądu istota sprawy sprowadza się do oceny czy organy zasadnie uznały, że należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (02/2004 r.), na ubezpieczenie zdrowotne (01-02/2004, 11-12/2004) oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (01-02/2004) nie uległy przedawnieniu. W ocenie Sądu organy prawidłowo przyjęły, że do składek na ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za wskazane miesiące stosuje się przepisy o przedawnieniu należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy Dz. U. z 2018 r., poz. 1433 ze zm., art. 93 ust. 2 o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, Dz. U. 2017 r., poz. 1938). Należy wskazać, że jedną z przesłanek zobowiązujących organ do umorzenia postępowania egzekucyjnego jest wygaśnięcie obowiązku, które może nastąpić wskutek przedawnienia obowiązku (w przedmiotowej sprawie należności z tytułu składek) (art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.). Problematykę przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne reguluje ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.; dalej jako u.s.u.s.), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1999 r. W myśl art. 24 ust. 4 u.s.u.s., w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002 r., należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, o którym mowa w ust. 5, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Stosownie do art. 24 ust. 5 u.s.u.s., bieg przedawnienia przerywało odroczenie terminu opłacenia należności z tytułu składek, rozłożenie spłaty tych należności na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia tych należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik. Z dniem 1 stycznia 2003 r., w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 241, poz. 2074 ze zm. – dalej jako ustawa zmieniająca z 2002 r.), nastąpiła zmiana art. 24 ust. 4-6 u.s.u.s., w wyniku której należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Ponadto, bieg terminu przedawnienia uzyskał nowe cechy w zakresie podstaw przerwania i zawieszenia. Wprowadzona została nowa instytucja - zawieszenie biegu terminu przedawnienia, które następowało od dnia wszczęcia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego oraz postępowania przed sądem (art. 24 ust. 5b w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 lipca 2004 r.). Ustawa zmieniająca z 2002 r. nie zawierała wyraźnego uregulowania kwestii międzyczasowych odnośnie do przedawnienia należności wymagalnych przed dniem jej wejścia w życie. Powyższe zagadnienie rozstrzygnął Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 8 lipca 2008 r. (I UZP 4/08, OSNP 2009/1-2/19), zgodnie z którą do składek na ubezpieczenia społeczne należnych i nieprzedawnionych przed dniem 31 grudnia 2002 r. należy stosować przepis art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 241, poz. 2074). Przepis art. 24 ust. 5b u.s.u.s. - z dniem 1 lipca 2004 r. - uległ dalszej nowelizacji na podstawie art. 10 pkt 10 lit. b) ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 121, poz. 1264; dalej jako ustawa zmieniająca z 2004 r.). Zgodnie z tym przepisem, zawieszenie biegu terminu przedawnienia następuje od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został powiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Wskazać trzeba, że kolejna zmiana okresu przedawnienia została wprowadzona z dniem 1 stycznia 2012 r., na podstawie art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. Nr 232, poz. 1378), gdzie po raz kolejny zmieniono treść art. 24 ust. 4 ustawy systemowej i skrócono okres przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne z 10 do 5 lat. Zgodnie z art. 27 ust. 1 powołanej ustawy, do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 ustawy systemowej, którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Z kolei art. 27 ust. 2 stanowi, że jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu. W orzecznictwie wskazuje się, że wedle zatem zasady wynikającej z tego przepisu do należności składkowych nieprzedawnionych do 1 stycznia 2012 r. (wedle starych zasad z zastosowaniem 10-letniego okresu przedawnienia) ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia, z tym jednakże bardzo istotnym zastrzeżeniem, że liczy się go nie od daty ich wymagalności, tak jak o tym stanowi