II SA/Go 598/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska po rozpoznaniu w dniu 29 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi Rady Powiatu na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały Rady Powiatu Nr VIII/37/15 z dnia 26 maja 2015 r. w sprawie wyrażenia zgody na zawarcie kolejnych umów najmu/dzierżawy na okres do 10 lat oraz odstąpienie od obowiązku przetargowego trybu zawarcia umów postanawia: postępowanie zawiesić. Rada Powiatu podjęła w dniu 26 maja 2015r. uchwałę Nr VIII/37/15 w sprawie wyrażenia zgody na zawarcie kolejnych umów najmu/dzierżawy na okres do 10 lat oraz odstąpienie od obowiązku przetargowego trybu zawarcia umów. Rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...], Wojewoda, działając na podstawie art. 79 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 595 ze zm.), stwierdził nieważność powyższej uchwały, twierdząc jako istotnie naruszającej prawo, tj. art. 12 pkt 8 lit. a ustawy o samorządzie powiatowym oraz art. 37 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j. Dz. U. z 2014 r., poz. 518 ze zm.). W uzasadnieniu swojego stanowiska organ nadzoru podał, że [...] lutego 2013 r. Skarb Państwa reprezentowany przez Starostę sprzedał (notarialną umową sprzedaży z dnia [...] lutego 2013 r. Rep. A. nr [...]) Powiatowi nieruchomość zapisaną w księdze wieczystej [...]. Uprzednio zarządzeniem nr [...] z dnia [...] listopada 2011 r. Wojewoda wyraził zgodę na zbycie nieruchomości, jednak zarządzeniem nr [...] z dnia [...] stycznia 2012r. powyższe zarządzenie zostało przez Wojewodę uchylone. Kolejnym zarządzeniem nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. Wojewoda wyraził zgodę na zbycie nieruchomości, jednak nie na rzecz Powiatu, tylko na rzecz Gminy. Zdaniem Wojewody, nieruchomość będąca przedmiotem badanej uchwały nie stanowi mienia Powiatu, w tym w szczególności nie wchodzi w skład powiatowego zasobu nieruchomości. Starosta nie mógł zatem skutecznie zbyć tej nieruchomości, wchodzącej w skład zasobu Skarbu Państwa, jeżeli nie dysponował zgodą Wojewody. W konsekwencji Powiat nie nabył nieruchomości na podstawie wskazanej powyżej umowy sprzedaży, ani też w drodze innej umowy czy też w sposób pierwotny. Organ nadzoru wskazał, iż jego stanowisko znajduje oparcie w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2014 r., sygn. akt I OSK 3043/13, z dnia 27 marca 2014 r. I OSK 44/14, z dnia 27 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 1984/14, z dnia 27 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 1985/14. W skardze Rady Powiatu (reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika) na to rozstrzygnięcie podniesiono, że Sąd Okręgowy, uwzględniając apelacje Prokuratora Okręgowego, postanowieniami o sygnaturach odpowiednio: [...] oddalił wniosek o wpis prawa własności na rzecz Powiatu. Na skutek skarg kasacyjnych Powiatu oba te postanowienia zostały przez Sąd Najwyższy uchylone i kolejnym postanowieniem (dotyczącym przedmiotowej nieruchomości) z dnia [...] grudnia 2014 r. sygn. akt [...] Sąd Okręgowy oddalił apelację Prokuratora Okręgowego. Tym samym wpis prawa własności na rzecz Powiatu stał się prawomocny. Wobec tego zarząd Powiatu był organem właściwym do podjęcia kwestionowanej przez organ nadzoru uchwały. Następnie pełnomocnik wskazał, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Na mocy zaś art. 365 § 1 kpc prawomocne orzeczenie sądu wydane w postępowaniu cywilnym wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Jest to domniemanie prawne wzruszalne, jednak nie może tego zrobić organ nadzoru w postępowaniu administracyjnym. Jednocześnie pełnomocnik skarżącego powoływał się na poglądy wyrażone przez NSA w wyrokach z dnia 11 lutego 2015 r. (sygn. I