II SA/Go 616/08

Dnia 2 grudnia 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2008 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych p o s t a n a w i a : wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. L.M. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. [...]. Rozstrzygnięciem tym Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza S. [...], stwierdzającą wygaśnięcie z dniem 31 maja 2008 r. wydanego skarżącemu zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych powyżej 4,5% do 18% zawartości alkoholu (z wyjątkiem piwa). Skarżący wraz ze skargą wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Uzasadniając wniosek podał, że wykonanie zaskarżonej decyzji stwarza zagrożenie wyrządzenia znacznej szkody materialnej. Skarżący zaznaczył również, że wystąpił do Rzecznika Praw Obywatelskich o pomoc prawną w niniejszej sprawie. Pismem z dnia [...] r. skarżący ponowił wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Podał, że środki pozyskiwane z prowadzenia działalności gospodarczej stanowią jedyny dochód jego pięcioosobowej rodziny. Brak możliwości sprzedaży napojów alkoholowych w znacznym stopniu uszczupli budżet domowy, a przede wszystkim spowoduje niemożność spłaty zaciągniętych kredytów. Dodatkowo nauka dzieci skarżącego w szkołach wyższych stanie pod znakiem zapytania. Przed rozpoznaniem wniosku skierowano do skarżącego wezwanie o uiszczeniu wpisu od skargi. Skarżący w terminie przewidzianym do uiszczenia wpisu złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Po uzupełnieniu braków formalnych tego wniosku referendarz sądowy postanowieniem z dnia 4 listopada 2008 r. przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W konsekwencji powstały przesłanki do wyznaczenia w sprawie terminu rozprawy i rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności dotyczy tylko takich z nich, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Wykonanie aktu administracyjnego oznacza spowodowanie, sprowadzenie w sposób dobrowolny lub w trybie egzekucji takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2008, s.216). Przymiot wykonalności można przypisać takiej decyzji, która nadaje stronie uprawnienia lub nakłada obowiązki o charakterze materialnoprawnym. Innymi słowy, jeżeli z aktu administracyjnego wynika dla strony uprawnienie lub nakaz określonego zachowania, to taki akt administracyjny podlega wykonaniu. Rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Sąd musi zatem zbadać istnienie dwóch przesłanek. Po pierwsze, czy decyzja, o której wstrzymanie strona wnosi, nadaje się do wykonania i wymaga wykonania. Po drugie zaś, czy wykonanie tej decyzji pociągnie za sobą niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji będzie możliwe w razie jednoczesnego spełnienia obydwu przesłanek. Materialnoprawną podstawę decyzji Burmistrza S. oraz Samorządowego Kolegium Odwoławczego stanowił art. 18 ust. 12 pkt 5 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (t.j. Dz. U. z 2007 r. Nr 70, poz. 473 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży wygasa m.in. w przypadku niezłożenia pisemnego oświadczenia o wartości sprzedaży poszczególnych rodzajów napojów alkoholowych w punkcie sprzedaży w roku poprzednim lub niedokonania opłaty w wysokości określonej w art. 111 ust. 2 i 5 ustawy w przewidzianych terminach. Z kolei zgodnie z art. 162 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony. Z przytoczonych przepisów wynika, iż decyzja w przedmiocie wygaśnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych wywołuje skutek prawny ex tunc, od dnia, w którym powstały przesłanki wygaśnięcia decyzji (uchwała NSA z dnia 23 czerwca 1997 r., OPK 32/97, ONSA 1997 z. 4, poz. 152; wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 listopada 2006 r., V SA/Wa 1589/06, LEX nr 339637). Decyzja organu ma charakter deklaratoryjny, należy jednak odróżnić wygaśnięcie zezwolenia jako skutek materialnoprawny określonego zdarzenia, który powoduje wygaśnięcie stosunku administracyjnoprawnego obejmującego konkretne uprawnienie (w tym wypadku uprawnienie do sprzedaży napojów alkoholowych), od wydania decyzji stwierdzającej wygaśnięcie aktu z której to uprawnienie wynikało (w tym wypadku decyzji zezwalającej na sprzedaż napojów alkoholowych). W ściśle określonych sytuacjach dopuszczalne, a nawet konieczne jest stwierdzenie wygaśnięcia decyzji, jeżeli decyzja stała się bezprzedmiotowa, co może obejmować także taką sytuację, gdy stosunek administracyjnoprawny nawiązany na podstawie decyzji ustaje z tej przyczyny, iż nastąpiło zdarzenie, z którym przepis prawny wiąże wygaśnięcie tego stosunku. Wynika to wyraźnie z art. 162 § 1 i 3 k.p.a. (uchwała NSA z dnia 23 czerwca 1997 r., OPK 32/97, ONSA 1997 z. 4, poz. 152). Ze względu na to, iż z zaskarżonej decyzji wynika dla strony nakaz powinnego zachowania, polegającego na obowiązku powstrzymania się od sprzedaży napojów alkoholowych, można jej przypisać przymiot wykonalności. W konsekwencji w niniejszej sprawie można zastosować instytucję wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Z wniosku i dalszych pism skarżącego wynika, że środki pozyskiwane z prowadzenia działalności gospodarczej stanowią zasadniczy dochód jego pięcioosobowej rodziny, przy czym uczące się pełnoletnie dzieci uzyskują stypendia (łącznie 850 zł). Z dokumentacji przedstawionej przez skarżącego wynika jego trudna sytuacja majątkowa (dokumenty k. 23-29, 37-57). Skarżący wskazał m.in. na znaczne obciążenia finansowe związane z koniecznością odbudowy pawilonu po pożarze stoisk handlowych (pismo skarżącego k. 35, zaświadczenie Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej z 13 stycznia 2007 r., k. 48, akt notarialny z dnia 1 sierpnia 2008 r. o ustanowieniu hipoteki zwykłej, zabezpieczającej pożyczkę w kwocie 63625 zł z przeznaczeniem na zakup i wyposażenie pawilonu handlowego). Za uprawdopodobnione należy uznać twierdzenie skarżącego, że brak możliwości sprzedaży napojów alkoholowych w znacznym stopniu uszczupli budżet domowy, i w konsekwencji utrudni spłatę zaciągniętych kredytów. Nie bez znaczenia pozostaje też kwestia związana z koniecznością utrzymania uczących się dzieci. Całokształt okoliczności odnoszących się do sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego wskazuje, iż pozbawienie skarżącego możliwości sprzedaży napojów alkoholowych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej wiąże się z niebezpieczeństwem spowodowania dla jego rodziny trudnych do odwrócenia skutków. Z tego względu wniosek skarżącego zasługiwał na uwzględnienie. Jednocześnie zaznaczyć trzeba, że wstrzymanie wykonania aktu lub czynności ma charakter tymczasowy, bowiem w myśl art. 61 § 6 p.p.s.a. upada ono w razie wydania przez sąd orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji. W niniejszej sprawie został już wyznaczony termin rozprawy na dzień 30 grudnia 2008 r. W przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi Sąd rozstrzygnie na nowo, stosownie do treści art. 152 p.p.s.a., czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Natomiast na obecnym etapie postępowania uzasadnionym było na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. orzeczenie jak w sentencji.