II SA/Go 60/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Fornalik, Asesor WSA Anna Juszczyk - Wiśniewska, Protokolant sekr. sąd. Monika Nowak, po rozpoznaniu w dniu 7 września 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi BOS-H J. + T.S. sp. jawnej na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie kary za przejazd pojazdem ponadnormatywnym I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...]r. [...]; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego kwotę 918 zł (dziewięćset osiemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] października 2002r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego obciążył Bos-h J. + T.S. Spółka Jawna, karą pieniężną w wysokości 7 560, 00 zł za przejazd w dniu [...] października 2002r. pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia. W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na treść protokołu kontroli pojazdu z dnia [...] października 2002r. nr [...]. Z protokołu wynika, że w dniu [...] października 2002r. przeprowadzono kontrolę pojazdu członowego pięcioosiowego, typ ciągnika [...] nr rej. [...] wraz z naczepą-typ [...] nr rej. [...]. Kontrola wykazała przekroczenie nacisku na jezdnię trzeciej osi pojazdu, gdzie dopuszczalny nacisk na jezdnię wynosił 80-kN, natomiast stwierdzony nacisk osi na jezdnię wynosił 108, 06 kN. Wykonujący transport kierowca pojazdu wniósł uwagi do protokołu. Wymierzając karę w ustalonej wysokości tj. 7. 560, 00 zł, organ powołał się na art. 13 ust. 2a i 2b oraz art 40b ust. l i 2 ustawy z dnia 21 marca o drogach publicznych (DZ. U. z 2000r Nr 71 poz. 838 z późn. zm.) w zw. z art. 64 ust. l ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (DZ.U. Nr 98 poz. 602 z późn. zm.) oraz z rozporządzeniem Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia l kwietnia 1999r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (DZ. U. Nr 44 poz. 432) oraz na art. 104 par. l k.p.a. Od decyzji organu I instancji strona wniosła odwołanie. W odwołaniu strona podważa wiarygodność wyników kontroli nacisku osi na jezdnię stwierdzonych podczas kontroli w dniu [...] października 2002r. w przedmiotowym pojeździe. Strona stwierdza, że przy tym rodzaju ładunku jaki był wówczas przewożony, tj. płyty karton gips, nie jest możliwe tak znaczne przekroczenie nacisku jednej osi pojazdu na jezdnię. Strona podaje, że załadunkiem towaru na pojazd zajmują się wyspecjalizowane ekipy, które dokonują tych czynności według opracowanych technologii, mających na celu równomierne rozłożenie towaru na pojeździe. Nadto strona stwierdza, że pojazd był sprawny technicznie. Zdaniem strony wykazanie tak znacznego przekroczenia nacisku jednej osi na jezdnię może świadczyć o niedokładności pomiaru, bądź niewłaściwym przejeździe kierowcy przez wagę. Strona stwierdza, że zaistniała sytuacja uzasadniała przeprowadzenie powtórnego ważenia pojazdu, której to czynności domagał się kierowca, jednakże służby celne odmówiły przeprowadzenia powtórnego ważenia. Decyzją z dnia [...] stycznia 2Q04r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z art. 13 ust. 2a ustawy o drogach publicznych, za przejazd po drogach publicznych pojazdów, 0 których mowa w ust. 2 pkt 3 bez zezwolenia lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu oraz za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 2 pkt 4, pobiera się kary pieniężne. Dalej organ II instancji stwierdził, że upoważnienie do przeprowadzenia kontroli pojazdów w zakresie masy, nacisków osi lub wymiarów określonych przepisami ustawy Prawo o ruchu drogowym, wynika z art. 40b ust. l ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych. Organ administracyjny przedstawił procedurę ważenia pojazdów na wadze dynamicznej i wskazał, że ważenie przedmiotowego pojazdu w dniu [...] października 2002r. odbyło się zgodnie z obowiązującymi zasadami. Odnosząc się do zarzutu strony organ administracyjny stwierdził, że podczas ważenia pojazdu nie zaistniały żadne nieprawidłowości, dlatego nie było potrzeby powtórnego ważenia. Według organu, bez sygnalizowania błędu przez urządzenie ważące funkcjonariusze nie mogą pozwalać na powtórne ważenie tych samych pojazdów. Zdaniem organu w przypadku powtórzenia prawidłowo przeprowadzonych pomiarów należy spodziewać się otrzymania różnych wyników ważenia w granicach błędów dopuszczalnych wagi, co –jak twierdzi organ — wynika z wielu czynników wpływających na wynik ważenia dynamicznego, w tym stanu technicznego pojazdu, zmiany parametrów ruchu w czasie ważenia dynamicznego, przemieszczenia środka ciężkości pojazdu przy ważeniu poszczególnych osi. Z tych też względów - według twierdzeń organu - nie uwzględniono wniosku o powtórne ważenie pojazdu. Od decyzji organu II instancji strona wniosła skargę. W skardze strona domaga się uchylenia decyzji organów obydwu instancji. Strona zarzuca naruszenie art. 7 i 77 k.p.a. poprzez pominięcie twierdzeń skarżącego i oparcie orzeczenia jedynie na protokole ważenia, którego ustaleń nie zweryfikowano. Nadto skarżący zarzuca, że organ II instancji nie przeprowadził prawidłowo postępowania dowodowego, bowiem ustalenia w sprawie oparł wyłącznie na protokole ważenia. Zdaniem skarżącego okoliczności sprawy przemawiały za uwzględnieniem wniosku o ponowne ważenie pojazdu, bowiem ten sam pojazd przewoził kilkakrotnie ten sam ładunek, przy takim samym jego rozmieszczeniu, przyczyni wcześniejsze kontrole nie wykazywały przekroczenia nacisku osi na jezdnię. Nadto skarżący zauważa, że rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999r., na które powołuje się w swojej decyzji organ II instancji, utraciło moc obowiązującą z dniem 13 marca 2003r., tj. w chwili wydawania zaskarżonej decyzji już nie obowiązywało. W odpowiedzi na skargę organ administracyjny wniósł ojej oddalenie i podtrzymał w całości swoje stanowisko w sprawie. Nadto organ II instancji wyjaśnił, że rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia l kwietnia 1999r. utraciło moc z dniem 13 marca 2003r., jednakże w dacie wydawania decyzji przez organ I instancji obowiązywało, a zatem organ II instancji nie miał podstaw do zakwestionowania prawidłowości zastosowanych przez organ I instancji przepisów prawnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga okazała się zasadna. Zgodnie z treścią art. 3 par. l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kryterium kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne określa art. l par. 2 w.w. ustawy, który stanowi, że jest ona sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola sądów administracyjnych polega więc na badaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Rozpatrując niniejszą sprawę Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa, przy czym naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 64 ust. l ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 98 poz. 602 z późn. zm.) ruch pojazdu lub zespołu pojazdów, którego masa, naciski osi lub wymiary wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach określających warunki techniczne pojazdów oraz określonych w art. 61 ust. 6, 8 i l O jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia. Zgodnie z treścią art. 13 ust. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (DZ.U. z 2000r. Nr 71 poz. 838 z późn. zm.) za przejazd po drogach publicznych pojazdów, o których mowa w ust. 2 pkt 3, bez zezwolenia określonego przepisami Prawo o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu oraz za nieuiszczenie opłat, o których mowa w ust. 2 pkt 4, pobiera się kary pieniężne. Wysokość kar pieniężnych określa załącznik do ustawy (art. 13 ust. 2b). Art. 40b ust. l i 2 ustawy o drogach publicznych określa kompetencje Urzędu Celnego do przeprowadzania kontroli pojazdów w zakresie w jakim mowa w art. 64 ustawy prawo o ruchu drogowym. Dopuszczalne wymiary, masy i naciski osi pojazdu określa rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002r, w sprawie warunków technicznych pojazdów i zakresu ich niezbędnego wyposażenia (DZ.U. z 2003r. Nr 32 póz. 262). Powołując się na wyżej przytoczone przepisy, przy stwierdzeniu, że kontrolowany pojazd jest nienormatywny, a kierowca nie posiada wymaganego zezwolenia, organ I instancji obciążył skarżącego karą pieniężną w wysokości 7. 560, 00 zł. Kontrola pojazdu wykazała przekroczenie nacisku trzeciej osi pojazdu na jezdnię, przy czym przekroczenie wynosiło 28,06 kN. Pomiaru nacisków osi i masy całkowitej pojazdu dokonano wagą stacjonarną posiadającą aktualne świadectwo legalizacji nr [...] z dnia [...] października 2001r. Z akt sprawy wynika (podnosi tę okoliczność skarżący w odwołaniu i skardze), że kierowca pojazdu domagał się powtórnego ważenia pojazdu. Na kserokopii protokołu ważenia pojazdu, znajdującej się w aktach sprawy, zamieszczona jest odręczna adnotacja. Jednakże kserokopia oryginału tego dokumentu nie pozwala na stwierdzenie jaką treść zawiera ta adnotacja, o co wnosiła osoba, która ją sporządziła, oraz ewentualnie -jakie wniosła zastrzeżenia i uwagi dotyczące procesu ważenia pojazdu. Z poczynionego na protokole odręcznego zapisku nie wynika nawet przez kogo został sporządzony. W tej sytuacji, załączony do akt sprawy protokół kontroli nr [...], nie jest pełnowartościowym środkiem dowodowym w niniejszej sprawie. Znaczenie dokumentu w postaci protokołu kontroli pojazdu, w sprawach o obciążenie karą za przejazd pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia, ma kolosalne znaczenie. Stąd wymóg, aby dokument ten spełniał wszystkie wymogi dokumentu urzędowego. Jednocześnie poprzez możliwość zgłoszenia uwag do protokołu kontroli, kontrolowany ma w zasadzie jedyną możliwość przedstawienia swego stanowiska na tym etapie postępowania administracyjnego. Bagatelizowanie zgłoszonych przez kontrolowanego uwag może prowadzić, do naruszenia podstawowych zasad postępowania administracyjnego tj. zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) oraz zasady czynnego udziału strony (art. 10 par. l k.p.a.). O ile treść zgłoszonych do protokołu zastrzeżeń i uwag jest nieczytelna, o tyle okoliczność, że kierowca pojazdu tj. J.O. wnosił o przeprowadzenie powtórnego ważenia, jest w sprawie bezsporna. Odmowę powtórnego ważenia pojazdu, organ administracyjny uzasadnił rym, że prawidłowy przebieg ważenia wyklucza możliwość powtórzenia tej czynności. Stanowisko organu administracyjnego w tej materii nie ma oparcia w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego. Art. 10 par. l k.p.a. gwarantuje stronie czynny udział na każdym etapie postępowania administracyjnego. Na tym etapie postępowania, jakim jest kontrola pojazdu poprzez jego ważenie na wadze stacjonarnej, strona może skorzystać z przysługującego jej na podstawie art. 10 par. l k.p.a. prawa, tylko w ten sposób, że zgłosi zastrzeżenia do protokołu kontroli oraz wniesie o weryfikację wyników pomiarów poprzez powtórne ważenie. Wynikającym dla strony z art. 10 par. l k.p.a. uprawnieniom, towarzyszą obowiązki ze strony organu administracyjnego. A zatem organ winien zapewnić warunki do realizacji przysługujących stronie uprawnień, co w omawianej sytuacji powinno przejawić się w uwzględnieniu wniosku strony i przeprowadzeniu powtórnego ważenia pojazdu. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika bowiem, aby istniał inny sposób na zapewnienie stronie czynnego udziału na tym etapie postępowania. Zgodnie z treścią art. 78 par. l k.p.a. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania (par. l), które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy (art. 78 par. 2 k.p.a.). Niewątpliwie istotną w niniejszej sprawie okolicznością są wyniki pomiaru nacisków osi pojazdu na jezdnię. Wniosek o przeprowadzenie dowodu strona zgłosiła w terminie zakreślonym w art. 78 par. 2 k.p.a. Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 par. l k.p.a.). W tym celu organ winien sięgać do wszelkich dostępnych źródeł dowodowych, w tym przychylić się do wniosków stron w zakresie przeprowadzenia dowodu, jeżeli wnioski te odpowiadają warunkom, o których mowa w art. 78 k.p.a. W niniejszej sprawie postępowanie administracyjne przeprowadzone zostało z naruszeniem przytoczonych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, przy czym naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nadto należy zauważyć, że organ II instancji, jako organ odwoławczy, ma obowiązek z urzędu uwzględniać zmiany stanu faktycznego i prawnego zaistniałe pomiędzy wydaniem decyzji przez organ I instancji, a wydaniem orzeczenia w postępowaniu odwoławczym. Zadaniem organu odwoławczego jest ponowne rozpatrzenie sprawy, co wynika z zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.) Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 par. l pkt Ic ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ. U. z 2002r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art. 152 orzeczono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w.w. ustawy.