II SA/Go 605/12

Dnia 26 września 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz po rozpoznaniu w dniu 26 września 2012 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi F.B. na pismo Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu opłaty za wydanie zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych p o s t a n a w i a : odrzucić skargę. F.B. wniósł skargę pismo Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] marca 2012 roku nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu opłaty za wydanie zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych. Wnosząc skargę skarżący nie uiścił wpisu sądowego od skargi. Nadto z akt sprawy nie wynikało, aby skarżący przed jej wniesieniem wezwał Burmistrza Miasta i Gminy do usunięcia naruszenia prawa w trybie art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270). Treść skargi wskazywała, że F.B. działa przed Sądem przez pełnomocnika, małżonkę M.B.. Zarządzeniem z dnia 1 sierpnia 2012 r. M.B. została wezwana jako pełnomocnik skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, a nadto do nadesłania oryginału lub poświadczonego za zgodność z oryginałem odpisu pełnomocnictwa do reprezentowania skarżącego w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi oraz do wykazania, iż jest dla F.B. jedną z osób, o których mowa w art. 35 § 1 p.p.s.a. – pod rygorem przyjęcia, iż skarżący działa w niniejszej sprawie osobiście, a także o podanie, czy przed wniesieniem skargi organ został wezwany w trybie art. 52 § 3 p.p.s.a. do usunięcia naruszenia prawa. W związku z brakiem odpowiedzi M.B. wyznaczonym terminie na powyższe wezwania Sąd przyjął, zgodnie z nałożonym rygorem, że w niniejszej sprawie F.B. działa osobiście. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 20 sierpnia 2012 r. F.B. został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł – stosownie do treści § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) – w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Nadto został wezwany do podania w terminie 7 dni, czy przed wniesieniem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wystosował do Burmistrza wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, o którym mowa w art. 52 § 3 p.p.s.a., pod rygorem przyjęcia, że wezwanie takie nie zostało pod adresem organu złożone. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, odpis zarządzenia został doręczony stronie dnia 27 sierpnia 2012 r. (k. 27 akt sądowych). W wyznaczonym terminie skarżący nie uiścił należnego wpisu sądowego oraz nie wykazał, iż przed wniesieniem skargi wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skargę należało odrzucić. Postępowanie sądowoadministracyjne może toczyć się wyłącznie na podstawie skutecznie wniesionej skargi. Stosownie do treści art. 220 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) zwanej dalej p.p.s.a., Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W myśl art. 212 § 1 p.p.s.a. opłatą sądową jest wpis sądowy od skargi. W sytuacji gdy skarga nie zawiera wpisu sądowego, strona wnosząca skargę powinna na wezwanie Sądu w terminie siedmiu dni uiścić wskazaną przez Sąd kwotę. Zaniedbanie tegoż obowiązku skutkuje obligatoryjnym odrzuceniem skargi, o czym stanowi art. 220 § 3 p.p.s.a. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru (k. 27 akt) wynika, iż odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu został prawidłowo doręczony skarżącemu dnia 27 sierpnia 2012 roku. Termin do wykonania zarządzenia upłynął zatem bezskutecznie z dniem 3 września 2012 roku. Z dokonanych przez Sąd ustaleń wynika, że w wyznaczonym terminie wpis sądowy w wysokości wskazanej w zarządzeniu nie został uiszczony, w terminie tym nie został również złożony wniosek o przyznanie skarżącemu prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Treść zaskarżonego pisma wskazuje, że zostało ono skierowane do skarżącego jako czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Aby na tego rodzaju czynność organu administracji wnieść skutecznie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, należy uprzednio dopełnić wymogu z art. 52 p.p.s.a. Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. zasadą jest, że skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu – w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 p.p.s.a.). Skargę na akt lub czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., można wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. Oznacza to, że przed wniesieniem w niniejszej sprawie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący powinien uprzednio – w terminie czternastu dni od dnia doręczenia mu pisma Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] o odmowie zwrotu opłaty za wydanie zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych – wezwać Burmistrza do usunięcia naruszenia prawa wywołanego powyższą odmową a następnie, w terminie trzydziestu dni od dnia otrzymania odpowiedzi organu na to wezwanie (jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi – w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa) złożyć skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. F.B. odebrał pismo Burmistrza Miasta i Gminy w dniu 2 kwietnia 2012 r. Następnie, dnia [...] kwietnia 2012r. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odmowę zwrotu opłaty za wydanie zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych. Pomimo wezwania Sądu skarżący nie wykazał, iż dochował wynikającego z art. 52 § 3 p.p.s.a. wymogu uprzedniego wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa. Wniesienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargi na akt lub czynność z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., z pominięciem wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa, należy uznać za niewyczerpanie środków zaskarżenia w rozumieniu art. 52 p.p.s.a. Jest to jedna z przyczyn niedopuszczalności skargi, o jakiej mowa w art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Kraków, wyd. Zakamycze 2006, s. 153), w związku z czym wniesiona skarga nie mogła zostać rozpoznana pod względem merytorycznym. Wobec powyższych okoliczności, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. oraz art. 220 § 3 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia. Na marginesie należy zwrócić uwagę, iż z dniem 1 stycznia 2010 r. weszła w życie ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240 ze zm.). zgodnie z art. 60 pkt 7 tej ustawy środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym są w szczególności dochody budżetu państwa albo budżetu jednostki samorządu terytorialnego, w tym m.in. dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw. Z kolei w myśl art. 18² ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (t.j. Dz. U. z 2007 r. Nr 70, poz. 473 ze zm.) dochody z opłat za zezwolenia wydane na podstawie art. 18 lub art. 181 oraz dochody z opłat określonych w art. 111 wykorzystywane będą na realizację gminnych programów profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych oraz Gminnych Programów, o których mowa w art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, i nie mogą być przeznaczane na inne cele. Z ostatniego z przytoczonych przepisów wynika zatem, iż dochody z opłat za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych, o których mowa w art. 18 ustawy, stanowią dochody gmin. Stosownie do treści art. 67 ustawy o finansach publicznych do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.). Oznacza to, że żądanie zwrotu opłaty za wydanie zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych powinno zostać rozpatrzone w oparciu o wskazane wyżej przepisy i jeżeli zaistnieją ku temu przesłanki, powinna zostać wydana decyzja administracyjna. Z uwagi na odrzucenie w niniejszej sprawie skargi z przyczyn formalnych Sąd nie może wypowiedzieć się co do merytorycznej prawidłowości pisma Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] marca 2012 roku nr [...]. Można jedynie wskazać, że jeśli skarżący zamierza nadal dochodzić zwrotu części opłaty za wydanie zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych, powinien złożyć do Burmistrza Miasta i Gminy ponowny wniosek o stwierdzenie nadpłaty z tego tytułu. Z uwagi na to, że po wpłynięciu pierwszego wniosku z dnia [...] marca 2012 r. postępowanie administracyjne w ogóle nie zostało wszczęte i nie została wydana decyzja administracyjna, w sprawie nie zachodzi powaga rzeczy osądzonej (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.) i jeżeli skarżący złożyłby wniosek o stwierdzenie nadpłaty, Burmistrz powinien powinien przystąpić do jego rozpoznania zgodnie z powołanymi wyżej przepisami. Sąd może jedynie zwrócić uwagę skarżącemu, że gdyby wydawane na skutek ewentualnego kolejnego wniosku rozstrzygnięcia organów administracyjnych nie były dla niego satysfakcjonujące, przysługuje mu prawo do zaskarżania tych rozstrzygnięć, co powinno się czynić ściśle według pouczeń zawartych w doręczanych stronie orzeczeniach, nie tylko co do terminu wnoszenia środków zaskarżenia, należy je również składać za pośrednictwem organów, które wydały zaskarżone orzeczenia.