II SA/Go 640/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Pauter Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Monika Walentynowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi M.W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] z dnia [...]r. , nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na rzecz radcy prawnego K.M. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Wnioskiem z dnia [...] marca 2019 r. M.W. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] o zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w sprawie zaległości z tytułu składek. Wnioskodawca wskazał, że nie jest w stanie uregulować zaległości poprzez jednorazową spłatę, dlatego w dniu 5 marca 2019 r. wniósł o rozłożenie spłaty zaległości w systemie ratalnym, a do czasu rozpatrzenia wniosku zwrócił się o wstrzymanie czynności egzekucyjnych. Powołał się na swój zły stan zdrowia. Postanowieniem z dnia [...] maja 2019 r. nr [...], na podstawie art. 56 § 1 pkt 5 oraz § 3 i § 4 w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (DZ.U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm.) - dalej u.p.e.a. oraz art. 124 kpa, Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych działając jednocześnie jako organ egzekucyjny i reprezentant wierzyciela odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał na treść art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. Dalej organ wyjaśnił, że zawiadomieniami z [...] listopada 2018 r. i [...] lutego 2019 r. w celu wyegzekwowania należności z tytułu składek ZUS dokonał zajęcia rachunku bankowego skarżącego. Organ podniósł, że jako organ egzekucyjny może wyrazić zgodę na zawieszenie postępowania egzekucyjnego po spełnieniu co najmniej jednej przesłanki: 1) mała skuteczność prowadzonego dochodzenia należności, 2) przejściowe trudności finansowe dłużnika, 3) istnienie większego prawdopodobieństwa odzyskania należności w ramach zawieszenia niż w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego, 4) ważny interes zobowiązanego, 5) ważny interes publiczny. W ocenie organu w sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek uzasadniająca zawieszenie postępowania. Skarżący zalega ze spłatą składek od 2007 r., nie reguluje bieżących składek, a zaległości nie wynikają z przejściowych kłopotów finansowych. Skarżący osiąga dochód z prowadzonej działalności. Pomimo pozytywnego rozpatrzenia wniosków o rozłożenie spłaty na raty skarżący nie przystępował do zawarcia układów ratalnych. Ponadto organ wskazał, że skarżący nie udowodnił zagrożenia egzystencji rodziny. Od powyższego postanowienia Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych M.W. wniósł zażalenie. Skarżący wskazał, że jest ciężko chory i jego ważnym interesem - w rozumieniu przepisu - jest powrót do zdrowia. Zrestrukturyzował zatrudnienie w firmie na mniejsze, pozbył się auta w leasingu i dlatego teraz jest gotowy do zawarcia układu ratalnego. Wskazał, że nie posiada nieruchomości, ani innego majątku dlatego egzekucja nic nie wniesie, jedynie nadal prowadząc działalność jest w stanie spłacić zaległość. Na powstałą sytuację złożyły się trudności przejściowe – proces sądowy, choroba, problemy z pracownikami. Zdaniem skarżącego zostały spełnione przesłanki do zawieszenia postępowania egzekucyjnego oraz zawarcia układu ratalnego. W przeciwnym wypadku skarżący będzie zmuszony zakończyć działalność, skutkiem czego ZUS nie odzyska należności. Skarżący podniósł, że obecnie sytuacja firmy jest lepsza, aniżeli w listopadzie, kiedy to ZUS proponował mu zawarcie układu ratalnego zakładającego jednorazową spłatę za dwa okresy poprzedzające podpisanie układu. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 144 kpa, w związku z art. 18, art. 56 § 4 u.p.e.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ stwierdził, że podnoszone przez skarżącego okoliczności nie dają podstaw do zastosowania instytucji zawieszenia postępowania egzekucyjnego, bowiem w stanie faktycznym sprawy nie wystąpiła żadna z przesłanek wymienionych w art. 56 § 2 u.p.e.a. Dalej Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podniósł, że organ nie ma swobody co do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Zawieszenie postępowania jest bowiem obligatoryjne, a więc niezależne od uznania organu, w przypadku zaistnienia wyłącznie przesłanek z art. 56 § 1 pkt 1 – 5 u.p.e.a. Żądając zawieszenia postępowania skarżący nie powołał przesłanki, która zgodnie z art. 56 § 1 u.p.e.a. obligowałaby organ do egzekucyjny do zastosowania w.w. instytucji. Organ wskazał, że fakt oczekiwania na zawarcie układu ratalnego nie stanowi przesłanki do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, gdyż dopiero rozłożenie na raty spłat należności pieniężnej skutkuje zawieszeniem postępowania egzekucyjnego. W rozważanej sprawie nie ziściła się żadna z przesłanek wymienionych w art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Organ wskazał, że wierzyciel nie złożył stosownego wniosku o zawieszenie postępowania dlatego nie wystąpiła również przesłanka z art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a. W sprawie nie wystąpił również obowiązek zawieszenia postępowania na podstawie innych ustaw, w trybie art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. Od powyższego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] M.W. wniósł skargę. W uzasadnieniu skargi skarżący powołał się na okoliczności podniesione we wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga podlegała oddaleniu. Na wstępie wskazać należy, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 2188). Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) - dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd administracyjny bada legalność zaskarżonego aktu, pod względem zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Przedmiotem skargi M.W. jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego w sprawie należności skarżącego z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Stosownie do treści art. 56 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części: 1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej; 2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego; 3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego; 4) na żądanie wierzyciela; 5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Z przytoczonego powyżej unormowania wynika, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego jest związane z wystąpieniem określonych w tym przepisie okoliczności, uniemożliwiających zapewnienie prawidłowego toku postępowania. Inaczej mówiąc instytucja zawieszenia postępowania polega na wstrzymaniu czynności egzekucyjnych na skutek powstania przeszkód w prowadzeniu egzekucji. W wyniku zawieszenia postepowania egzekucyjnego następuje przerwanie na określony czas biegu postępowania w związku z wystąpieniem przeszkód do jego dalszego prowadzenia, a samo zawieszenie postępowania następuje na czas niezbędny do usunięcia tych przeszkód. Chodzi tu o przeszkody, które powstały w toku postępowania egzekucyjnego, gdyż w przeciwnym razie w przypadku powstania przeszkód przed rozpoczęciem postępowania, nie należało w ogóle wszczynać owego postępowania egzekucyjnego. Przy czym sama ocena, czy istniały podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, powinna nastąpić według stanu rzeczy z chwili rozpatrywania sprawy przez organ egzekucyjny. Podkreślić również należy, że powołany przepis nie pozostawia organowi egzekucyjnemu swobody, co do orzekania w przedmiocie zawieszenie, jak również nie zezwala na uwzględnienie innych powodów, aniżeli wyraźnie wskazane w ustawie. Wylicza on bowiem, w sposób enumeratywny okoliczności zawieszenia postępowania egzekucyjnego i wyczerpująco reguluje omawianą instytucję prawa. Jeżeli zatem zachodzi którakolwiek ze wskazanych w powołanym przepisie przesłanek, to organ egzekucyjny ma obowiązek zawieszenia postępowania. Z drugiej zaś strony w razie niewystąpienia żadnej z przyczyn zawieszenia postępowania egzekucyjnego, wymienionych w analizowanym przepisie, organ egzekucyjny nie może zawiesić postępowania. Przy czym, co istotne użyty przez ustawodawcę w art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. zwrot "w innych przypadkach przewidzianych w ustawach" odnosi się takich sytuacji, gdy przepis innej ustawy zobowiązuje, bądź upoważnia organ egzekucyjny do zawieszenia postępowania. Zatem tylko ustawa może określać inne niż zawarte w art. 56 § 1 pkt 1 - 4 u.p.e.a. podstawy zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Przenosząc powyższe uwagi na tło rozpatrywanej sprawy przyjdzie wskazać, że skarżący wniósł o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, jednak - jak wskazuje na to zgromadzony materiał dowodowy - w sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek, o których mowa w art. 56 § 1 u.p.e.a, obligująca organ do zawieszenia egzekucji. Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewidują możliwości zawieszenia postępowania na wniosek dłużnika, natomiast w świetle art. 56 § 1 u.p.e.a, okoliczności, na które powołuje się skarżący nie mogą stanowić podstawy zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Wskazać w tym miejscu należy, że złożenie wniosku o rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej nie stanowi podstawy do zawieszenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a., gdyż dopiero pozytywne rozstrzygnięcie w przedmiocie układu ratalnego i jego zawarcie wyczerpuje dyspozycję wskazanego przepisu ustawy. W powyższych okolicznościach sprawy stwierdzić należy, że organy egzekucyjne procedujące w przedmiotowej sprawie zasadnie uznały, iż przedstawiona przez skarżącego argumentacja nie mieści się w katalogu przyczyn, które uzasadniają zawieszenie postępowania, wymienionych w art. 56 § 1 pkt 1 - 4 u.p.e.a, jak również nie stanowi podstawy do zawieszenie tego postępowania w oparciu o przepisy innych ustaw w zw. z pkt 5 powołanego przepisu. Tym samym brak było podstawy do pozytywnego rozpatrzenia przez organy wniosku strony. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 68).