II SA/Go 628/18

Dnia 22 listopada 2018 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Krzysztof Rogalski po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2018 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku J.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uznania za dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych p o s t a n a w i a : przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. J.S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie uznania za dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych W dniu 4 października 2018r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynął złożony na formularzu PPF wniosek o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskodawczyni podała m.in., iż jest osobą bezrobotną, obecnie wychowuje dwoje małoletnich dzieci, nie prowadzi gospodarstwa domowego z ich ojcem, utrzymuje się z kwoty 1219 zł, na którą składają się świadczenia wychowawcze na dzieci oraz zasiłek rodzinny, nie płaci za mieszkanie, wodę i gaz, ma wyrok eksmisyjny z zajmowanego obecnie mieszkania. Nie posiada oszczędności, nieruchomości ani innego majątku. Nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku w utrzymaniu dzieci, przeciwko niej prowadzone są liczne postępowania, m.in. w związku z zaległościami alimentacyjnymi. W ramach uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca oświadczyła, że nie posiada żadnych aktywnych rachunków bankowych, nie dysponuje rachunkami za leki, ale na leczenie wydaje ok. 150 zł miesięcznie, zaś gdy dzieci chorują – ok. 250 zł miesięcznie. Przedstawiła również m.in. zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy z dnia [...] listopada 2018 r. stwierdzające, iż jest zarejestrowana jako osoba poszukująca pracy, nie pobiera z tego tytułu żadnych świadczeń, zaś placówka ta obecnie nie dysponuje żadnymi ofertami pracy dla skarżącej. Wniosek o przyznanie prawa pomocy należało uwzględnić Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 § 1 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). W myśl art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast w myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Jej celem jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ich ponieść. Ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie tego prawa spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, co wynika z treści art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. Prawo to powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu, bez majątku oraz pozbawionych obiektywnie możliwości uzyskania środków z jakichkolwiek źródeł (postanowienie NSA z 26 października 2010 r., I OZ 819/10, LEX nr 742076). Ma ono służyć najuboższym, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu. Analiza treści wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanej dokumentacji prowadzi do wniosku, że skarżąca spełnia przesłanki do udzielenia prawa pomocy. Wychowuje bowiem dwoje dzieci, przy czym jej dochód stanowią świadczenia wychowawcze oraz zasiłek rodzinny w łącznej kwocie ok. 1219 zł. Jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba poszukująca pracy, jednak z pisma tej instytucji z dnia [...] listopada 2018 r. wynika, że obecnie brak jest ofert pracy dla skarżącej. W świetle okoliczności powszechnie znanych oraz zasad doświadczenia życiowego oczywistym jest, że osoba pozostająca bez zatrudnienia, wychowująca dwoje małoletnich dzieci oraz dysponująca środkami z pomocy społecznej w podanej wyżej wysokości może mieć problemy z poczynieniem jakichkolwiek oszczędności. Z tego względu wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych zasługiwał na uwzględnienie W świetle powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.