OSK 2791/14 oraz I OSK 2792/14). W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym rozstrzygnięciu nadzorczym i wniósł o oddalenie skargi. Wniósł również o zawieszenie postępowania sądowego na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., albowiem w Sądzie Rejonowym toczy się sprawa z powództwa Skarbu Państwa – Wojewody przeciwko Powiatowi o uzgodnienie treści księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości objętej badanym aktem prawnym, z rzeczywistym stanem prawnym. W wyniku zarządzeń sędziego sprawozdawcy, w toku postępowania sądowoadministracyjnego, do akt sprawy wpłynął m.in. odpis nieprawomocnego wyroku Sądu Rejonowego Wydział Cywilny z dnia [...] września 2015 r., wydanego w sprawie [...] o uzgodnienie treści księgi wieczystej nieruchomości z rzeczywistym stanem prawnym. Orzeczeniem tym sąd powszechny usunął niezgodność między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym w ten sposób, że w dziale II księgi wieczystej [...] w miejsce Powiatu wpisał Skarb Państwa reprezentowany przez Starostę (pkt I wyroku). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Podstawową kwestią sporną w rozpoznawanej sprawie jest kompetencja wojewody do oceny skutków czynności cywilnoprawnej w aspekcie wykonywania uprawnień nadzorczych, co do zasady znajdujących umocowanie publicznoprawne. W tej mierze, na tle spraw z udziałem tych samych stron, rozpoznanych już przez tutejszy Sąd oraz Naczelny Sąd Administracyjny, zarysowały się dwa konkurencyjne stanowiska. Wedle pierwszego prezentowanego w wyrokach NSA z dnia 27 marca 2014 r., (sygn. I OSK 3043/13) oraz 27 stycznia 2015 r., (sygn. I OSK 1985/14), organ nadzoru może w postępowaniu nadzorczym przesłankowo ocenić czynności prawne, w którym uczestniczyły podmioty publicznoprawne, które wynikają z bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa, co na gruncie niniejszej sprawy odnosić należy do umowy sprzedaży nieruchomości zawartej w dniu [...] lutego 2013r. Wedle drugiego stanowiska odnoszącego się również do rzeczonej czynności, wyrażonego w wyrokach NSA z dnia 11 maja 2015 r. (sygn. I OSK 2791/14 oraz I OSK 2792/14) organom władzy publicznej ani sądom administracyjnym nie przysługuje ustawowa kompetencja do samodzielnego kwestionowania ważności czynności prawnych dokonywanych na gruncie prawa cywilnego. Brak jest bowiem przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który sądom administracyjnym i organom władzy publicznej przyznawałby wyraźnie taką kompetencję. Nie przesądzając, które z tych stanowisk jest w ocenie niniejszego składu trafne wskazać należy, że w obu przypadkach zasadniczym i przesłankowym elementem jest ocena ważności czynności prawnej. Z informacji pozyskanej od Sądu Rejonowego wynika, że przed tymże sądem zawisł i został rozstrzygnięty spór procesowy w przedmiocie usunięcia niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionych w księdze wieczystej, objętych rozpoznawaną w niniejszym postępowaniu skargą, a rzeczywistym stanem prawnym. Istotą tego sporu jest ocena ważności wskazanej wyżej czynności prawnej. Zważywszy na charakter i tryb sporu oraz skutki wydanego orzeczenia należy uznać, że jego wynik będzie miał prejudycjalny wpływ na wynik niniejszej sprawy. Zgodnie bowiem z art. 365 k.p.c. prawomocne orzeczenie wydane w procesie cywilny zwiąże inne sądy i organy administracji publicznej (tzw. prawomocność rozszerzona). W tej mierze zarówno strony, które wnioskowały o zawieszenie postępowania jak i niniejszy sąd są zgodne. Z tych względów na podstawie art.125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. postępowanie w sprawie należało zawiesić do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia wskazanej sprawy cywilnej.