II SA/Go 637/07

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. – Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2007 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej p o s t a n a w i a : odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W związku z wezwaniem do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi w wysokości 200 zł, Z.C. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wniosku skarżący między innymi podał, że pobiera emeryturę w wysokości 1.376, 28 zł a jego żona otrzymuje emeryturę w kwocie 798 zł. W uzupełnieniu złożonego wniosku skarżący przedstawił koszty związane z eksploatacją mieszkania (czynsz – 300 zł, energia elektryczna – 100 zł, abonament telewizyjny – 54 zł), zakupem leków (250 zł). Z.C. podał, że spłaca kredyt do 1 lipca 2009 r. którego miesięczna rata wynosi 529 zł. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a.) prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (FZ 478/04, niepublikowane) stwierdził, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. W niniejszej sprawie nie można przyjąć, iż wniosek Z. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jest uzasadniony. Skarżący wraz z żoną dysponuje stałym dochodem w postaci świadczeń emerytalnych w wysokości 2.080 zł (netto). Stałe opłaty związane z eksploatacją mieszkania, spłatą kredytu, zakupem leków wynoszą miesięcznie około 1.200 -1300 zł. W świetle zasad doświadczenia życiowego uprawniony jest wniosek, iż pozostałe środki wystarczają nie tylko na zakup żywności, ale i na poczynienie pewnych oszczędności. Nie negując zatem ponoszonych przez skarżącego wydatków służących zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, w tym kosztów leczenia, opłat związanych z eksploatacją mieszkania jak i z zakupem żywności czy spłatą kredytu, należy uznać, iż pozostają mu pewne środki, które może przeznaczyć na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Warto wskazać skarżącemu, że prawo pomocy obejmuje osoby nie osiągające żadnych dochodów lub osiągające dochód wybitnie niski, który nie pozwala na uiszczenie kosztów postępowania sądowego, nawet przy poczynionych oszczędnościach w wydatkach koniecznych. Prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36,39). W konkluzji należy zatem stwierdzić, że wniosek Z. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia.