II SA/Go 598/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek po rozpoznaniu w dniu 21 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.D. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.D. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia [...] r., nr [...] przedmiocie odmowy przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego postanawia zwolnić skarżącą od ponoszenia kosztów sądowych. Pismem z dnia [...] czerwca 2013 r. M.D. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję własną z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwiększenia stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2012/2013. Dnia 12 sierpnia 2013r. do tutejszego Sądu wpłynął wniosek M.D. o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu PPF w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, iż utrzymuje się samodzielnie, jej dochód składa się ze stypendium doktoranckiego w wysokości 1.250 zł oraz z wynagrodzenia z tytułu umowy o dzieło w kwocie 2.000 zł. M.D. oświadczyła, że stypendium będzie otrzymywać do września 2013 r., a umowa o dzieło została zawarta do listopada 2013 r. W uzupełnieniu złożonego wniosku skarżąca podała, że koszty związane z utrzymaniem mieszkania wynoszą około 900-1000 zł, choć w okresie wakacyjnym zamieszkała w domu rodzinnym z uwagi na brak płynności finansowej. Nadto wskazała, że jej mąż jest osobą bezrobotną. M.D. oświadczyła, że posiadane na koncie bankowym środki pochodzą ze stypendium naukowego dla doktorantów i mogą być przeznaczone tylko na cele naukowe. Postanowieniem z dnia 19 września 2013 r. Referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącej, stwierdzając, iż strona nie wykazała zaistnienia przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tzn., iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Referendarz wskazał przede wszystkim na stan rachunku bankowego skarżącej (na dzień [...] sierpnia 2013 r.), z którego wynika, że skarżąca dysponuje kwotą 7.815,42 zł. Ponadto zwrócił uwagę, że ze środków pieniężnych znajdujących się na rachunku bankowym została dokonała miedzy innymi spłata karty kredytowej, co jego zdaniem wskazuje na to, że powyższe środki pieniężne mogą być przeznaczone wyłączne na cele naukowe. Od powyższego postanowienia pismem z dnia [...] października M.D. złożyła sprzeciw. Skarżąca wskazała, iż przy wydaniu zaskarżonego postanowienia nie wzięto pod uwagę, iż stypendium przyznane skarżącej w kwocie 1250 zł otrzymała ostatni raz we wrześniu 2013 r., natomiast wynagrodzenie z tytułu umowy o dzieło w kwocie brutto 2000 zł (netto 1820 zł) ostatni raz otrzyma w listopadzie 2013 r. i od tego momentu pozostanie z bezrobotnym mężem bez środków do życia. Skarżąca dodała, iż w dniu [...] września 2013 r. obroniła pracę doktorską i przestała być uczestnikiem studiów doktoranckich. Jednocześnie strona dodała, iż środki finansowe, o których mowa była w postanowieniu z dnia [...] września 2013 r. zostały wydane na cele naukowe w związku z czym 1 października 2013 r. strona złożyła końcowe sprawozdanie z wydatków poniesionych w ramach stypendium doktoranckiego w ramach projektu systemowego pt. ,,Stypendia naukowe dla doktorantów, kształcących się na kierunkach uznanych za szczególnie istotne z punktu widzenia rozwoju Województwa. Odnosząc się do stanowiska Referendarza skarżąca wskazała, iż z karty kredytowej korzystała płacąc za różne usługi i dokonując zakupów na cele naukowe, a jej spłaty dokonywała następnie przy wykorzystaniu środków prywatnych. M.D. podała, iż stan jej rachunku bankowego na dzień 1 października 2013 r. wynosi 887,30 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wniosek zasługuje na uwzględnienie. W myśl wynikających z obowiązujących przepisów prawa generalnych zasad dotyczących postępowań sądowych, koszty sądowe pokrywa strona dochodząca swych roszczeń. Tym niemniej przepisy p.p.s.a. pozwalają stronom nie posiadającym wystarczających środków finansowych niezbędnych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie bowiem z art. 245 § 1-3 i art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym), bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków lub tylko od opłat sądowych i wydatków albo tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika podatkowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Należy podkreślić, iż prawo pomocy jest szczególną formą pomocy państwa przyznawanej osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej lub ograniczającej dostęp do sądu. Przy czym, chodzi o trudną sytuację materialną danej osoby lub rodziny, ale uwzględniającą także odniesienia obiektywne, tzn. sytuację na rynku pracy, poziom wynagrodzeń i świadczeń z tytułu ubezpieczenia społecznego oraz poziom życia większości rodzin. Co do zasady prawo pomocy nie powinno być więc udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody w wysokości przewyższającej kwotę przeznaczaną na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Sytuacja taka pozwala bowiem na przygotowanie się do wszczęcia akcji sądowej poprzez zaoszczędzenie odpowiednich środków na ten cel (por. M. Budachowska, Prawo pomocy w postępowaniu sądowo-administracyjnym, cz. II. Doradztwo Podatkowe 2005/9/51, Lex nr 49597). W ocenie Sądu analiza złożonego przez M.D. wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych wykazała, że wniosek ten zasługuje na uwzględnienie. Z akt spraw, wniosku skarżącego oraz złożonych przez niego oświadczeń i dokumentów wynika, iż M.D. ma 29 lata, w chwili obecnej jedyne źródło jej dochodu stanowi umowa o dzieło zawarta na czas określony, z której uzyskuje 1.820 zł (netto). Ostatni raz wynagrodzenie wypłacone zostanie skarżącej w listopadzie 2013 r. M.D. od sierpnia 2013 r. pozostaje w związku małżeńskim, przy czym mąż skarżącej posiada status osoby bezrobotnej. Wnioskodawczyni nie posiada żadnego majątku ani nieruchomości, ani wartościowych rzeczy ruchomych (nie jest właścicielem pojazdu), nie posiada także żadnych oszczędności. Stan rachunku bankowego skarżącej na dzień [...] października 2013 r. wynosił 887,30 zł. Biorąc pod uwagę przedstawioną powyżej sytuację finansową i życiową wnioskodawczyni, a w szczególności fakt, iż mąż z którym prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe jest osobą bezrobotną oraz, że od grudnia 2013 r. skarżąca pozbawiona zostanie dotychczasowego źródła dochodu, nie posiadając przy tym majątku i oszczędności, Sąd uznał, kierując się jednocześnie celem instytucji prawa pomocy jakim jest zapewnienie stronie dostępu do sądu, iż skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania i tym samym, że wniosek jej zasługuje na uwzględnienie w zakresie całkowitym. Z uwagi na powyższe działając na mocy art. 260 w zw. z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.