II SA/Go 627/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Protokolant st. sekr. sąd. Anna Lisowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2010 r. sprawy ze skargi M.Ł. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. 1. [...] września 2009 r. M.Ł. wystąpiła do Burmistrza z wnioskiem o wymeldowanie byłego męża M.Ł. z lokalu przy ul. [...], gdyż w nim nie zamieszkuje. 2. Decyzją z [...] stycznia 2010 r. nr [...], Burmistrz, na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a), orzekł o wymeldowaniu M.Ł. z pobytu stałego w lokalu mieszkalnym przy ul. [...]. Uzasadniając decyzję organ I instancji wskazał, że wyrokiem zaocznym Sądu Rejonowego z [...] kwietnia 2009 r. (utrzymanym w mocy wyrokiem tego Sądu z [...] czerwca 2009 r.) nakazano M.Ł., aby opuścił i wydał M.Ł. lokal mieszkalny położony w [...]. Wyrokiem Sądu Okręgowego z [...] listopada 2009 r. rozwiązano małżeństwo w/w. Organ wskazał także, że w trakcie prowadzonego postępowania przesłuchano strony oraz świadków i ustalono, że koszty związane z utrzymaniem mieszkania ponosi wyłącznie M.Ł.. W złożonych wyjaśnieniach M.Ł. podał natomiast, że ostatni raz w mieszkaniu był [...] września 2009 r. Od tamtej chwili zamieszkiwał na działce przy ul. [...] oraz przebywał u swojej siostry przy ul. [...], gdzie odbierał również korespondencję. Fakt ten potwierdzili również wnioskodawczyni oraz świadkowie. W oparciu o powyższe ustalenia organ I instancji przyjął, że M.Ł. na trwale opuścił miejsce zamieszkania, oraz, że jego sprawy życiowe i osobiste nie koncentrują się w mieszkaniu przy ul. [...]. Organ podał także, że M.Ł. nie występował nigdy ze skargą do Prokuratury w sprawie uniemożliwienia mu zamieszkiwania, ani nie składał pozwu do Sądu Rejonowego o przywrócenie posiadania mieszkania. 3. W odwołaniu od powyższej decyzji M.Ł. wskazał, że trudno jest mu koncentrować życie w mieszkaniu w którym była żona wymieniła zamki w drzwiach i nie wpuszcza go do mieszkania. Wskazał także, iż złożył pozew przeciwko M.Ł. o przywrócenie naruszonego posiadania. 4. Wojewoda decyzją z [...] maja 2010 r., nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a i art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, uchylił decyzję organu I instancji i orzekł o odmowie wymeldowania M.Ł. z pobytu stałego. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że nie jest dobrowolnym opuszczeniem lokalu sytuacja, w której osoba w nim zamieszkująca zostaje do tego zmuszona, jeżeli podjęła prawem przewidziane środki w celu obrony swoich praw do przebywania w lokalu. Organ podkreślił, że ochrona stanu posiadania wygasa, jeżeli nie będzie dochodzona w ciągu roku od chwili dokonania naruszeń (M.Ł. opuścił lokal w październiku 2009 r.), o czym stanowi art. 344 § 2 k.c. W tym przypadku skarżącego ochrona posiadania nie wygasła, gdyż wyrok w sprawie wydanej przez Sąd Rejonowy w przedmiocie przywrócenia naruszonego posiadania jest nieprawomocny. W związku z powyższym decyzja wydana przez organ I instancji o wymeldowaniu skarżącego ze spornego lokalu jest przedwczesna. 5. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi M.Ł. złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. W skardze skarżąca wskazała, że jej były mąż M.Ł. nie przebywa w lokalu przy ul. [...] od stycznia 2009 r. Nie łożył on także i nie łoży na utrzymanie tego mieszkania. Istnieją zatem w ocenie skarżącej podstawy do jego wymeldowania. Skarżąca wskazała ponadto, że Sąd Rejonowy w 2009 r. orzekł o eksmisji męża ze spornego lokalu, nadto były mąż wyrokiem Sądu Rejonowego z [...] stycznia 2009 r. skazany został na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności (warunkowo zawieszoną na okres 3 lat próby) za znęcanie się nad skarżącą. 6. Odpowiadając na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : 7. Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn aniżeli w niej podniesiono. 8. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W myśl tego przepisu organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Zgodnie z art. 6 ust. 1 powołanej ustawy, pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Uwzględniając tę definicję, należy przyjąć, iż stanowiące hipotezę przepisu art. 15 ust. 2 cyt. ustawy "opuszczenie miejsca pobytu stałego", nie oznacza jedynie fizycznego przebywania w miejscu innym, niż miejsce pobytu stałego, ale konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu, niż miejsce pobytu stałego, towarzyszyła wola opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu oraz zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego. Wskazać również należy, iż choć w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych ustawodawca nie sprecyzował, jaki charakter ma mieć opuszczenie przez daną osobę miejsca stałego pobytu, to w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, utrwalił się pogląd, zgodnie z którym spełnienie przesłanki opuszczenia przez zainteresowaną osobę dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono trwałe, dobrowolne i wynika z jej własnej woli. Jednocześnie jak słusznie podkreślił organ odwoławczy w orzecznictwie tego Sądu wskazuje się, że nie jest dobrowolnym opuszczeniem lokalu sytuacja, w której osoba w nim zamieszkująca zostaje do tego zmuszona, jeżeli podjęła prawem przewidziane środki w celu obrony swoich praw do przebywania w lokalu. Ochronie naruszonego posiadania służy wytoczenie powództwa posesoryjnego (art. 344 § 1 k.c). Może ono wskazywać na fakt, iż dana osoba, korzystając z tego środka prawnego, stara się powrócić do lokalu, z którego wbrew swej woli została usunięta. Orzeczenie sądu cywilnego w sprawie posesoryjnej może mieć zatem znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy o wymeldowanie. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza, iż przed wydaniem zaskarżonej decyzji, [...] lutego 2010 r. Sąd Rejonowy wydał wyrok w sprawie I C. 415/09 w przedmiocie przywrócenia naruszonego posiadania, w którym sąd cywilny oddalił powództwo M.Ł.. Organ odwoławczy ustalił, iż wyrok ten nie uzyskał przymiotu prawomocności. Powyższe oznacza, że w sprawie istnieje spór co do przesłanki opuszczenia lokalu przez M.Ł.. W tej sytuacji zatem zachodziła przesłanka do zawieszenia postępowania odwoławczego przed Wojewodą zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. 9. W tym stanie rzeczy sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja orzekająca o odmowie wymeldowania M.Ł. z pobytu stałego była co najmniej przedwczesna i dlatego ulec musiała uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a). O tym, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a. 10. Ponownie rozpoznając sprawę Wojewoda poczyni ustalenia co do przymiotu prawomocności wyroku Sądu Rejonowego z [...] lutego 2010 r. , I C. 415/09. O ile nadal wyrok powyższy nie będzie prawomocny postępowanie odwoławcze w niniejszej sprawie powinno zostać zawieszone zgodnie z postanowieniami art. 97 § 1 pkt. 4 k.p.a.