II SA/Go 621/08

Dnia 18 lutego 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek (spr.) Asesor WSA Michał Ruszyński Protokolant ref. staż. Małgorzata Zacharia-Gardzielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2009 r. sprawy ze skargi W.M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności do gruntów rolnych na rok 2007 I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nr [...] z dnia [...] roku – w części odmawiającej przyznania płatności do upraw roślin energetycznych, II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego W.M. kwotę 250 złotych tytułem zwrotu poniesionych kosztów postępowania. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w sprawie płatności do gruntów rolnych na rok 2007, działając na podstawie art. 7 ust. 1, 2 i 3, art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 35, poz. 217, ze zmianami) przyznał W.M. płatności do gruntów rolnych na rok 2007 w wysokości 171 733,89 zł, w tym jednolitą płatność obszarową w wysokości 89 684,03 zł,- i uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni grupy upraw podstawowych w wysokości 82 049,86 zł. Jednocześnie odmówił przyznania mu płatności do upraw roślin energetycznych. Ze względu na fakt, iż w zakresie przyznanych dopłat jednolitej i uzupełniającej decyzja w całości uwzględniała złożony wniosek organ odstąpił od jej uzasadnienia w tym zakresie. Uzasadniając odmowę przyznania dopłat do upraw roślin energetycznych organ ustalił, iż w dniu [...] maja 2008r. W.M. złożył wniosek o przyznanie m.in. dopłat do roślin energetycznych do działek rolnych E, F, G, H o powierzchni 258,18 ha. Do wniosku dołączył dwie umowy w sprawie uprawy, dostaw i odbioru zbóż roślin energetycznych ( umowy kontraktacji ) nr [...] z dnia [...] marca 2007 roku zawarte przez wnioskodawcę z TM Spółka z o.o. Kontrahent wnioskodawcy jako podmiot skupujący zatwierdzony został przez Agencję Rynku Rolnego decyzją nr [...] wydaną w dniu [...] kwietnia 2007r. W oparciu o takie ustalenia organ wskazał, iż zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego rolnikowi, który spełnia warunki określone w rozdziale 8 rozporządzenia Komisji ( WE) nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 roku ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady ( WE) nr 1782 /2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV l IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz. Urz. UE L 345 z 20 listopada 2004 r. str. 1 z późn. zm.) przysługuje płatność do roślin energetycznych z tym, że umowa o jakiej mowa w art. 26 rozporządzenia nr 1973/2004 powinna być zawarta z podmiotem skupującym albo pierwszą jednostką przetwórczą, które zostały zatwierdzone w rozumieniu tego rozporządzenia. Zatwierdzenie podmiotu skupującego lub pierwszej jednostki przetwórczej dokonuje dyrektor oddziału terenowego Agencji Rynku Rolnego w drodze decyzji. Wskazując na datę zawarcia przez wnioskodawcę umów kontraktacji ([...] marca 2007 ) oraz datę zatwierdzenia spółki TM jako podmiotu skupującego organ ([...] kwietnia 2007 roku ) organ wywiódł, iż data zatwierdzenia jest późniejsza niż data zawarcia tych umów i, powołując się na warunki przyznawania płatności do upraw energetycznych określone w art 7 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, odmówił wnioskodawcy takich dopłat. W odwołaniu złożonym od decyzji w części w jakiej odmówiono nią dopłat do upraw roślin energetycznych wnioskodawca wywodził, iż w dniu złożenia wniosku o dopłaty do roślin energetycznych tj. w dniu [...] maja spółka TM miała już status zatwierdzonego podmiotu skupującego zgodnie z decyzją Dyrektora Ośrodka Terenowego ARR z dnia [...] kwietnia 2007r. Wywodził, iż podpisując umowę kontraktacji zawartej w zgodzie z regulacjami prawnymi dotyczącymi płatności do roślin energetycznych jej strony tj. on jako producent rolny i TM jako podmiot skupujący warunkowały jej realizację od uzyskania przez spółkę przymiotu podmiotu skupującego. Brak tego przymiotu istniejący w dacie zawarcia umów został konwalidowany z dniem [...] kwietnia 2007r. Wskazywał, iż z tych przyczyn ze złożeniem wniosku o sporny rodzaj dopłat wstrzymywał się aż do uzyskania pewności, że podmiot z którym zawarł umowę kontraktacji faktycznie uzyskał zatwierdzenie jako podmiot skupujący rośliny energetyczne. Zdaniem wnioskodawcy, spełnił on warunek zawarcia umowy kontraktacji z podmiotem zatwierdzonym, podobnie jak warunek dostarczenia do podmiotu zatwierdzonego ilości roślin energetycznych odpowiadającej co najmniej plonowi reprezentatywnemu. W takich okolicznościach decyzja odmawiająca mu spornych dopłat jest bezpodstawna i krzywdząca. Decyzją z dnia [...] lipca 2008 roku nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, iż ponowna analiza przedmiotowej sprawy wykazała, iż stanowisko organu l instancji co do odmowy dopłat do upraw roślin energetycznych było zasadne. Organ odwoławczy wywiódł, iż dołączone do wniosku umowy kontraktacji nr [...] zawarte zostały przed uzyskaniem przez spółkę TM statusu podmiotu zatwierdzonego w rozumieniu art. 11 ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego, a tym samym nie spełniają wymogu z art. 7 ust. 3 pkt 4 lit a tej ustawy. Odnosząc się do zarzutu odwołania, iż uzyskanie z dniem [...] kwietnia 2007r. przez spółkę zatwierdzenia jako podmiot skupujący konwalidowało ten brak Dyrektor stwierdził, iż przepisy powołanej ustawy o płatnościach nie przewidują takiej możliwości. W skardze W.M. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu l instancji - w części odmawiającej mu prawa do płatności do upraw roślin energetycznych - i przekazania sprawy do ponownego rozpoznawania lub ich zmiany i przyznania mu spornych dopłat zgodnie ze złożonym wnioskiem. W uzasadnieniu skarżący wskazywał, iż ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego weszła w życie w dniu 27 lutego 2007 roku, zaś rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007r. w sprawie szczegółowych warunków zatwierdzania podmiotów skupujących i pierwszych jednostek przetwórczych (...) wydane na podstawie art. 11 ust. 2 ustawy weszło w życie 15 marca 2007 roku i dopiero ono umożliwiło spółce TM złożenie wniosku o zatwierdzenie jako podmiot skupujący, co nastąpiło [...] kwietnia 2008 roku. Skoro skarżący złożył wniosek o płatności w ostatnim dniu terminu tj. [...] maja 2007 r. to w tej dacie spółka była już podmiotem zatwierdzonym. Wywodził, iż umowa kontraktacji została zawarta wyłącznie w celu skorzystania przez producenta rolnego z obowiązujących przepisów i z elementem "oczekiwania prawnego" na spełnienie przez inny podmiot pewnych warunków ( wydanie decyzji o zatwierdzeniu podmiotu skupującego ). Wskazywał, iż gdyby to nie nastąpiło, to we wniosku pominąłby sporny rodzaj płatności. Podkreślał, iż w okresie od stycznia do [...] maja 2007 roku spółka TM zawarła ok. 300 umów kontraktacji i nie byłoby możliwe zawarcie ich w takiej ilości jedynie w okresie po uzyskaniu zatwierdzenia do upływu terminu składania przez producentów wniosków o płatności tj. od [...] do [...] maja 2007 r. Powoływał się na fakt, iż w innych biurach w analogicznej jak on sytuacji producentom rolnym dopłaty od upraw roślin energetycznych zostały przyznane. Dla wykazania podnoszonych twierdzeń wniósł o przeprowadzeni dowodu z zeznań świadków. W odpowiedzi na skargę Dyrektor OR ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2008 roku Sąd, uwzględniając wniosek skarżącego, przywrócił mu termin do wniesienia skargi. W piśmie procesowym z dnia [...] grudnia 2008 roku skarżący zmodyfikował wnioski dowodowe zawarte w skardze i zgłosił nowe wywodząc dodatkowo, iż z literalnego brzmienia przepisu art. 7 ust 3 pkt 4 lit. a ustawy o płatnościach nie wynika wymóg, by umowa kontraktacji musiała być zawarta po zatwierdzeniu podmiotu skupującego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1269 ze zm. dalej powoływanej jako: ppsa ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c ppsa). Przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie była decyzja Dyrektora OR ARiMR w zakresie w jakim utrzymała decyzję organu l instancji o odmowie przyznania wnioskodawcy płatności do upraw roślin energetycznych. Przeprowadzona sądowa kontrola zaskarżonej decyzji wg wskazanych wyżej kryteriów wykazał, iż skarga zasługiwała na uwzględnienie, bowiem kwestionowany akt w zakresie w jakim został zaskarżony podjęty został z naruszeniem prawa materialnego mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Orzekając w sprawie Sąd na podstawie art. 106 § 4 ppsa oddalił wnioski dowodowe zgłoszone w skardze i piśmie procesowym z dnia [...] grudnia 2008 roku z uwagi na ich niedopuszczalność z mocy ustawy ( wnioski o przesłuchanie świadków ) i fakt, że nie były nakierowane na wyjaśnienie istotnych wątpliwości w sprawie ( wnioski o dowód z dokumentów ) Zgodnie z art 7 ust. 3 ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego ( Dz.U. z 2008r., Nr 170, poz. 1051 ) wnioskodawcy przysługuje płatność do upraw roślin energetycznych na będące w jego posiadaniu grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, jeżeli: 1) posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona w art. 2 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1973/2004; 2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; 3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności; 4) są spełnione warunki określone w rozdziale 8 rozporządzenia nr 1973/2004, z tym że: a) umowa, o której mowa w art. 25 rozporządzenia nr 1973/2004, powinna być zawarta z podmiotem skupującym albo pierwszą jednostką przetwórczą, które zostały zatwierdzone w rozumieniu tego rozporządzenia, b) płatność przysługuje również w przypadkach, o których mowa w art. 33 ust. 1 rozporządzenia nr 1973/2004, c) w przypadku gdy dla danej rośliny energetycznej nie określono plonu reprezentatywnego, wnioskodawca powinien dostarczyć do zatwierdzonych podmiotów, o których mowa w lit. a, wykorzystać lub przetworzyć na cele energetyczne w gospodarstwie, o którym mowa w sekcji 7 rozporządzenia nr 1973/2004, całkowitą ilość zebranych roślin energetycznych. Według art. 11 ust. 1 ustawy dyrektor oddziału terenowego Agencji Rynku Rolnego dokonuje, w drodze decyzji, zatwierdzenia podmiotu skupującego lub pierwszej jednostki przetwórczej, jeżeli spełniają one warunki zapewniające spełnienie kryteriów zatwierdzenia, o których mowa w rozporządzeniu nr 1973/2004. w sprawie warunków zatwierdzenia podmiotów skupujących zostały określone w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12 marca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków zatwierdzenia podmiotów skupujących i pierwszych jednostek przetwórczych oraz warunków, jakie powinny spełniać te podmioty i jednostki po uzyskaniu zatwierdzenia ( Dz.U. 2007 r., Nr 46, poz. 304 ). Warunkiem przyznania płatności do upraw roślin energetycznych, zgodnie z art. 26 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Komisji (WE) nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz.Urz. UE L 345 z dn. 20 listopada 2004 r.) jest przedłożenie przez wnioskodawcę umowy, jaką zawarł z podmiotem skupującym lub pierwszą jednostką przetwórczą. W ocenie Sądu skarżący spełnił przesłankę niezbędną do tego aby uzyskać płatności także do upraw roślin energetycznych o jakiej mowa w art. 7 ust. 3 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. Załączone do wniosku z [...] maja 2007 r. o przyznanie płatności na rok 2007 r. dwie umowy z [...] marca 2007 r. w sprawie uprawy, dostaw i odbioru zbóż roślin energetycznych, należy bowiem uznać za umowy zawarte z podmiotem skupującym zatwierdzonym w sposób o jakim mowa w art. 11 ust. 1 ustawy. Wbrew stanowisku organu l i II instancji bez znaczenia dla uznania spełnienia wskazanej przesłanki jest okoliczność, że w dacie zawarcia umów [...] w stosunku do spółki TM nie została wydana przez dyrektora właściwego terenowego oddziału Agencji Rynku Rolnego decyzja o zatwierdzeniu spółki jako podmiotu skupującego. Decyzja taka została bowiem wydana w dniu [...] kwietnia 2007 roku, a więc przed wystąpieniem przez skarżącego o przyznanie płatności na uprawy roślin energetycznych. Skarżący dlatego właśnie wystąpił z wnioskiem o przyznanie płatności dopiero w dacie [...] maja 2007 roku, że oczekiwał na uzyskanie przez kontrahenta statusu podmiotu skupującego i od tej okoliczności uzależniał wystąpienie o przedmiotowe płatności. Dopiero po nadaniu spółce TM statusu podmiotu skupującego skarżący złożył w Powiatowym Biurze ARiMR wniosek o płatności do upraw roślin energetycznych. Wydając zaskarżoną decyzję Dyrektor OR ARiMR, a uprzednio także Kierownik Biura Powiatowego ARiMR bezpodstawnie dokonali oceny spełnienia przez wnioskodawcę warunków do uwzględnienia wniosku nie na dzień jego złożenia, lecz na dzień zawarcia umowy z podmitemskupującym. Niezaprzeczalnym zaś faktem jest, że na dzień [...] maja 2007 r. kontrahent skarżącego - spółka TM była podmiotem zatwierdzonym. Z przepisów, na których organ opierał się wydając rozstrzygnięcie negatywne dla skarżącego nie wynika, aby umowa kontraktacji musiała być zawarta dopiero po uzyskaniu przez podmiot skupujący wymaganego przepisami zatwierdzenia. Zasadnie skarżący wskazuje, iż przepis art. 7 ust. 3 pkt 4 lit. Takiego wymogu nie formułuje, stanowiąc jedynie, że "umowa... powinna być zawarta z podmiotem skupującym albo pierwszą jednostką przetwórczą, które zostały zatwierdzone". Organ II instancji stwierdził w uzasadnieniu decyzji, iż zgodnie z art. 27 rozporządzenia Komisji (WE ) nr 1973/2004 z 29 października 2004 roku termin złożenia umów upływa z datą zamknięcia modyfikacji wniosków o przedmiotowe płatności. Do tej daty do organu wpłynęła umowa, zawarta przez wnioskodawcę z podmiotem, który uzyskał wymagane zatwierdzenie. Za dokonaną przez Sąd wykładnią przepisów przemawia również akcentowany przez skarżącego krótki okres jaki zaistniał między wejściem w życie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydane rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków zatwierdzenia podmiotów skupujących i pierwszych jednostek przetwórczych oraz warunków, jakie powinny spełniać te podmioty i jednostki po uzyskaniu zatwierdzenia ([...] marca 2007 r.) a końcowym terminem składnia wniosków o płatności [...] maja 2007 roku. Oczywistym jest więc, że w dacie [...] marca 2007 r. skarżący nie mógł zawrzeć umowy z ze spółką TM już jako podmiotem skupującym, gdyż fizyczną niemożliwością było aby już w cztery dni po wydaniu powyższego aktu prawnego kontrahent mógł uzyskać zatwierdzenie dające mu status niezbędny do realizacji przez stronę dopłat do upraw roślin energetycznych. Tym samym w ocenie Sądu oczywistym jest, że strony umowy z [...] marca 2007 r. w istocie zawarły ją pod warunkiem zawieszającym, że odbiorca produktów rolnych uzyska decyzję potwierdzającą, że jest on uprawnionym podmiotem skupującym. Potwierdza to w sposób jednoznaczny fakt, że wnioskodawca o dopłatę do uprawy wystąpił dopiero po upewnieniu się, że oczekiwany status jego kontrahent uzyskał. W tym kontekście za zupełnie zbędną dla przedmiotu niniejszej sprawy uznać należy polemikę Dyrektora OR ARiMR o braku w przepisach ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego uregulowania instytucji pominięcia wniosku o płatność. Uwzględniając powyższe kwestionowane skargą stanowisko organu l jak i II instancji ocenić należy, jako przejaw nieuzasadnionego formalizmu i z tych względów należało podzielić zarzuty zgłoszone przez skarżącego. Kierując się powyższymi względami, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 134 ppsa orzekł o uchyleniu decyzji organów obu instancji w zaskarżonej części. Zważywszy na żądanie ewentualne skargi wskazać należy, iż sąd administracyjny, stwierdzając że zaskarżony akt podjęty zastał z naruszeniem prawa, jedynie orzeka w sposób kasacyjny tj. uchyla go nie rozstrzygając o meritum sprawy, co jest kompetencją organów administracji Uchylenie decyzji organów obu instancji w zakresie dotyczącym płatności do upraw roślin energetycznych skutkuje powrotem sprawy do etapu wywołanego złożeniem wniosku w tym przedmiocie. Obliguje to organ l instancji do jego ponownego rozpoznania z uwzględnieniem stanowiska wyrażonego przez sąd i do zbadania pozostałych przesłanek warunkujących przyznanie skarżącemu wnioskowanych płatności. O kosztach postępowania obejmujących uiszczony przez skarżącego wpis ( 200 zł) i koszty dojazdu na rozprawę ( 50 zł) orzeczono na podstawie przepisu art. 200 i 205 § 1 ppsa.