II SA/Go 6/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz (spr.) Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Protokolant sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2015 r. sprawy ze skargi H.S., C.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r., nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego solidarnie na rzecz skarżących H.S. i C.S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2000r. [...] Starosta sprostował z urzędu na podstawie art. 123 § 1 kpa oczywistą omyłkę pisarska w operacie ewidencji gruntów w taki sposób, że w obrębie [...] na działce [...] o pow. 0,0259 ha zmienił pow. na 0.0227 ha a działce nr [...] zmienił powierzchnię z 0,0143 ha na 0,0175 ha. Uzasadniając postanowienie organ podał, że "w trakcie odnawiania operatu gruntów miasta [...] z 1983 r. błędnie wykazano w rejestrze gruntów stan prawny z ksiąg wieczystych Kw [...]. Zgodnie z treścią w/w postanowienia właścicielem działki nr [...] było małżeństwo H. i C.S., a właścicielem działki nr [...] była Gmina, a jej użytkownikiem wieczystym Ł.P.T.. Decyzją Nr [...] z dnia [...] września 2000 r Burmistrz zatwierdził projekt podziału nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 175 m2 w ten sposób, że utworzono nowe dwie działki nr [...] o pow. 164 m2 i [...] o pow. 11 m2 wskazując, że celem podziału jest odłączenie działki o pow. 11 m2 z przeznaczeniem do współużytkowania przez mał. S. i Ł.T. ze względu na faktyczny stan zasiedzenia na gruncie. Zgodnie z treścią decyzji właścicielem działki nr [...] była Gmina, a jej użytkownikiem wieczystym Ł.P.T. – wnioskodawca tego podziału nieruchomości objętej księgą wieczystą prowadzoną przez Sąd Rejonowy pod nr KW [...]. Decyzją z dnia [...] października 2013 r [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu sprawy wszczętej z urzędu stwierdziło nieważność postanowienia Starosty z dnia [...] lipca 2000 r. [...] w przedmiocie sprostowania z urzędu oczywistej omyłki pisarskiej. W związku z tym rozstrzygnięciem pismem z dnia [...] stycznia 2014 r. mał. S. wnieśli do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Nr [...] z dnia [...] września 2000r. wskazując, że zakwestionowane przez Kolegium postanowienie było podstawą do wydania decyzji Burmistrza o podziale działki nr [...] i dlatego zachodzi konieczność stwierdzenia nieważności tej decyzji. Przystępując do rozpoznania niniejszej sprawy SKO powzięło wątpliwość co do intencji wnioskodawców i dlatego pismem z dnia [...] marca 2014 r. wezwało ich do doprecyzowania treści żądania, czyli do wskazania czy domagają się stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] września 2000 r. w przedmiocie zatwierdzenia projektu podziału działki nr [...] na podstawie art. 156 kpa, czy też może uchylenia tej decyzji ostatecznej w trybie wznowienia podstępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Wnioskodawcy odpowiedzieli w dniu [...] marca 2014 r., iż domagają się stwierdzenia nieważności wskazanej we wniosku decyzji. Jednocześnie Ł.P.T. wniósł o umorzenie postępowania na podstawie art. 105 kpa. Decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 158 w związku z art. 156 kpa odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Burmistrza Nr [...] z dnia [...] września 2000 r w przedmiocie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości położonej przy ul. [...] oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. 175 m2 stanowiącej własność gminy. W ocenie organu podnoszone przez mał. S. kwestie, iż postanowienie Starosty z dnia [...] lipca 2000r. w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej stanowiło podstawę dla wydania decyzji o podziale działki nr [...] utraciło swoją moc wobec decyzji SKO z dnia [...] października 2013 r o stwierdzeniu nieważności nie stanowią rażącego naruszenia prawa o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W przedmiotowej sprawie w istniejącym stanie faktycznym, zdaniem organu, istnieją przesłanki do wznowienia postepowania w trybie art. 145 kpa. Odnosząc się natomiast do wniosku o umorzenie postepowania jako bezprzedmiotowego organ podał w uzasadnieniu, że żadna z przesłanek o jakich mowa w art. 105 kpa w przedmiotowej sprawie nie zachodzi. W tym miejscu dodać należy, że w aktach sprawy administracyjnej na karcie 101 znajduje się pismo z dnia [...] czerwca 2014 r. podpisane z upoważnienia Starosty przez Geodetę Powiatowego skierowane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, w którym to organ ten zauważa i poddaje pod rozważenie, iż w przedmiotowej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało decyzję z dnia [...] października 2013 r. o stwierdzeniu nieważności postanowienia z dnia [...] lipca 2000 r. o sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej w operacie ewidencji gruntów jako organ niewłaściwy w sprawie. Zgodnie z art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne to Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego jest organem wyższego stopnia w stosunku do starostów jako organów administracji geodezyjno-kartograficznej, które na podstawie art. 6a ust. 1 i 3 wyżej cyt. ustawy wykonują swe zadania z zakresu administracji rządowej. W uzasadnieniu decyzji organu I instancji nie ma odniesienia do tego pisma. Wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy wnieśli mał. S.. Podnieśli jeszcze raz, że decyzja o zatwierdzeniu podziału została wydana bez podstawy prawnej, gdyż jej podstawą było nieważne postanowienie o sprostowaniu oczywistej omyłki. Nadto nieprawdą jest, że w przedmiotowej sprawie było jakieś zasiedzenie. Jednocześnie do wniosku załączyli kserokopię uchwały składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2012 r I OPS 2/12, której tezą jest, że "stwierdzenie nieważności decyzji w oparciu o którą wydano inną przedmiotowo zależną decyzję, może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji zależnej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, a nie do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 kpa. Decyzją z dnia [...] września 2014 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ jeszcze raz podkreślił, że w rozpatrywanej sprawie poprzedni skład orzekający trafnie określił istotę postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji oraz wskazał główne przesłanki o jakich mowa w art. 156 kpa. Nadto w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z taką sytuacją, że akt administracyjny stanowiący podstawę do wydania decyzji przez Burmistrza został wyeliminowany z obrotu prawnego już po uprawomocnieniu się wydanego rozstrzygnięcia. Zatem nie może być mowy o wydaniu decyzji bez podstawy prawnej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. małżonkowie S. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji. Przywołali przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. I tak art. 93 ust. 1 stanowi, że podziału nieruchomości można dokonać jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego, a nadto nie jest dopuszczalny jeżeli projektowane do wydzielenia działki gruntu nie mają dostępu do drogi publicznej, a w niniejszej sprawie żadna z wydzielonych działek [...] takiego dostępu nie ma. W ocenie skarżących został także naruszony przepis art. 95 tej ustawy, który stanowi, że podział nieruchomości może nastąpić jedynie w celu wydzielenia działki budowlanej jako działki niezbędnej do korzystania z istniejącego budynku, w którym ustanowiono odrębną własność co najmniej jednego lokalu. W decyzji o podziale wskazano natomiast inny cel współużytkowanie przez skarżących i T., a działka wydzielona nie spełnia wymogu działki budowlanej i nie była niezbędna do korzystania z istniejącego budynku. Nadto nie przeprowadzono procedury wprowadzenia zmiany powierzchni działki nr [...], a więc mapa nie była aktualizowana i nie była przyjęta do Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego przed wydaniem decyzji zatwierdzającej projekt podziału. W ocenie skarżących zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności z art. 156 § 1 pkt 5 kpa, gdyż decyzja ta była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały. Zdaniem urzędnika w Starostwie działka [...] o pow. 11 m2 miała być we współwłasności ale tak się nigdy nie stało a uczestnik postępowania T. wybudował pokój i stało się jego własnością. Jednocześnie przywołali treść wcześniej cytowanej uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny kontroluje zaskarżoną decyzję w aspekcie jej zgodności z prawem, nie podlega natomiast kontroli i ocenie tego sądu to, czy także w kryteriach słuszności, celowości bądź sprawiedliwości społecznej rozstrzygnięcie organu administracji jest właściwe. Problemem dla orzekających w niniejszej sprawie organów była kwestia konkurencji dwóch trybów nadzwyczajnych w okolicznościach sprawy, gdy została stwierdzona nieważność postanowienia, które było podstawą dla wydania decyzji o podziale nieruchomości w zakresie dzielonej powierzchni działki. Skarżący bowiem domagali się stwierdzenia nieważności decyzji zależnej, natomiast zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego prawidłowym postępowaniem w tej sprawie winno być postępowanie wznowieniowe. Sąd nie podzielił stanowiska organu. W aktualnym stanie prawnym kodeks postępowania administracyjnego odróżnia uchylenie decyzji od stwierdzenia jej nieważności zarówno jeśli chodzi o skutki tych rozstrzygnięć, jak i trybu ich podejmowania. Nie można więc w określeniu "decyzja została następnie uchylona lub zmieniona" jaki używa art. 145 § 1 pkt 8 kpa pomieścić stwierdzenia nieważności decyzji. Z art. 145 § 1 pkt 8 kpa wyłączono z podstaw wznowienia postępowania sytuację, gdy decyzja w oparciu o którą wydano decyzję zależną okazała się nieważna i stwierdzono jej nieważność, albowiem taka sytuacja może podlegać rozpatrzeniu jedynie w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji zależnej, a nie w postępowaniu o wznowienie postępowania zakończonego decyzją zależną (patrz uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 13 listopada 2012 r. I OPS 2/12, publ. Legalis nr 546796). Skarżący we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy od decyzji z dnia [...] lipca 2014r. podnosili tę kwestię przedkładając treść cytowanej uchwały, lecz Samorządowe Kolegium Odwoławcze powtórnie rozpoznając sprawę nie ustosunkowało się do ich zarzutów. W obu decyzjach organ jedynie przytacza wykładnię przepisu art. 156 kpa, nie odnosząc się zupełnie do stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy. W ocenie Sądu organ w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji musi odnieść się merytorycznie do przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2014r. poz. 518 ze zm.) i badać przesłanki, na podstawie których wydano decyzję o zatwierdzeniu podziału i o których strony piszą w skardze. Niniejsza spraw obarczona jest błędami na każdym etapie. Zauważyć należy, że zgodnie z art. 7 b ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 7d pkt 1 lit. a ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2010r., Nr 193, poz.1287 ze zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie było organem właściwym dla wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności postanowienia Starosty z dnia [...] lipca 2000 r., bowiem to wojewódzki inspektor nadzoru geodezyjnego i kartograficznego działający w imieniu wojewody jest organem wyższego stopnia w stosunku do starostów wykonujących zadania z zakresu administracji rządowej. Z akt sprawy o sygn. II SA/Go 565/14 (karta 36) w sprawie ze skargi H i C.S. w przedmiocie wydania wypisu i wyrysu z operatu ewidencji gruntów wynika, że przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym toczy się postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] października 2013 r. Z tych podanych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł o uchyleniu zaskarżonych decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. Nr 270 ze zm.) – "p.p.s.a.". Ponowne prowadząc postępowanie organ powinien wziąć pod uwagę ocenę wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu i prawidłowo ustalić stan faktyczny sprawy, ustosunkowując się do zarzutów zgłoszonych przez strony, zgodnie z treścią art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Następnie na tej podstawie zobowiązany będzie do wydania decyzji merytorycznej z uwzględnieniem treści art. 107 § 3 k.p.a. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt II wyroku znajduje natomiast oparcie w art. 152 p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.