II SA/Go 613/25
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2026-01-21
Skład orzekający: Krzysztof Rogalski, Jacek Jaśkiewicz, Kamila Karwatowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy żołnierz zawodowy, który nie pozostaje w związku małżeńskim i nie posiada dziecka, ale zamieszkuje z 90-letnim ojcem, może ubiegać się o zwrot kosztów codziennych dojazdów z miejsca zamieszkania do miejsca pełnienia służby, jeśli nie korzysta z dodatku za rozłąkę?Ratio decidendi
Prawo do zwrotu kosztów codziennych dojazdów z miejsca zamieszkania do miejsca pełnienia służby przysługuje żołnierzowi zawodowemu, który nie korzysta z prawa do dodatku za rozłąkę, co oznacza, że spełnia przesłanki do jego uzyskania, ale go nie realizuje. W przypadku braku związku małżeńskiego i dzieci, żołnierz nie spełnia przesłanek do uzyskania dodatku za rozłąkę, a tym samym nie może uzyskać zwrotu kosztów codziennych dojazdów. Zamieszkiwanie z ojcem nie jest podstawą do przyznania tego świadczenia.Stan faktyczny
Żołnierz zawodowy A.G. złożyła wniosek o zwrot kosztów codziennych dojazdów z miejsca zamieszkania do miejsca pełnienia służby, argumentując, że czas dojazdu przekracza dwie godziny. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania zwrotu, uznając, że żołnierz nie spełnia przesłanki niekorzystania z prawa do dodatku za rozłąkę, ponieważ nie spełnia warunków do jego uzyskania (brak związku małżeńskiego i dzieci). Organ odwoławczy podtrzymał tę decyzję. Skarżąca wniosła skargę do WSA, podnosząc, że status rodzinny nie ma znaczenia dla zwrotu kosztów dojazdów i że powoływanie się na poprzedni wyrok WSA w innej sprawie jest nieuprawnione. WSA oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Rogalski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędzia WSA Kamila Karwatowicz Protokolant St. sekr. sądowy Katarzyna Zarychta po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi A.G. na decyzję Dowódcy [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zwrotu kosztów codziennych dojazdów z miejsca zamieszkania do miejsca pełnienia służby oddala skargę.
Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2025 r. A.G. – major Wojska Polskiego, pełniąca służbę w Jednostce Wojskowej [...] w [...], zwróciła się do Dowódcy tej jednostki o ustalenie prawa do zwrotu kosztów codziennych dojazdów z miejsca zamieszkania w [...] do miejsca pełnienia służby w [...] i z powrotem, od dnia 1 stycznia 2024 r.
Zgodnie z wnioskiem czas dojazdu środkiem publicznego transportu zbiorowego (autobusem) przewidziany w rozkładzie jazdy z przesiadkami, przekracza w obie strony dwie godziny, licząc od przystanku najbliższego miejsca pełnienia służby do przystanku najbliżej miejsca zamieszkania. Do wniosku załączone zostało zaświadczenie potwierdzające miejsce stałego pobytu wystawione przez uprawniony organ – zaświadczenie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lutego 2025 r. o zameldowaniu na pobyt stały w [...], zaświadczenie Agencji Mienia Wojskowego z dnia [...] lutego 2025 r. o niekorzystaniu z uprawnienia do świadczenia mieszkaniowego, a także zaświadczenia o cenie biletu miesięcznego oraz godzinach połączeń.
Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, decyzją z dnia [...] czerwca 2025 r. nr [...] Dowódca Jednostki Wojskowej [...] odmówił A.G. przyznania prawa do zwrotu kosztów codziennych dojazdów z miejsca zamieszkania do miejsca pełnienia służby i z powrotem.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż jak wynika z art. 291 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 825, dalej u.o.o.), prawo do zwrotu kosztów codziennych dojazdów z miejsca zamieszkania do miejsca pełnienia służby i z powrotem przysługuje żołnierzowi zawodowemu zamieszkującemu poza miejscem pełnienia służby w miejscowości, która nie jest miejscowością pobliską w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sil Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, niekorzystającemu z prawa do dodatku za rozłąkę.
W ocenie organu I instancji świadczenie dotyczące zwrotu kosztów codziennych dojazdów uregulowane zostało w obrębie tego samego artykułu, którego ust. 1 odnosi się do dodatku za rozłąkę, zaś ust. 2 do zwrotu kosztów codziennych dojazdów. W ust. 2 ustawodawca nawiązał wprost do dodatku za rozłąkę, o którym mowa w ust. 1. Ustawodawca posłużył się tu pojęciem "niekorzystającemu z prawa do dodatku za rozłąkę", które należałoby interpretować jako temu, któremu prawo do dodatku za rozłąkę przysługiwałoby, czyli spełnia on przesłanki do jego uzyskania, lecz go nie realizuje i z niego nie korzysta. Jest to także uzasadnione w kontekście brzmienia przepisów ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności jej art. 21. Powyższe oznacza, iż żołnierz zawodowy pełniący służbę wiążącą się niewątpliwie z ograniczeniami, w tym odnośnie miejsca jej pełnienia, ma ustawowo zagwarantowane prawo do zakwaterowania mającego zapewnić mu w miejscu pełnienia służby wojskowej bezpieczeństwo w zakresie zaspokojenie potrzeby mieszkaniowej (kwaterunkowej). Wybór co do skorzystania z tego prawa i jego formy należy do żołnierza, który w tym zakresie musi złożyć stosowny wniosek.
Jak wynika z akt sprawy i Teczki Akt Personalnych żołnierza, strona nie korzysta z dodatku za rozłąkę, ale jednocześnie nie pozostaje w związku małżeńskim i nie posiada z tym małżonkiem wspólnego adresu zamieszkania albo zameldowania na pobyt stały ani też nie pozostając w związku małżeńskim nie posiada dziecka pozostającego na jego utrzymaniu, z którym miałby wspólny adres zamieszkania albo zameldowania na pobyt stały. Stronie nie może zatem przysługiwać dodatek za rozłąkę. Organ uznał, iż strona nie spełniła określonej w art. 291 ust. 2 u.o.o. przesłanki uprawniającej do przyznania mu prawa do zwrotu kosztów codziennych dojazdów z miejsca zamieszkania do miejsca pełnienia służby i z powrotem.
Od powyższej decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] A.G. wniosła odwołanie do organu wyższego stopnia – Dowódcy [...] wskazując, iż dodatek za rozłąkę dotyczy żołnierzy posiadających rodzinę. W przypadku zaś zwrotu kosztów codziennych dojazdów status rodzinny żołnierza nie ma znaczenia. Przemawia za tym fakt, że zgodnie z rozporządzeniem Ministra Obrony Narodowej z dnia 18 września 2023 r. w sprawach zwrotu kosztów codziennych dojazdów nie jest wymagany odpis skrócony aktu małżeństwa. Niezrozumiałe jest aby przepisy prawa dyskryminowały żołnierzy w zakresie zwrotu codzienny dojazdów za względu na kryterium posiadania rodziny. Wskazując na powyższe wniosła o pozytywne rozpatrzenie sprawy.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2025 r. nr [...]Dowódca [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy zgodził się z argumentacją zawartą w zaskarżonym rozstrzygnięciu wskazując, iż jak wynika z art. 291 ust. 2 u.o.o., zwrot kosztów codziennych dojazdów z miejsca zamieszkania do miejsca pełnienia służby i z powrotem przysługuje żołnierzowi zawodowemu niekorzystającemu z prawa do dodatku za rozłąkę. Ustawodawca posłużył się tu pojęciem "niekorzystającemu z prawa do dodatku za rozłąkę", nie zaś przykładowo, któremu nie przysługuje dodatek za rozłąkę. Pojęcie to interpretować należałoby jako temu, któremu prawo do dodatku za rozłąkę przysługiwałoby, czyli spełnia on przesłanki do jego uzyskania, lecz go nie realizuje i z niego nie korzysta. W świetle powyższego konieczne jest ustalenie, czy strona spełnia warunki do uzyskania dodatku za rozłąkę.
Dodatek za rozłąkę i przesłanki, od których uzależniona jest możliwość jego przyznania określone zostały w art. 291 ust. 1 u.o.o., zgodnie z którym żołnierzowi zawodowemu: 1) pozostającemu w związku małżeńskim i posiadającemu z tym małżonkiem wspólny adres zamieszkania albo zameldowania na pobyt stały albo 2) niepozostającemu w związku małżeńskim, lecz posiadającemu dziecko pozostające na jego utrzymaniu i wspólny adres zamieszkania albo zameldowania na pobyt stały z tym dzieckiem- który w miejscu pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej korzysta z zakwaterowania zbiorowego lub któremu przydzielono miejsce w internacie lub kwaterze internatowej, bez prawa zamieszkiwania z członkami rodziny, przysługuje dodatek za rozłąkę i zwrot kosztów przejazdów nie częściej niż raz w miesiącu do miejscowości zamieszkania członka rodziny i z powrotem.
Jak wynika z akt sprawy, strona nie korzysta z dodatku za rozłąkę, nie pozostaje w związku małżeńskim ani też nie pozostając w związku małżeńskim nie posiada dziecka pozostającego na jej utrzymaniu, z którym miałaby wspólny adres zamieszkania albo zameldowania na pobyt stały. Dlatego też stronie nie mógłby przysługiwać dodatek za rozłąkę, tym samym zaś z uwagi na brzmienie art. 291 ust. 2 u.o.o. nie zostały spełnione przesłanki do przyznania prawa do zwrotu kosztów codziennych dojazdów. Odnosząc się do zawartych w odwołaniu uwag, iż sytuacja rodzinna żołnierza nie ma wpływu na prawo do zwrotu kosztów codziennych dojazdów, czego potwierdzeniem jest brak wymogu prawnego załączenia do wniosku o wypłatę tego świadczenia dokumentów potwierdzających stan rodzinny żołnierza (co wynika z § 3 rozporządzenia w sprawie świadczeń socjalno-bytowych dla żołnierzy zawodowych), organ wskazał, iż przepis rozporządzenia nie reguluje przesłanek przyznania prawa do zwrotu kosztów codziennych dojazdów, a jedynie postępowanie w sprawie przyznania i zasady wypłaty należności.
Na powyższą decyzję Dowódcy [...] A.G. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., kwestionując jej zasadność i zgodność z prawem. Wyjaśniła, iż odpowiedzi na wniosek w ramach wszczętego postępowania, zostały jej przedstawione argumenty dotyczące innego żołnierza w zupełnie innej sprawie – dotyczyło to żołnierza posiadającego rodzinę, który zwrócił się o zwrot kosztów za rozłąkę i uzyskał decyzję odmowną na podstawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Strona otrzymała decyzję odmowną z dnia [...] czerwca 2025 r., od której wniosła odwołanie, która jednak została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy.
Jak wynika z opinii prawników biegłych w dziedzinie wojskowości, "(...) zwrot kosztów codziennych dojazdów do miejsca pełnienia służby i z powrotem przysługuje żołnierzowi zawodowemu na podstawie art. 291 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o Obronie Ojczyzny pod warunkiem, że nie korzysta on z dodatku za rozłąkę oraz zamieszkuje poza miejscowością pobliską w rozumieniu przepisów o zakwaterowaniu. Ponadto, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Obrony Narodowej z dnia 18 września 2023 r. w sprawie świadczeń socjalno-bytowych dla żołnierzy zawodowych § 3 zwrot kosztów codziennych dojazdów z miejsca zamieszkania do miejsca pełnienia służby z powrotem wypłaca się na pisemny wniosek żołnierza zawodowego skierowany do dowódcy jednostki wojskowej, który przyznaje zwrot kosztów decyzją na czas pełnienia przez żołnierza zawodowego służby w jednostce wojskowej (...)". Do wniosku o zwrot codziennych dojazdów dołącza się dokumenty określone w wyżej wymienionych przepisach, co uczyniłam. W załączonej dokumentacji zawarte zostały argumenty dotyczące prawa do zwrotu kosztów dojazdu, a więc: art. 291 ust. 2 u.o.o., rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 18 września 2023 r. w sprawie świadczeń socjalno-bytowych dla żołnierzy zawodowych par. 3. Skarżąca powołała się również na art. 298 u.o.o. Argumenty powyższe wskazują, że nieposiadanie rodziny nie jest przeszkodą w uzyskaniu zwrotu kosztów codziennych dojazdów. W odmownej decyzji powołano się na decyzję Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., w innej sprawie niż dotyczył wniosek skarżącej. Z punktu widzenia prawa jest to nieuprawnione, gdyż w polskim systemie prawnym orzeczenia sądów nie mają formalnie charakteru precedensów wiążących inne sądy czy organy administracji publicznej. Oznacza to, że inny żołnierz nie może powołać się na cudzy wyrok jak na przepis prawa i wymagać innego rozstrzygnięcia bez własnej procedury odwoławczej. Innymi