II SA/Go 598/13

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. – Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 19 września 2013 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.D. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na Rektora Uniwersytetu z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego p o s t a n a w i a : oddalić wniosek. Dnia 12 sierpnia 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynął wniosek M.D. o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu PPF w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że jej dochód składa się ze stypendium doktoranckiego w wysokości 1.250 zł oraz z wynagrodzenia z tytułu umowy o dzieło w kwocie 2.000 zł. M.D. oświadczyła, że stypendium będzie otrzymywać do września 2013 r., a umowa o dzieło została zawarta do listopada 2013 r. W uzupełnieniu złożonego wniosku skarżąca podała, że koszty związane z utrzymaniem mieszkania wynoszą około 900-1000 zł. Nadto wskazała, że jej mąż jest osobą bezrobotną. M.D. oświadczyła, że posiadane na koncie bankowym środki pochodzą ze stypendium naukowego dla doktorantów i mogą być przeznaczone tylko na cele naukowe. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej zwanej p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Należy wskazać, że w rozpoznawanej sprawie wpis od skargi wynosi 200 zł (§ 2 ust. 6 Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). M.D. podała, że jej miesięczny dochód wynosi 3.500 zł. Mąż skarżącej jest osobą bezrobotną. Zważyć trzeba, że w postępowaniu w sprawie przyznania prawa pomocy badaniu podlega nie tylko dochód skarżącej, ale także posiadany majątek oraz oszczędności. Z wyciągu z rachunku bankowego wynika, że skarżąca dysponuje kwotą 7.815,42 zł (stan na [...] sierpnia 2013 r.). Należy także zauważyć, że ze środków pieniężnych znajdujących się na rachunku bankowym została dokonała miedzy innymi spłata karty kredytowej. Nie można zatem przyjąć, że powyższe środki pieniężne mogą być przeznaczone wyłączne na cele naukowe. Nie można także tracić z pola widzenia, że wpis od skargi nie jest wysoki (200 zł). W orzecznictwie wskazuje się, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2010 r., I OZ 819/10, LEX nr 742076). W literaturze przedmiotu również zwrócono uwagę, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). Tytułem przykładu można wymienić osoby bezrobotne czy pobierające niskie świadczenia emerytalno-rentowe. W konkluzji należy zatem stwierdzić, że M.D. nie wykazała, że zachodzi ustawowa przesłanka o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i dlatego na podstawie powyższego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.