art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ale od dnia 1 stycznia 2012 r. Wyjątek od tej zasady ustanawia ust. 2 przywołanego przepisu, stosownie do którego jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu. Powołana regulacja oznacza, że wybór odpowiedniego terminu przedawnienia 5-letniego (liczonego od dnia 1 stycznia 2012 r.) lub 10-letniego (liczonego od daty wymagalności składki) - zależy od tego, który z nich upłynie wcześniej. Przykładowo, należność za styczeń 2003 r. (wymagalna w lutym 2004 r.) – jeśli nie nastąpiły zdarzenia uzasadniające zawieszenie biegu terminu przedawnienia - ulegnie przedawnieniu według starych zasad w lutym 2014 r., a nie 2 stycznia 2017 r. (będzie miał do niej zastosowanie ust. 2, a nie ust. 1 art. 27 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców), natomiast należność za styczeń 2010 r. (wymagalna w lutym 2010 r.) – jeśli nie nastąpiły zdarzenia uzasadniające zawieszenie biegu terminu przedawnienia – przedawni się nie w lutym 2020 r., ale w dniu 2 stycznia 2017 r., przy zastosowaniu ust. 1 art. 27 ostatnio powołanej ustawy. Za każdym więc razem konieczne jest ustalenie terminu upływu przedawnienia na podstawie przepisów "starych" i "nowych" i przyjęcie terminu bardziej korzystnego, tj. przypadającego wcześniej (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 maja 2013 r., I UK 613/12, OSNP 2014/3/44). Ustawodawca przyjął w tym względzie nakaz posługiwania się regułą kolizyjną lex benignior, zgodnie z którą należy stosować ustawę względniejszą w stosunku do biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, do zapłaty których zobowiązany jest określony podmiot. Artykuł 27 ustawy z 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców nie przewiduje zastosowania pięcioletniego okresu przedawnienia do nieprzedawnionych do dnia 1 stycznia 2012 r. należności składkowych, liczonego od daty ich wymagalności (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 2015 r., II FSK 3031/12, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy należy podkreślić, że organy w sposób prawidłowy zastosowały art. 27 ustawy z 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców. Organy wskazały przebieg postępowania egzekucyjnego w stosunku do poszczególnych nieopłaconych przez skarżącego składek, w szczególności konkretne czynności egzekucyjne (zajęcie wynagrodzenia za pracę, zajęcie świadczenia emerytalnego), które spowodowały zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Wskazać trzeba, że z zaskarżonego postanowienia wynikają okresy zawieszenia biegu terminu przedawnienia odnośnie poszczególnych zaległych składek oraz terminy upływu przedawnienia obliczone na podstawie przepisów "starych" i "nowych". Organy przyjęły również terminy przedawnienia bardziej korzystne dla zobowiązanego, tj. przypadające wcześniej. W świetle tych ustaleń organ odwoławczy zasadnie uznał, iż w sprawie nie zaistniały przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych, bowiem należności objęte postępowaniem egzekucyjnym nie uległy przedawnieniu. Należy dodać, że strona nie kwestionowała skuteczności dokonanych czynności egzekucyjnych i przyjętych okresów zawieszenia biegu terminu przedawnienia. W ocenie Sądu – wbrew odmiennemu stanowisku skarżącego – treść art. 27 ustawy z 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców wskazane przez organ nie dotyczy zagadnienia zawieszenia biegu terminu przedawnienia (art. 24 ust.5b u.s.u.s.), lecz sposobu wyboru odpowiedniego terminu przedawnienia. Nadto zdarzenia mogące spowodować zawieszenie biegu przedawnienia należności z tytułu składek należy oceniać z uwzględnieniem przepisu obowiązującego w trakcie dokonywania wskazanych czynności. Należy dodać, że organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę zasadnie podniósł, że nietrafne są podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej, gdyż w rozpoznawanej sprawie zastosowanie miał art. 18 u.p.e.a, zgodnie z którym jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Z tych względów podniesione w skardze zarzuty naruszenia prawa procesowego i materialnego należało uznać za bezzasadne. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, co z kolei obligowało Sąd do oddalenia skargi, zgodnie z dyspozycją art. 151 p.p.s.a. ----------------------- # 2