słowy, wyrok sądu administracyjnego w indywidualnej sprawie żołnierza ma moc wiążącą tylko w tej konkretnej sprawie i wobec jej stron oraz nie zastępuje ani nie zmienia norm ustawowych obowiązujących ogół żołnierzy. Orzeczenie sądu administracyjnego zapadłe w indywidualnej sprawie nie staje się prawem obowiązującym generalnie wszystkich żołnierzy, lecz dotyczy tylko stron i okoliczności rozpatrywanej sprawy. Sąd nie może pomijać obowiązujących przepisów ustawy, musi je stosować przy orzekaniu. Dlatego inni żołnierze w podobnej sytuacji nie są automatycznie objęci skutkami cudzego wyroku i aby uzyskać pozytywne dla siebie rozstrzygnięcie sprawy, musieliby przeprowadzić własne postępowanie odwoławcze i sądowe". Decyzja WSA dotyczyła żołnierza, który posiada rodzinę i zwrócił się do sądu w sprawie dodatku za rozłąkę. Zatem powoływanie się na wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 19 czerwca 2024 r., II SA/Go 213/24 w ocenie strony jest nieuprawnione. Biorąc pod uwagę powyższe argumenty prawne, w przypadku zwrotu kosztów codziennych dojazdów status rodzinny żołnierza nie powinien mieć znaczenia, a nawet byłoby niezrozumiałe, by przepisy prawa dyskryminowały żołnierzy w zakresie zwrotu kosztów codziennych dojazdów ze względu na fakt nieposiadania rodziny, co godziłoby w konstytucyjne prawo równości obywateli. Skarżąca nie ma rodziny w tradycyjnym sensie, ale jest opiekunem 90-letniego ojca, który mieszka z nią tworząc wspólne gospodarstwo domowe, więc pozostaje kwestią rozstrzygnięcia, czy ojciec w rozumieniu przepisów w przedmiotowej sprawie jest rodziną skarżącej czy nie. Niezrozumiałym jest by przepisy prawa dyskryminowały żołnierzy w zakresie zwrotu kosztów codziennych dojazdów ze względu na kryterium nieposiadania rodziny.
Podnosząc powyższą argumentację, skarżąca wniosła o uchylenie decyzji i wydanie nowej zgodnie z obowiązującym stanem prawnym.
W odpowiedzi na skargę Dowódca [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie skarżąca podniosła zarzuty oraz argumentację jak w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zakresie swej właściwości sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem tej kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, aktualnych w dacie wydania zaskarżonego aktu. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga okazała się niezasadna.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiła regulacja zawarta w art. 291 u.o.o. – w wersji obowiązującej w dacie wydania zaskarżonej decyzji – którego ust. 1 przewiduje, iż żołnierzowi zawodowemu:
1) pozostającemu w związku małżeńskim i posiadającemu z tym małżonkiem wspólny adres zamieszkania albo zameldowania na pobyt stały albo
2) niepozostającemu w związku małżeńskim, lecz posiadającemu dziecko pozostające na jego utrzymaniu i wspólny adres zamieszkania albo zameldowania na pobyt stały z tym dzieckiem
– który w miejscu pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2022 r. poz. 1623 oraz z 2023 r. poz. 1872) korzysta z zakwaterowania zbiorowego lub któremu przydzielono miejsce w internacie lub kwaterze internatowej, bez prawa zamieszkiwania z członkami rodziny, przysługuje dodatek za rozłąkę i zwrot kosztów przejazdów nie częściej niż raz w miesiącu do miejscowości zamieszkania członka rodziny i z powrotem.
Z kolei w myśl ust. 2 przywołanego artykułu żołnierzowi zawodowemu niekorzystającemu z prawa do dodatku za rozłąkę, zamieszkującemu poza miejscem pełnienia służby w miejscowości, która nie jest miejscowością pobliską w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, przysługuje prawo do zwrotu kosztów codziennych dojazdów z miejsca zamieszkania do miejsca pełnienia służby i z powrotem.
