II SA/Go 604/10

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. - Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 7 października 2010 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku E.A. i J.A. o udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 6 sierpnia 2010 r., pełnomocnik skarżących K.A. został wezwany do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi w wysokości 500 zł. Dnia 10 września 2010 r. do sądu wpłynęły wnioski skarżących złożony na urzędowym formularzu PPF o udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku J.A. i E.A. wskazali, że ich łączny dochód z tytułu pobieranych emerytur wynosi 2.926,60 zł. Skarżący przedstawili ponoszone wydali związane z eksploatacja mieszkania (czynsz - 367 zł, woda - 85 zł, energia elektryczna - 80 zł, podatki - 70 zł, abonament TV - 140 zł), zakupem leków (100 zł), utrzymaniem samochodu (200 zł). W uzupełnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący przedłożyli dokumenty dotyczące ponoszonych wydatków. J.A. i E.A. nie przedstawili jednak wyciągów z rachunków bankowych. Wniosek nie jest uzasadniony. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (FZ 478/04, niepublikowane) stwierdził, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. W niniejszej sprawie nie można przyjąć, że wniosek E.A. i J.A. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych jest uzasadniony. Należy podkreślić, że ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, co jednoznacznie wynika z treści przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. który stanowi, iż prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zważyć trzeba, że skarżący nie uzupełnili zgodnie z wezwaniem złożonego wniosku 0 przyznanie prawa pomocy. Skarżący nie przedłożyli bowiem wyciągów z rachunków bankowych, co stanowi istotny element w ocenie zdolności płatniczych. Tym samym nie jest możliwe dokonanie prawidłowej wszechstronnej analizy sytuacji majątkowej wnioskodawców. Nadto dochód E.A. i J.A. nie jest bardzo niski, wynosi 2.926 (netto). Nie negując zatem ponoszonych wydatków związanych z eksploatacją mieszkania, zakupem leków i innych, należy stwierdzić, że skarżący nie wykazali, że nie są w stanie uiścić wpisu od skargi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Wymaga podkreślenia, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu. Tytułem przykładu można wymienić osoby bezrobotne, korzystające z pomocy społecznej czy otrzymujące bardzo niskie świadczenia emerytalno-rentowe (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4 s. 36-39). W konkluzji należy zatem stwierdzić, że wniosek E.A. i J.A. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia.