II SA/Go 635/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Protokolant sekr. sąd. Stanisława Maciejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi A.M. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby I. uchyla zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie Komendanta Miejskiego Policji z dnia [...] r., nr [...], II. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji na rzecz skarżącej A.M. kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r., wydanym na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 134f, w związku z art. 135o ust. 1 pkt 2 i ust. 4, w związku z art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 1782 ze zm.), Komendant Miejski Policji zwolnił A.M. ze służby w Policji z dniem [...] kwietnia 2017 r. Decyzji tej na podstawie art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego organ nadał rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu Komendant wskazał, że po przeprowadzeniu postępowania dyscyplinarnego przeciwko A.M. orzeczeniem nr [...] z dnia [...] lutego 2017 r. uznana ona została winną popełnienia zarzucanego jej przewinienia i wymierzono jej karę dyscyplinarną wydalenia ze służby. Orzeczenie to zostało utrzymane w mocy orzeczeniem Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] marca 2017 r., wydanym wskutek odwołania A.M.. Orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji stało się prawomocne, wobec czego Komendant Miejski Policji uznał za zasadne wydać rozkaz personalny nr [...] o zwolnieniu skarżącej ze służby w Policji, który to rozkaz ma charakter egzekucyjny i służy wykonaniu orzeczenia dyscyplinarnego wymierzającego karę dyscyplinarną wydalenia ze służby w Policji. Odwołanie od powyższego rozkazu personalnego Komendanta Miejskiego Policji nr [...] wniosła do Komendanta Wojewódzkiego Policji A.M.. Skarżąca podniosła, że decyzja organu obarczona jest szeregiem błędów i nieprawidłowości zarówno pod względem faktycznym, jak i prawnym, które skutkują rażącym naruszeniem prawa materialnego oraz procesowego. Powoduje to, że decyzja organu I instancji powinna zostać zmieniona, względnie uchylona, a sprawa ponownie rozpoznana. Poza powyższym skarżąca wniosła o wstrzymanie, na zasadzie art. 135 k.p.a., natychmiastowego wykonania zaskarżonej decyzji do czasu ukończenia postępowania odwoławczego. Po rozpoznaniu odwołania Komendant Wojewódzki Policji rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] maja 2017r. utrzymał zaskarżone orzeczenie w mocy. Uzasadniając swoje stanowisko Komendant Wojewódzki zgodził się z organem I instancji co do zastosowania art. 41 ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji, stanowiącego, że policjanta zwalnia się ze służby w przypadku wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby oraz art. 135o ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji, stanowiącego, że orzeczenie lub postanowienie staje się prawomocne w dniu wydania orzeczenia lub postanowienia przez organ odwoławczy. Zatem zgodnie z przytoczonymi przepisami Komendant Miejski Policji był zobligowany niezwłocznie wykonać karę dyscyplinarną, zgodnie z art. 135o ust. 4 ustawy o Policji, przez wydanie zaskarżonego rozkazu personalnego o zwolnieniu ze służby w Policji st. sierż. A.M.. Organ podniósł, że zawarty w art. 41 ust. 1 pkt 3 zwrot "zwalnia się" – oznacza, iż zwolnienie to ma charakter obligatoryjny i nie zostało pozostawione uznaniu administracyjnemu. Niezwłoczność zwolnienia ze służby policjanta, któremu wymierzono karę dyscyplinarną wydalenia ze służby wynika również wprost z przepisu art. 135o ustawy o Policji. Komendant Wojewódzki zgodził się też z organem I instancji, że ten jest związany prawomocnym orzeczeniem dyscyplinarnym i nie może go nie wykonać. Wydany rozkaz personalny ma charakter egzekucyjny i służy wykonaniu orzeczenia dyscyplinarnego zwolnienia ze służby w Policji. Stosując przepisy zobowiązujące do niezwłocznego zwolnienia ze służby funkcjonariusza (co do którego orzeczono karę dyscyplinarną wydalenia ze służby), organ I instancji zasadnie rozważył i nadał wydanej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W ocenie organu rozpoznającego odwołanie, rację ma Komendant Miejski Policji powołując się na ważny interes społeczny przejawiający się szczególnym statusem i zadaniami Policji, która jako formacja służąca społeczeństwu i przeznaczona do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz utrzymania bezpieczeństwa i porządku publicznego jest jedną z instytucji, która ze względu na swą rolę i zhierarchizowaną strukturę wymaga skutecznego i prawidłowego działania. W ocenie organu II instancji do przełożonego właściwego w sprawach osobowych należy niezwłoczne rozwiązanie stosunku służbowego z policjantem wobec którego wydane zostało orzeczenie ostateczne przez organ odwoławczy. Rozkazowi personalnemu będącemu przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie organ I instancji nadał rygor natychmiastowej wykonalności uzasadniając powyższe potrzebą zapewnienia właściwego wykonywania ustawowych zadań Policji tj. m.in. zapewnienie bezpieczeństwa obywateli na terenie działania Komendy Miejskiej Policji. Ponadto na uwzględnienie zasługuje szczególny status i zadania Policji oraz dobro służby które zostało przez stronę naruszone i jest nie do pogodzenia z zadaniami i etosem służby w Policji. Niezasadne jest pozostawienie w szeregach Policji funkcjonariusza, wobec którego została zastosowana najwyższa kara dyscyplinarna wydalenia ze służby, a Policja jako formacja posiadająca szczególne uprawnienia służąca społeczeństwu musi dbać o wiarygodność i autorytet w oczach opinii publicznej - czyli elementy niezbędne do właściwego wykonywania ustawowych zadań. A.M., działając przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na powyższy rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji. Orzeczeniu zarzucono naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 41 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. Z 2016 r., poz. 1782 ze zm.) poprzez jego błędną interpretację na skutek uznania, iż decyzja organu I instancji była prawidłowa z uwagi na obligatoryjny charakter zwolnienia policjanta, w stosunku do którego wymierzono karę dyscyplinarną wydalenia ze służby, podczas gdy jego prawidłowa wykładnia prowadzi do wniosku, że skoro orzeczenie dyscyplinarne o wydaleniu skarżącej ze służby w Policji z dnia [...] marca 2017 r., wydane zostało z naruszeniem prawa materialnego i procesowego, a skarżąca wniosła od niego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, to rozkaz zwolnienia ze służby na podstawie wadliwego orzeczenia nie mógł zostać wydany. Nadto, z daleko idącej ostrożności procesowej, w/w rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia, tj. art. 135 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, na skutek niewstrzymania przez organ odwoławczy natychmiastowej wykonalności rozkazu personalnego nr [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r., gdy tymczasem był on władny do jej wstrzymania, a jego bierność doprowadziła do sanowania stanu niezgodnego z prawem, ponieważ decyzja o zwolnieniu skarżącej ze służby wydana została w oparciu o orzeczenie dyscyplinarne o wydaleniu ze służby w Policji z dnia [...] marca 2017 r., wydane z naruszeniem prawa materialnego, jak i procesowego. Mając powyższe zarzuty na względzie, strona wniosła o: 1) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania; 2) zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 1.920 zł i 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Pełnomocnik skarżącej uznał, że Komendant Wojewódzki Policji dokonał błędnej wykładni przepisu art. 41 ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji. Przyjął bowiem, że decyzja organu I instancji była prawidłowa z uwagi na obligatoryjność zwolnienia policjanta, w stosunku do którego wymierzono karę dyscyplinarną wydalenia ze służby. Jednakże w niniejszej sprawie orzeczenie dyscyplinarne o wydaleniu skarżącej ze służby w Policji wydane zostało z naruszeniem prawa materialnego i procesowego, wobec czego skarżąca wniosła na nie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W świetle powyższego nie ulega wątpliwości, że orzeczenie skazujące skarżącą na karę dyscyplinarną wydalenia ze służby, nie może stanowić podstawy do wydania rozkazu zwolnienia ze służby. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Komendanta Wojewódzkiego Policji powielił argumentację zawartą w zaskarżonym rozkazie personalnym i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga została przez Sąd uwzględniona z powodów, które należało dostrzec z urzędu. Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1660). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369; zwana dalej w skrócie p.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Jednocześnie, w myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności decyzji Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Skargę w niniejszej sprawie wniesiono na decyzję KWP o zwolnieniu funkcjonariusza - A.M. ze służby w Policji. Należy na wstępie wyjaśnić, iż zwolnienie ze służby następuje w drodze decyzji administracyjnej. Decyzja ta ma charakter konstytutywny, co zaś oznacza, że zwolnienie następuje z datą jej wydania (zob. A. Michałek, Art. 41. W: Ustawa o Policji. Komentarz, LEX, 2015.). W myśl art. 42 ust. 1 u.o.P. uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby w Policji z powodu jej wadliwości stanowi podstawę przywrócenia do służby na stanowisko równorzędne. Przyczyną uwzględnienia skargi jest w niniejszej sprawie wystąpienie przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego wskazanej w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., który stanowi: w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Wskazać więc należy, iż mocą prawomocnego wyroku WSA w Gorzowie Wlkp. z 24 sierpnia 2017 r., sygn. akt II SA/Go 420/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił orzeczenia dyscyplinarne Komendanta Wojewódzkiego Policji oraz poprzedzające je orzeczenie dyscyplinarne Komendanta Miejskiego Policji o wymierzeniu stronie skarżącej kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby. Następnie wyrokiem z dnia 2 marca 2018 r. sygn. akt I OSK 2657/17 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 24 sierpnia 2017 r. Kontrolowana przez Sąd w niniejszym postępowaniu decyzja o wydaleniu ze służby jest konsekwencją uchylonych prawomocnie orzeczeń, o czym stanowi wprost przepis prawa materialnego art. 41 ust. 1 pkt 3 u.o.P. W myśl jego treści, policjanta zwalnia się ze służby w przypadku wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby. Uznanie winy funkcjonariusza w popełnieniu deliktu dyscyplinarnego i wymierzenie kary wydalenia ze służby jest elementem hipotezy normy materialnoprawnej będącej podstawą dla przymusowego zakończenia stosunku służbowego w Policji na mocy decyzji administracyjnej. W tej sytuacji, organ Policji ma ustawowy obowiązek zwolnienia policjanta ze służby, a orzeczenie to ma walor decyzji prawomocnej. Zaskarżone do WSA decyzje o zwolnieniu wykonują w istocie uprzednio wydane orzeczenia dyscyplinarne. Zniesienie skutków tych orzeczeń mocą opisanego wyroku WSA z dnia 24 sierpnia 2017 r. spowodowało usunięcie z obrotu prawnego koniecznej podstawy rozkazu personalnego wydalenia ze służby, co Sąd w niniejszym postępowaniu zobligowany był dostrzec z urzędu. W tej sytuacji zaistniała też wspomniana już wyżej przyczyna wznowienia postępowania administracyjnego, powodująca konieczność zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. W świetle tego przepisu, sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla w całości lub w części decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania. Dlatego właśnie, obowiązkiem WSA było skasowanie przedmiotu skargi w postaci decyzji o zwolnieniu A.M. ze służby. Odpadnięcie prejudykatu zwolnienia ze służby w Policji, świadczy o pierwotnej nielegalności zaskarżonego do WSA aktu, niezależnie od zarzutów podniesionych w treści skargi. Przedstawione przyczyny musiały zadecydować o uchyleniu decyzji Organów obu instancji na podstawie art. 134, art. 135 § 1 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. O kosztach postępowania przed WSA orzeczono po zastosowaniu przepisów art. 200 i 205 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 pażdziernika 2015 r. w sprawie opłat za czynności adw9okackie (DZ.U. 2015 poz. 1800).