Zwrot kosztów codziennych dojazdów z miejsca zamieszkania do miejsca pełnienia służby i z powrotem ustala się w formie ryczałtu miesięcznego w wysokości 75% ceny imiennego biletu miesięcznego określonego w cenniku biletów publicznego transportu zbiorowego, z wyłączeniem ceny biletów za przejazd komunikacją miejską i metropolitalną, wykonywanych przez przewoźników: 1) kolejowych - w klasie drugiej pociągu osobowego, 2) autobusowych, jeżeli brak jest połączenia kolejowego - na trasie pomiędzy najbliższą miejscu zamieszkania żołnierza zawodowego stacją kolejową lub przystankiem autobusowym a najbliższą miejscu pełnienia służby stacją kolejową lub przystankiem autobusowym i z powrotem (ust. 8). Przy ustalaniu wysokości zwrotu kosztów, o których mowa w ust. 8, stosuje się odpowiednio ust. 7 (ust. 9). W przypadku wykonywania usług transportu zbiorowego kolejowego lub autobusowego przez kilku przewoźników na danej trasie przyjmuje się najniższą cenę biletu (ust. 10). Przy ustalaniu wysokości zwrotu kosztów codziennych dojazdów uwzględnia się posiadane przez żołnierza zawodowego ulgi na dany środek transportu, bez względu na to, z jakiego tytułu przysługują, lub prawo do bezpłatnych przejazdów z miejsca zamieszkania do miejsca pełnienia służby (ust. 11). W przypadku gdy na trasie, o której mowa w ust. 8, bądź na jej części nie jest możliwy przejazd środkami komunikacji publicznej, zwrot kosztów codziennych dojazdów ustala się w formie ryczałtu miesięcznego w wysokości 75% ceny imiennego biletu miesięcznego określonego w cenniku biletów środków komunikacji publicznej, wykonywanych przez przewoźników kolejowych w klasie drugiej pociągu osobowego na trasie o długości 30 km (ust. 12).
Należności określone w ust. 1 i 2 nie przysługują:
1) jeżeli przez okres miesiąca kalendarzowego żołnierz zawodowy:
a) nie wykonywał zadań służbowych z powodu choroby lub zwolnienia z wykonywania zadań służbowych, lub zwolnienia od zajęć służbowych w razie konieczności sprawowania osobistej opieki nad najbliższym członkiem rodziny albo wykorzystywania urlopu zdrowotnego, okolicznościowego, szkoleniowego, macierzyńskiego, wychowawczego, wypoczynkowego lub bezpłatnego,
b) wykonywał zadania służbowe w miejscowości, w której on sam lub jego małżonek posiada dom lub samodzielny lokal mieszkalny albo w której jest on zameldowany na pobyt stały,
c) otrzymał świadczenie mieszkaniowe,
d) pełnił służbę poza granicami państwa,
e) przebywał na praktyce zawodowej;
2) za miesiąc kalendarzowy, w którym żołnierz zawodowy nie wykonywał zadań służbowych z nieusprawiedliwionych przyczyn, określonych w art. 487 (ust. 13).
Żołnierz zawodowy jest obowiązany poinformować pisemnie dowódcę jednostki wojskowej o zmianie stanu rodzinnego albo miejsca zamieszkania stałego, albo pobytu czasowego trwającego ponad 3 miesiące, swojego lub członków rodziny, mających wpływ na prawo do przyznanych należności oraz o przyznaniu świadczenia mieszkaniowego (ust. 14).
Z kolei stosownie do treści art. 1 a ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1270, dalej u.z.s.z.) przez miejscowość pobliską należy rozumieć miejscowość, do której najkrótszy czas dojazdu lądowym środkiem publicznego transportu zbiorowego, łącznie z przesiadkami, nie przekracza zgodnie z rozkładem jazdy 2 godzin w obie strony, licząc od stacji (przystanku) najbliższej miejsca pełnienia służby do stacji (przystanku) najbliższej miejsca zamieszkania, bez uwzględnienia czasu dojazdu do i od stacji (przystanku) w obrębie miejscowości, z której żołnierz dojeżdża, oraz miejscowości, w której wykonuje obowiązki służbowe;
Natomiast w myśl z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 18 września 2023 r. w sprawie świadczeń socjalno-bytowych dla żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2023 r. poz. 2117) zwrot kosztów codziennych dojazdów z miejsca zamieszkania do miejsca pełnienia służby i z powrotem wypłaca się na pisemny wniosek żołnierza zawodowego skierowany do dowódcy jednostki wojskowej, o którym mowa w art. 470 ustawy, który przyznaje zwrot kosztów decyzją wydaną na czas pełnienia przez żołnierza zawodowego służby w jednostce zawodowej.
W kontekście powyższego stanu prawnego stwierdzić należy, iż uprawnienie do zwrotu kosztów codziennych dojazdów z miejsca zamieszkania do miejsca pełnienia służby i z powrotem, uregulowane w art. 291 ust. 2 u.o.o. odnosi się do żołnierza zawodowego, który spełnia wynikające z ust. 1 tego artykułu przesłanki przyznania prawa do dodatku za rozłąkę – tzn. pozostaje w związku małżeńskim i posiada z tym małżonkiem wspólny adres zamieszkania albo zameldowania na pobyt stały albo nie pozostaje w związku małżeńskim, lecz posiada dziecko pozostające na jego utrzymaniu i wspólny adres zamieszkania albo zameldowania na pobyt stały z tym dzieckiem.
Decyzje organów orzekających w sprawie zawierają w tym zakresie trafną argumentację ze wskazaniem, iż została ona oparta na wykładni przedstawionej w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 19 czerwca 2024 r., sygn. akt II SA/Go 213/24 (orzeczenia.nsa.gov.pl), którą skład orzekający w niniejszej sprawie również w pełni podziela i przyjmuje za własną.
Na takie rozumienie regulacji zawartej w ust. 2 wskazuje po pierwsze wykładnia językowa. Ustawodawca wskazał w treści art. 291 ust. 2 u.o.o., że zwrot kosztów codziennych dojazdów z miejsca zamieszkania do miejsca pełnienia służby i z powrotem przysługuje żołnierzowi zawodowemu, który nie korzysta z prawa do dodatku za rozłąkę. Dodatek za rozłąkę i przesłanki, od których uzależniona jest możliwość jego przyznania, określone zostały w art. 291 ust. 1 omawianej ustawy. Uprawnienie do zwrotu kosztów codziennych dojazdów uregulowane zostało w obrębie tego samego artykułu, którego ust. 1 przewiduje uprawnienie do dodatku za rozłąkę. Przy czym dodatkowo treść ust. 2 nawiązuje wprost do dodatku za rozłąkę
Po drugie, w art. 291 ust. 2 u.o.o. ustawodawca posłużył się pojęciem "niekorzystającemu z prawa do dodatku za rozłąkę", nie zaś przykładowo – "któremu nie przysługuje dodatek za rozłąkę". Zatem pojęcie "niekorzystającemu z prawa do dodatku za rozłąkę" należy interpretować jako temu, któremu prawo do dodatku za rozłąkę przysługiwałoby, czyli spełnia on przesłanki do jego uzyskania, lecz go nie realizuje i z niego nie korzysta.
W konsekwencji w sytuacji, gdy żołnierz zawodowy pozostający w związku małżeńskim i posiadający z tym małżonkiem wspólny adres zamieszkania albo zameldowania na pobyt stały, albo też niepozostający w związku małżeńskim, lecz posiadający dziecko pozostające na jego utrzymaniu i wspólny adres zamieszkania albo zameldowania na pobyt stały z tym dzieckiem – nie chcąc rozłąki z wymienionymi wyżej osobami – nie korzysta z dodatku za rozłąkę, a wybiera możliwość codziennych dojazdów z miejsca zamieszkania do miejsca pełnienia służby i z powrotem (z miejscowości, która nie jest pobliską), jest wówczas uprawniony do skorzystania z prawa do zwrotu kosztów codziennych dojazdów.
Taką interpretację potwierdza również odwołanie się do brzmienia poprzednio obowiązującego przepisu regulującego zwrot kosztów codziennych dojazdów z miejsca zamieszkania do miejsca pełnienia służby i z powrotem, tzn. do art. 68 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 536). Zgodnie z jego treścią żołnierzowi zawodowemu zamieszkującemu poza miejscem pełnienia służby w miejscowości, która nie jest miejscowością pobliską w rozumieniu ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, przysługuje prawo do zwrotu kosztów codziennych dojazdów z miejsca zamieszkania do miejsca pełnienia służby i z powrotem. Wskazuje to, że w obecnie obowiązującym art. 291 ust. 2 u.o.o. ustawodawca dodał sformułowanie ,,niekorzystającemu z prawa do dodatku za rozłąkę". Obydwa przepisy nie są zatem w pełni tożsame. Zgodnie zaś z dyrektywami wykładni językowej, ustalania znaczenia przepisów prawa należy dokonywać w taki sposób, by żaden przepis, a nawet żaden z fragmentów przepisu nie został uznany za zbędny (por. L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2010).
Za przytoczonym wyżej rozumieniem art. 291 ust. 2 u.o.o. przemawia również wykładnia systemowa. W treści art. 291 u.o.o. ustawodawca odnosi się bowiem do elementów związanych z małżonkiem żołnierza zawodowego, członkami jego rodziny, jego sytuacją rodzinną, co wskazuje na celowe nawiązanie w ust. 2 do dodatku za rozłąkę jako świadczenia kierowanego do adresatów – żołnierzy zawodowych określonej kategorii. Nadto podkreślenia wymaga, iż w myśl art. 291 ust. 13 pkt 1 lit. b u.o.o. negatywną przesłankę uniemożliwiającą przyznanie uprawnień, o których mowa w ust. 1 i 2, stanowi posiadanie przez żołnierza zawodowego lub jego małżonka w miejscowości, gdzie wykonywał zadania służbowe, domu lub samodzielnego lokalu mieszkalnego lub posiadanie tam zameldowania na pobyt stały. Z kolei w ust. 14 tego artykułu określony został obowiązek żołnierza zawodowego poinformowania dowódcy jednostki wojskowej o zmianie m.in. stanu rodzinnego albo miejsca zamieszkania stałego, albo pobytu czasowego trwającego ponad 3 miesiące, swojego lub członków rodziny, mających wpływ na prawo do przyznanych należności.
W ocenie Sądu powyższa interpretacja jest także uzasadniona w kontekście ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z art. 21 tej ustawy żołnierzowi zawodowemu od dnia wyznaczenia na pierwsze stanowisko służbowe do dnia zwolnienia z czynnej służby wojskowej przysługuje prawo do zakwaterowania na czas pełnienia służby wojskowej w miejscowości, w której żołnierz pełni służbę albo w miejscowości pobliskiej albo za jego zgodą w innej miejscowości (ust. 1). Prawo to jest realizowane w jednej z następujących form: przydziału kwatery albo innego lokalu mieszkalnego, przydziału miejsca w internacie albo kwaterze internatowej, wypłaty świadczenia mieszkaniowego (ust. 2). Żołnierz zawodowy wybiera, na swój wniosek, jedną z form zakwaterowania, o których mowa w ust. 2 (ust. 3). Oznacza to, iż żołnierz zawodowy pełniący służbę, która wiąże się niewątpliwie z ograniczeniami w tym odnośnie miejsca jej pełnienia, ma ustawowo zagwarantowane prawo do zakwaterowania mającego zapewnić mu w miejscu pełnienia służby wojskowej bezpieczeństwo w zakresie zaspokojenie potrzeby mieszkaniowej (kwaterunkowej). Przy czym jednak wybór co do skorzystania z tego prawa i jego formy należy do żołnierza, który w tym zakresie musi złożyć stosowny wniosek.
Żołnierze zawodowi mając zatem wybór, o którym mowa w art. 21 u.z.s.z., mogą korzystać z przydziału kwatery albo innego lokalu mieszkalnego wraz z członkami rodziny, mogą korzystać z miejsca w internacie lub kwaterze internatowej, nie zamieszkując z członkami rodziny i pobierać dodatek za rozłąkę, bądź mogą zamieszkiwać z członkami rodziny w miejscowości, która nie jest pobliska, decydując się na dojazdy z miejsca zamieszkania do miejsca pełnienia służby, i wówczas mogą otrzymać zwrot kosztów codziennych dojazdów.
Odnosząc powyższe rozważania w zakresie stanu prawnego oraz wykładni obowiązujących przepisów rangi ustawowej do okoliczności niniejszej sprawy wskazać należy, iż skarżąca nie pozostaje w związku małżeńskim, zatem nie posiada z małżonkiem wspólnego adresu zamieszkania albo zameldowania na pobyt stały, ani też nie pozostając w związku małżeńskim nie posiada dziecka pozostającego na jej utrzymaniu, z którym miałaby wspólny adres zamieszkania albo zameldowania na pobyt stały. W świetle powyższego skarżącej nie mógłby zatem przysługiwać dodatek za rozłąkę. Mając powyższe na uwadze i na tle przedstawionej wyżej wykładni Sąd uznał, iż skarżąca nie spełnia określonej w art. 291 ust. 2 u.o.o. przesłanki uprawniającej do przyznania prawa do zwrotu kosztów codziennych dojazdów z miejsca zamieszkania do miejsca pełnienia służby i z powrotem.
Odnosząc się do argumentacji podniesionej przez skarżącą w skardze oraz na rozprawie wskazać należy, iż powyższej wykładni nie przeczy treść przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 18 września 2023 r. w sprawie świadczeń socjalno-bytowych dla żołnierzy zawodowych, w tym jego § 3. Po pierwsze, przepis ten nie reguluje przesłanek przyznania prawa do zwrotu kosztów codziennych dojazdów, a jedynie postępowanie w sprawie przyznania i zasady wypłaty należności. Po drugie natomiast, norma prawna wynikająca z rozporządzenia nie może modyfikować zakresu normy prawnej wynikającej z ustawy, jako aktu prawa powszechnie obowiązującego wyższego rzędu aniżeli rozporządzenie, które z kolei jest aktem wykonawczym, wydanym na podstawie delegacji ustawowej.
Nadto świadczenia określone w art. 291 u.o.o. stanowią uprawnienia szczególnego rodzaju, których uzyskanie uzależnione jest od spełnienia określonych warunków (wymogów) i mając to na uwadze nie należy ich interpretować rozszerzająco. Odnosząc się do argumentacji zarzucającej naruszenie na skutek wydania zaskarżonej decyzji zasady równości wobec prawa oraz dyskryminację ze względu na status rodzinny należy wskazać, iż limitowanie dostępu do określonego świadczenia w oparciu o zobiektywizowane kryterium nie może zostać uznane za naruszenie zasady równości
i sprawiedliwości społecznej. Tego rodzaju kryterium zapewnia dostęp do świadczenia wszystkim podmiotom będącym w takiej samej sytuacji faktycznej, w konsekwencji czego udzielanie tego świadczenia nie jest oparte na uznaniu organu. Regulując kryteria przyznawania danego uprawnienia finansowanego ze środków publicznych w trybie administracyjnym, ustawodawca jest uprawniony do takiego skonstruowania przesłanek, które zapewniają ich konkretność i ograniczają sferę uznaniowości organu, co sprzyja zachowaniu równości i transparentności w udzielaniu określonych świadczeń ze środków publicznych, zwłaszcza jeśli chodzi o przesłanki o charakterze zobiektywizowanym. Taka regulacja nie jest sprzeczna z wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP zasadą równości wobec prawa, jak też z wyrażoną w art. 2 zasadą sprawiedliwości społecznej. Sprawiedliwość społeczna oznacza nakaz równego traktowania podmiotów należących do takiej samej kategorii istotnej (por. m.in. argumentacja zawarta w uzasadnieniu uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2022 r., I OPS 2/22, ONSAiWSA 2023/1/2). W rozpatrywanym przypadku wyróżnienie kategorii żołnierzy zawodowych uprawnionych do uzyskania dodatku za rozłąkę oraz prawa do zwrotu kosztów codziennych dojazdów z miejsca zamieszkania do miejsca pełnienia służby i z powrotem, nastąpiło za pomocą kryterium sformalizowanego, związanego z pozostawaniem przez żołnierza w związku małżeńskim i posiadaniem z tym małżonkiem wspólnego adresu zamieszkania albo zameldowania na pobyt stały, albo też posiadaniem dziecka pozostającego na jego utrzymaniu i wspólnego adresu zamieszkania albo zameldowania na pobyt stały z tym dzieckiem. Zastosowanie takiego zobiektywizowanego kryterium, niezależnego od ocen stanu faktycznego dokonywanych każdorazowo przez organ, nie narusza w oczywisty sposób wartości wiązanych z państwem prawnym, takich jak pewność prawa i przewidywalność rozstrzygnięć władzy publicznej w stosunku do obywatela.
Odnosząc się natomiast do podniesionej przez skarżącą okoliczności zamieszkiwania oraz prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego z 90-letnim ojcem wskazać należy, iż skarżąca niewątpliwie tworzy wraz z ojcem rodzinę w znaczeniu nie tylko więzi emocjonalnych, ale również według kryterium prawnorodzinnego, opartego na pokrewieństwie. Z akt sprawy nie wynika również, by organy okoliczność tę kwestionowały. Jednakże ojciec skarżącej nie jest osobą wskazaną w art. 292 ust. 1 pkt 1 lub 2 u.o.o. (których treść, jak już wcześniej wskazano, należy wziąć pod uwagę w toku badania, czy danemu żołnierzowi przysługuje uprawnienie do świadczenia przewidzianego w ust. 2) i z tego względu argumentacja strony w tym zakresie nie mogła zostać uwzględniona.
Podsumowując, materiał dowodowy został w niniejszej sprawie zgromadzony w stopniu niezbędnym do jej rozstrzygnięcia, przy czym organy dokonały prawidłowej oceny materiału dowodowego. Regulacje stanowiące materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji zostały poddane prawidłowej wykładni oraz prawidłowo zastosowane, nie doszło również do naruszeń przepisów postępowania, które miałyby wpływ na wynik sprawy.
Z tych wszystkich względów skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło