II SA/Go 630/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Asesor WSA Joanna Brzezińska Protokolant sekr. sąd. Anna Lisowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2009 r. sprawy ze skargi A.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej A.Z. kwotę 67 (sześćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, III. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, na rzecz adwokata B.K.a, kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług, tytułem pomocy prawnej udzielonej skarżącej. Pismem z dnia [...] maja 2008 r. A.Z., działając przez swojego pełnomocnika A.Z., złożyła w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. wniosek do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o stwierdzenie m.in. wydania Aktu Własności Ziemi nr [...] z dnia [...] lipca 1972 r. z rażącym naruszeniem prawa tj. art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych ( Dz. U. Nr 27, poz. 250 ). Decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 157 § 1 i 3 odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wyżej wymienionej decyzji, wskazując w uzasadnieniu, iż przed Kolegium toczyła się już wszczęta z urzędu sprawa w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lipca 1972 r., która posiada przymiot decyzji ostatecznej ( decyzja z dnia [...] lipca 2006 r., nr [...]). Z tego względu stwierdzono niedopuszczalność wszczęcia postępowania zgodnie z art. 157 § 3 k.p.a. z przyczyn przedmiotowych. Strona pismem z dnia [...] czerwca 2008 r. zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o ponowne rozpoznanie sprawy, podnosząc wcześniej prezentowaną argumentację zarzucając, iż wskazany Akt Własności Ziemi został wydany z rażącym naruszeniem prawa . Decyzją z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, ponownie rozpoznając sprawę, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, w związku z art. 156 § 1 pkt 2 i art. 157 § 1 i § 3 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2008 r. Uzasadniając swoje stanowisko organ stwierdził, że brak jest podstaw przemawiających za zmianą zaskarżonej decyzji oraz podtrzymał swoje stanowisko, że wniosek A.Z. z dnia [...] maja 2008 r. jest bezzasadny z przyczyn przedmiotowych, bowiem orzekanie w tej samej sprawie jest niedopuszczalne.. Z powyższą decyzją nie zgodziła się, reprezentowana przez A.Z., A.Z. kierując skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego, w której wniosła m.in. o uchylenie decyzji organ odwoławczego z dnia [...] lipca 2008 roku, oraz o ponowne rozpoznanie sprawy w przedmiocie uregulowania własności nieruchomości rolnej po ojcu skarżącej, S.M.. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, powołując się na argumenty przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Przystępując do sprawy Prokurator Prokuratury Okręgowej pismem z dnia [...] lutego 2009 r., wskazując wprawdzie na naruszenie przepisów proceduralnych tj. art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., co w jego ocenie nie miało żadnego wpływu na treść orzeczenia, wniósł o oddalenie skargi podnosząc, że stanowisko prezentowane przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jest prawidłowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), sądy te sprawują kontrolę zaskarżonych decyzji pod względem zgodności z prawem. W związku z powyższym usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jej wydawaniu organy naruszyły prawo materialne lub przepisy postępowania określone art. 145 § 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zmianami) - zwanej dalej "p.p.s.a.". Sąd nie może opierać kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Natomiast zgodnie z unormowaniem art. 134 p.p.s.a. Sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, iż Sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie niewskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę. Oceniając zasadność zaskarżonej decyzji w zakresie, w jakim Sąd władny jest to uczynić, a więc z punktu widzenia jej legalności, stwierdzić należy, iż decyzja ta uchybia prawu. W ocenie Sądu najistotniejszą okolicznością mającą wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie okazała się kwestia składu w jakim Kolegium wydało w oparciu o wniesioną skargę zaskarżoną decyzję. Jak wynika z akt administracyjnych w posiedzeniu Kolegium, na którym została wydana decyzja w l instancji z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...] uczestniczyła w charakterze członka Kolegium I.D.. Ona również uczestniczyła w posiedzeniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...]. W myśl art. 24 § 1 pkt 5 kodeksu postępowania administracyjnego, pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie m.in. w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. Takiemu wyłączeniu podlega również, zgodnie z art. 27 § 1 kpa, członek organu kolegialnego. Zaskarżona decyzja została wydana w trybie art. 127 § 3 k.p.a., czyli nie w trybie typowego postępowania odwoławczego, bowiem zarówno decyzja w l jak i w II instancji wydane zostały przez ten sam organ. W tym miejscu należy zaznaczyć, iż nie ma organu nadrzędnego nad samorządowymi kolegiami odwoławczymi, który byłby uprawniony do kontroli wydawanych przez nie rozstrzygnięć. Należy jednak pamiętać, iż zgodnie z art. 15 k.p.a. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Taki tryb w niniejszej sprawie ma zapewnić tryb postępowania określony w art. 127 § 3 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Strona składając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy ma prawo oczekiwać rozpatrzenia swojej sprawy ponownie przez inne osoby, niż te które już się w sprawie wypowiedziały. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale podjętej w dniu 22 lutego 2007 r. w składzie siedmiu sędziów sygn. II GPS 2/2006 opublikowanej w ONSAiWSA 2007/3/6 - artykuł 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 27 § 1 zd. 2 k.p.a. ma zastosowanie do członka samorządowego kolegium odwoławczego w postępowaniu wszczętym na wniosek, o którym mowa w art. 127 § 3 tego Kodeksu, czyli na wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Nie może zatem w składzie orzekającym Kolegium rozpatrującym sprawę na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy znaleźć się członek Kolegium, który brał udział w wydawaniu pierwszej decyzji. Nadto zwrócić należy uwagę, że wyrokiem z dnia 15 grudnia 2008 r. sygn. P 57/07 Trybunał Konstytucyjny po rozpoznaniu pytania prawnego NSA orzekł, że art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 27 § 1 i art. 127 § 3 k.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza członka samorządowego kolegium odwoławczego z postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdy członek ten brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził m.in., że " w wypadku wyłączenia członka organu kolegialnego nie ustanowiono odrębnych przesłanek wyłączenia, gdyż członek organu kolegialnego podlega wyłączeniu w przypadkach określonych w art. 24 § 1 k.p.a., tj. na takich samych podstawach jak pracownik. Przesłanki wyłączenia pracownika i członka organu kolegialnego są więc tożsame i rozważania dotyczące wyłączenia pracownika można w sposób bezpośredni stosować do członków organu kolegialnego. W związku z powyższym Samorządowe Kolegium Odwoławcze, ponownie rozpatrując sprawę już w prawidłowym składzie winno rozpoznać wniosek skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy w trybie art. 127 § 3 k.p.a. Z uwagi na zaistniałe przesłanki wznowieniowe niecelowym było rozważanie zarzutów podniesionych w skardze. W tym stanie rzeczy, wobec stwierdzonego naruszenia przez organ pierwszej instancji przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zmianami) orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy.