II SA/Go 638/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Asesor WSA Jarosław Piątek (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Monika Walentynowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2020 r. sprawy ze skargi D.C. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego [...] z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej I. oddala skargę II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. – na rzecz adwokata S.S. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r., nr [...] na podstawie art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1330 ze zm., dalej jako u.d.i.p.) i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, dalej jako k.p.a.) Prezes Sądu Rejonowego odmówił D.C. udzielenia informacji publicznej poprzez wskazanie czy sędziowie A.G., M.D.-W. i W.G. posiadają udokumentowane informacje świadczące o znajomości języka angielskiego na poziomie, który umożliwiałby pełnienie roli biegłego sądowego w tym zakresie. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż wnioskiem z dnia [...] marca 2019 r. D.C. zwrócił się do Sądu Rejonowego o udzielenie informacji publicznej, w postaci: wskazania, czy sędziowie A.G., M.D.-W. i W.G. posiadają dokumentowane kwalifikacje świadczące, o znajomości języka angielskiego na poziomie, który umożliwiałby pełnienie roli biegłego sądowego w tym zakresie. W związku ze złożonym wnioskiem Prezes Sądu wezwał wnioskodawcę do wykazania szczególnej istotności dla interesu publicznego oraz wyjaśnienia sensu sformułowanego przez niego żądania, w szczególności w kontekście uprawnień do pełnienia roli biegłego sądowego, na które wnioskodawca nie udzielił odpowiedzi. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie Prezes Sądu wyjaśnił, iż przepis art. 61 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j.: Dz.U. z 2019r., poz. 52 ze zm.) nie wymaga od sędziego - przy obejmowaniu stanowiska sędziego, aby udokumentował znajomość języka obcego. W konsekwencji organ I instancji podkreślił, że nie posiada informacji na temat znajomości języków obcych przez sędziów A.G., M.D. – W. i W.G., a więc w zakresie, w którym udostępnienia informacji domaga się strona. D.C. złożył od powyższej decyzji odwołanie wnosząc o jej uchylenie oraz przekazanie sprawy organowi I instancji, celem jej ponownego rozpoznania. Odwołujący wskazał, że prawo do informacji publicznej stanowi jeden z filarów demokracji i jest warunkiem przejrzystego państwa, podlegającego kontroli obywateli. W ocenie odwołującego wykształcenie osoby pełniącej funkcje publiczne, nie jest objęte prawem do prywatności. Decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] Prezes Sądu Okręgowego, na podstawie art. 4 ust. 3 i art. 16 ust. 2 pkt 1 u.d.i.p. oraz art. 105 § 1, art. 107 § 1 i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 22 § 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 roku Prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j.: Dz. U. z 2019r., poz. 52 ze zm.): 1. uchylił w całości decyzję organu I instancji, 2. umarzył w całości postępowanie administracyjne prowadzone w I instancji, które zostało wszczęte w niniejszej sprawie, na skutek wniosku D.C. z dnia [...] marca 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej. Na wstępie uzasadnienia decyzji organ odwoławczy wyjaśnił pojęcie informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p. Następnie podał, iż w świetle art. 2 ust. 1 u.d.i.p. prawo dostępu do informacji publicznej przysługuje każdemu, z zastrzeżeniem art. 5. Zgodnie zaś art. 4 ust. 3 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji. Prezes Sądu podkreślił więc, iż podmiot nieposiadający takiej informacji, nie jest zobowiązany do jej udostępnienia, dodając, iż w sytuacji, gdy organ nie posiada takich informacji lub dokumentów, powinien odpowiedzieć na wniosek: wskazując powody braku możliwości udzielenia żądanych informacji czy dokumentów. Następnie organ odwoławczy wyjaśnił, iż decyzja o odmowie udostępnienia informacji publicznej, przewidziana w art. 16 ust. 1 u.d.i.p. jest wydawana wyłącznie wtedy, gdy za odmową udostępnienia informacji publicznej, ale będącej w posiadaniu podmiotu zobowiązanego, przemawia ochrona danych osobowych, tajemnica zawodowa, służbowa, państwowa, skarbowa, statystyczna, prawo do prywatności czy inna ustawowo chroniona tajemnica tj. występują ograniczenia w korzystaniu z prawa do informacji w zakresie i na zasadach określonych w odrębnych przepisach, wymienionych w art. 5 wskazanej ustawy. W tak ustalonym stanie faktycznym organ II instancji stwierdził, że Prezes Sądu Rejonowego nie powinien wydawać decyzji w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej, tj. na podstawie przepisu art. 16 ust. 1 u.d.i.p., bowiem przepis ten nie ma zastosowania do tych przypadków, w których organ nie może udostępnić wnioskowanej informacji, z tego powodu, że jej nie posiada. W ocenie organu odwoławczego, na organie I instancji w ogóle nie ciążył obowiązek udostępnienia przedmiotowej informacji (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.). Zatem, Prezes Sądu Rejonowego nie miał podstawy prawnej, do wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej, natomiast powinien był pisemnie poinformować wnioskodawcę, że nie posiada informacji, która stanowi przedmiot wniosku z dnia [...] marca 2019 r. Następnie Prezes Sądu Okręgowego wyjaśnił, iż w sytuacji braku w niniejszej sprawie podstawy prawnej do wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej, co ma miejsce, gdy organ nie posiada wnioskowanej informacji, a w konsekwencji, nie ciąży na nim obowiązek jej udostępnienia stronie wnioskującej, występuje bezprzedmiotowość postępowania w I instancji, o której mowa w art. 105 § 1 k.p.a. Bezprzedmiotowość ta oznacza brak podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania danej sprawy. Powyższe zaś uprawniało organ odwoławczy do umorzenia postępowania pierwszej instancji - na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 in fine k.p.a., gdyż brak jest podstaw prawnych lub faktycznych do prowadzenia postępowania administracyjnego i do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Od powyższej decyzji D.C. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Zdaniem skarżącego organ I instancji mógł udzielić wnioskowanej informacji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Pełnomocnik skarżącego ustanowiony w ramach prawa pomocy obecny na rozprawie w dniu 11 marca 2020 r. podtrzymał stanowisko skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. 2018. Poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U 2019 r., poz. 2325, dalej jako p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiot skargi stanowiła decyzja z dnia [...] lipca 2019 r., wydana na podstawie art 138 § 1 pkt 2 k.p.a., którą Prezes Sądu Okręgowego, po rozpoznaniu odwołania D.C. od decyzji Prezesa Sądu Rejonowego odmawiającej udzielenia informacji publicznej w zakresie wskazanym we wniosku z dnia [...] marca 2019 r., uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie w I instancji w całości. Na wstępie należy wyjaśnić, iż wniosek D.C. z dnia [...] marca 2019 r. złożony został w trybie u.d.i.p. Wnioskodawca zwrócił się do organu – Prezesa Sądu Rejonowego o udzielenia informacji w zakresie wskazania czy wymienieni we wniosku sędziowie posiadają udokumentowane informacje świadczące o znajomości języka angielskiego na poziomie, który umożliwiałby pełnienie roli biegłego sądowego w tym zakresie. Ogólną zasadą, wynikającą z art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej jest dostęp do informacji publicznej. Podkreślić należy, że prawo dostępu do informacji publicznej jest publicznym prawem każdego, realizowanym na podstawie przepisów u.d.i.p., która w kompleksowy sposób reguluje zagadnienie dostępu do informacji publicznej, określa zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania oraz zasady i tryb udostępniania informacji publicznej. Przy czym wskazać należy, że zakres stosowania ustawy wytycza tylko dostęp do informacji publicznej nie zaś publiczny dostęp do wszelkich informacji. Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informację publiczną stanowi każda informacja o sprawach publicznych. Tę ogólną definicję doprecyzowuje art. 6 ust. 1 u.d.i.p., który wymienia rodzaje spraw, jakich mogą dotyczyć informacje o charakterze informacji publicznych, czyniąc to w sposób otwarty, czemu służy zwrot "w szczególności". Są to informacje o strukturze, majątku, organizacji itd. podmiotów wykonujących zadania publiczne, o zasadach ich funkcjonowania, informacje o majątku publicznym i danych publicznych obejmujących: treść i postać dokumentów urzędowych treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć, dokumentacja przebiegu i efektów kontroli oraz wystąpienia, stanowiska, wnioski i opinie podmiotów ją przeprowadzających, treść orzeczeń sądów powszechnych, Sądu Najwyższego, sądów administracyjnych, sądów wojskowych, Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu, stanowiska w sprawach publicznych zajęte przez organy władzy publicznej i przez funkcjonariuszy publicznych w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego, treść innych wystąpień i ocen dokonywanych przez organy władzy publicznej, informacja o stanie państwa, samorządów i ich jednostek organizacyjnych. Katalog podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej określony został w art. 4 u.d.i.p. Nie ulega zaś wątpliwości, iż Prezes Sądu Rejonowego – do którego skarżący skierował wniosek z dnia [...] marca 2019 r., jest zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., organem władzy publicznej zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, Jednak zasadnicze znaczenie z punktu widzenia przedmiotowej sprawy ma fakt, iż Prezes Sądu Rejonowego jako adresat wniosku skarżącego nie jest dysponentem informacji, o której udostępnienie zwrócił się skarżący. W orzecznictwie i piśmiennictwie utrwaliło się stanowisko, zgodnie z którym jeżeli adresat wniosku nie posiada informacji publicznej wskazanej w skierowanym do niego wniosku, to aby nie pozostawać w stanie bezczynności, winien w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (określony w u.d.i.p. termin na rozpoznanie wniosku) powiadomić o tym fakcie wnioskodawcę na piśmie, przy czym informacja taka nie wymaga formy decyzji administracyjnej, o jakiej mowa w art. 16 ust. 1 u.d.i.p., lecz przybiera postać zwykłego pisma informacyjnego. Załatwienie wniosku o udostępnienie informacji publicznej nie musi więc oznaczać przekazania żądanych informacji lub dokumentów, a pisemne poinformowanie wnioskodawcy o powodach uniemożliwiających udzielenie żądanej informacji pozwala mu uwolnić się od zarzutu bezczynności. Przy czym w piśmie tym nie wystarczy wskazać, że podmiot danej informacji nie posiada, ale konieczne jest także uprawdopodobnienie tej okoliczności (podanie przyczyn takiego stanu). Należy zwrócić uwagę, iż u.d.i.p. w art. 16 przewiduje wydanie decyzji administracyjnej jedynie w dwu przypadkach: w przypadku odmowy udostępnienia informacji publicznej i w przypadku umorzenia postępowania, o którym mowa w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. Zatem w sytuacji, gdy podmiot zobowiązany nie posiada wnioskowanej informacji nie może on podjąć władczego rozstrzygnięcia co do jej udostępnienia. Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, iż organ – Prezes Sądu Rejonowego uprawdopodobnił, iż nie jest w posiadaniu informacji objętej wnioskiem z [...] marca 2019 r. Organ słusznie powołał się na treść art. 61 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j.: Dz.U. z 2019r., poz. 52 ze zm.) określającego wymogi, które muszą być spełnione przez osobę obejmującą stanowisko sędziego, a wśród których brak jest wymogu udokumentowania znajomości języka obcego. Powyższe w istocie pozwala przyjąć, iż organ nie jest w posiadaniu żądanych przez skarżącego dokumentów. Mając na uwadze wcześniejsze rozważania oraz opisany stan faktyczny nie ulega wątpliwości, że nie było potrzeby oraz podstawy załatwienia wniosku skarżącego poprzez wydanie przez organ decyzji, a organ zobowiązany był jedynie do pisemnego poinformowania wnioskodawcy o braku posiadania żądanej informacji. Zatem organ odwoławczy prawidłowo dostrzegając w przedmiotowej sprawie błędne rozstrzygnięcie organu I instancji, tj. wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej bez podstawy prawnej, zamiast skierowania do wnioskodawcy pisma informującego, uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowania jako bezprzedmiotowe. Z powyższych względów Sąd stwierdził brak podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, mając na uwadze że skarżony organ prawidłowo zastosował art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając te decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części. Organ rozpatrujący odwołanie w ramach art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. może uchylić zaskarżoną decyzję i umorzyć postępowanie pierwszej instancji, a podstawą do dokonania powyższego rozstrzygnięcia jest uprzednie stwierdzenie jej bezprzedmiotowości w rozumieniu art. 105 k.p.a. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Mając powyższe na względzie, na mocy art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w pkt. I sentencji. Rozstrzygnięcie o przyznanym pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzeniu w wysokości 240 zł (pkt II wyroku), znajduje uzasadnienie w dyspozycji art. 250 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 4 ust. 1 i 3 i § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j Dz. U z 2019 r., poz. 19).