II SA/Go 628/16

Dnia 18 sierpnia 2017 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Krzysztof Rogalski po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2017 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku pełnomocnika A. P. o przyznanie wynagrodzenia tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postaci opinii o bezzasadności składania wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku w sprawie ze skargi A. P. na postanowienie Wojewody Lubuskiego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania p o s t a n a w i a : przyznać ze Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim radcy prawnemu A. P. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych, podwyższoną o obowiązującą stawkę podatku od towarów i usług, za sporządzenie opinii o bezzasadności składania wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku, tytułem zastępstwa prawnego wykonanego na zasadzie prawa pomocy. Wyrokiem z dnia 29 września 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. oddalił skargę A.P. na postanowienie Wojewody z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania. Przyznany skarżącej na zasadzie prawa pomocy, po uprawomocnieniu się powyższego wyroku pełnomocnik z urzędu – radca prawny A.P., sporządził opinię o bezzasadności składania wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie powyższego wyroku, która wpłynęła do Sądu w dniu 7 czerwca 2017 r. Nadto pełnomocnik przedkładając powyższą opinię, wniósł o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu wskazując, że nie zostały one opłacone w całości ani w części. Wyznaczony pełnomocnik ma prawo do wynagrodzenia za podjęte czynności w zakresie nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych wydatków na podstawie art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a. Z dniem 2 listopada 2016 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1715 – określane dalej jako rozporządzenie z dnia 3 października 2016 r.) i z tym dniem przestało obowiązywać poprzednio regulujące tę materię rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1805). Na mocy § 22 nowego rozporządzenia z dnia 3 października 2016 r. do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. W niniejszej sprawie postępowanie przed sądem pierwszej instancji zostało wszczęte z chwilą wniesienia skargi w dniu 27 czerwca 2016 r., a zatem przed wejściem w życie rozporządzenia z dnia 3 października 2016 r., postępowanie w pierwszej instancji zakończyło się wydaniem w dniu 29 września 2016 r. wyroku oddalającego skargę. W odniesieniu do czynności pełnomocnika w postaci sporządzenia opinii o bezzasadności składania wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie powyższego wyroku, która została sporządzona po zakończeniu postępowania pierwszej instancji, tzn. w dniu 30 maja 2017 r., a więc w okresie obowiązywania nowego rozporządzenia z dnia 3 października 2016 r. – wniosek pełnomocnika o przyznanie wynagrodzenia za sporządzenie w/w opinii należało rozpoznać na nowych zasadach. Okoliczność, że przepisy powołanego rozporządzenia z dnia 3 października 2016 r. milczą, gdy chodzi wynagrodzenie pełnomocnika za czynność tego rodzaju jak wyżej opisana i nie regulują stawek wynagrodzenia w tym przedmiocie, nie uzasadnia automatycznego oddalenia wniosku o przyznanie wynagrodzenia. Należy bowiem opowiedzieć się za poglądem, że rozporządzenie nie formułuje listy numerus clausus czynności pełnomocnika, a przepisy tego aktu normatywnego powinny być interpretowane w sposób możliwie najpełniej zapewniający realizację zasad wyrażonych w ustawach, na podstawie i w celu wykonania których zostały ustanowione. Stąd – co do zasady – brak jest wystarczających racji aby odmawiać profesjonalnemu pełnomocnikowi wynagrodzenia, o ile tylko udzielił on stronie, dla której został ustanowiony, pomocy prawnej z urzędu, która w myśl art. 4 i art. 6 ust. 1 ustawy o radcach prawnych nie wyczerpuje się w spełnionym zastępstwie procesowym ale również (a może przede wszystkim?) polega na udzielaniu porad i konsultacji prawnych oraz sporządzaniu opinii prawnych. Wskazując na to jednocześnie wyjaśnić trzeba, że wynagrodzenie ze środków Skarbu Państwa pozostających do dyspozycji sądu należy się profesjonalnemu pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu nie za samą odmowę dokonania określonej czynności procesowej (w tym przypadku sporządzenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku), lecz wyrażenie przezeń opinii sporządzonej przy zachowaniu standardów fachowości, gdzie przedstawia i wyjaśnia on swoje racje oraz powody dla których nie zamierza tego uczynić, bo nie widzi szans na pozytywne rozpoznanie wniosku. W konsekwencji powyższych rozważań uznać należy, że skoro profesjonalny pełnomocnik strony w sporządzonym przez siebie i złożonym do akt sprawy piśmie zatytułowanym "opinia o bezzasadności składania wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku sądu I instancji" wyraził opinię o braku podstaw do dokonania tej czynności procesowej, wykładając swoje racje oraz powody dla których nie chce tego uczynić, okoliczności te powodują, że złożony przezeń wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie z urzędu należy rozpoznać odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, w związku ze sporządzeniem opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Czynność radcy prawnego, jaka miała miejsce w niniejszej sprawie, należy bowiem uznać za rodzajowo najbardziej zbliżoną do opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Stosownie do treści § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b w związku z § 4 ust. 1 rozporządzenia z dnia 3 października 2016 r. w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w drugiej instancji opłata za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wynosi 50% opłaty określonej w pkt 1 (tzn. w sprawie niniejszej 240 zł), a jeżeli w drugiej instancji sprawy nie prowadził ten sam radca prawny – 75% tej opłaty, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Zatem biorąc pod uwagę, że stawka określona w pkt 1 lit. c) w niniejszej sprawie wynosi 240 zł, stawka za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wynosi nie mniej niż 120 zł. Dodatkowo mając na uwadze fakt, iż pełnomocnik nie prowadził sprawy skarżącej w pierwszej instancji, jako kwotę wynagrodzenia za sporządzoną opinię, przyjąć należało 75% stawki określonej w § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia z dnia 3 października 2016 r., a więc 180 zł, przy czym nakład pracy poniesiony celem sporządzenia przedłożonej w niniejszej sprawie opinii uzasadnia przyznanie wynagrodzenia w tej właśnie kwocie. Ponadto opłatę w myśl § 4 ust. 3 rozporządzenia z dnia 3 października 2016 r. podwyższa się o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności (23%). Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 250 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.