II SA/Go 65/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marek Szumilas Sędzia WSA Joanna Brzezińska Protokolant Inspektor Stanisława Maciejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi P.R. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie ustalenia zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów utrzymania i nauki oddala skargę. Decyzją z dnia [...] listopada 2007r. Nr [...] Dowódca Jednostki Wojskowej, na podstawie art. 54 ust. 1, 3-5 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2003 r. Nr 179, poz. 1750, ze zm.) w związku z § 15, § 17 i § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką ( Dz. U. Nr 135, poz. 1451 ) oraz art. 104 i 105 § 1 k.p.a.: 1. ustalił por. rez. P.R. zwrot zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę w Centrum Szkolenia Wojsk w okresie od dnia [...].10.2002r. do dnia [...].09.2005r. w wysokości proporcjonalnej do czasu zawodowej służby wojskowej, jaki żołnierzowi zawodowemu pozostał do odbycia, na kwotę 28.842,03 zł, oraz 2. umorzył postępowanie administracyjne w części dotyczącej ustalenia zwrotu zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę w Wojskowej Akademii w okresie od dnia [...].08.1999r. do dnia [...].09.2002r. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ orzekający wskazał, że por. rez. P.R. wypowiedział stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej w okresie pełnienia służby obowiązkowej i na podstawie rozkazu Nr [...] Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] czerwca 2007 r. został zwolniony z tej służby. Organ wyjaśnił, że w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego ustalono, że P.R. pobierał naukę w okresie od [...] sierpnia 1999 r. do [...] września 2002 r. w Wojskowej Akademii oraz w okresie od [...] października 2002 r. do [...] września 2005 r. w Centrum Szkolenia Wojskowych. W związku z powyższym oraz treścią art. 54 ust. 1, 3, 4 i 5 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (zwanej dalej ustawą) P.R. zobowiązany został do zwrotu zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę. Jednocześnie organ l instancji wyjaśnił, że kwota ww. kosztów (28.842,03 zł) została wyliczona na podstawie § 15, 17 i 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką (zwanego dalej rozp. MON). W uzasadnieniu decyzji organ l instancji wskazał ponadto, że w toku postępowania zwracał się do Centrum Szkolenia Wojskowych, Uniwersytetu, oraz Archiwum Wojsk Lądowych o ustalenie równowartości kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę P.R. w okresie od [...] sierpnia 1999 r. do [...] września 2002 r. Organy te stwierdziły, że nie ma możliwości ustalenia równowartości kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę żołnierzy zawodowych podlegających zwrotowi, którzy pobierali naukę w byłej Wojskowej Akademii. W związku z tym Ministerstwo Obrony Narodowej -Departament Kadr w piśmie Nr [...] stwierdził, że w takiej sytuacji niezbędnym jest rozważenie konieczności umorzenia postępowania na podstawie art. 105 k.p.a. Organ l instancji kierując się sugestią MON umorzył postępowanie w części dotyczącej ustalenia zwrotu równowartości kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę P.R. w Wojskowej Akademii. Organ uznał, że niemożność ustalenia zwrotu kosztów stanowi, iż w przedmiotowej sprawie nie można wydać decyzji rozstrzygającej co do istoty sprawy. P.R. nie zgodził się z powołaną wyżej decyzją Dowódcy Jednostki Wojskowej i złożył od niej odwołanie do Dowódcy Jednostki Wojskowej, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu odwołania P.R. wskazał, że rozp. MON weszło w życie z dniem 1 lipca 2004 r., natomiast organ l instancji w oparciu o przepisy rozp. MON ocenił stan faktyczny mający miejsce między [...].10.2002 r. a [...].09.2005 r. Takie postępowanie - w ocenie odwołującego się - jest sprzeczne z wyrażoną w art. 6 k.p.a. zasadą praworządności oraz wyrażoną w art. 8 k.p.a. zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. W myśl bowiem tych zasad niedopuszczalnym jest, aby zakres skonkretyzowanego w postępowaniu administracyjnym obowiązku rozciągał się na okres, kiedy podstawa prawna tego obowiązku jeszcze nie istniała. Odwołujący się wskazał ponadto, że art. 54 ust. 1 ustawy zobowiązuje do zwrotu kosztów utrzymania i nauki żołnierza zawodowego, będącego absolwentem szkoły wojskowej i żołnierza skierowanego na studia lub naukę oraz na staż naukowy lub kurs trwający ponad pięć miesięcy. Odwołujący się podkreślił, że zgodnie z art. 55 ust. 1 pkt 2 ustawy w zw. z § 11 ust. 1 pkt 3 rozp. MON, na kurs lub naukę kieruje żołnierza zawodowego organ wojskowy, właściwy do wyznaczania na stanowisko służbowe. Skarżący podał, że przez okres jego służby nie został wydany rozkaz kierujący go do Uniwersytetu. Tak więc organ l instancji ustalając tę okoliczność odmiennie, dopuścił się błędu w sferze faktu, skutkującego obrazą art. 54 ust. 1 ustawy. W ocenie skarżącego organ błędnie także ustalił, że okres nauki w Centrum Szkolenia Wojsk trwał do dnia [...].09.2005 r., gdzie w rzeczywistości trwał on do dnia [...].05.2005 r. W zakresie rozstrzygnięcia zawartego w pkt 2 decyzji odwołujący się podniósł, że umorzenie postępowania administracyjnego w zakresie wskazanym w tym punkcie jest słuszne. Zakwestionować należy jednak uzasadnienie tego rozstrzygnięcia, bowiem organ przyjął, że obowiązek zwrotu kosztów poniesionych na studia w Wojskowej Akademii istnieje, tylko nie może określić jego zakresu w przedmiotowej sprawie, natomiast nie podał podstawy prawnej takiego obowiązku. Rozpatrując sprawę w trybie instancji odwoławczej, na skutek odwołania wniesionego przez P.R. decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. Nr [...] Dowódca Jednostki Wojskowej utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie, podkreślając, że mając na względzie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych ( Dz. U. z 2005 r. Nr 14, poz. 114, ze zm. ), dowódca zobowiązany jest wydać decyzję administracyjną z naliczonymi kosztami poniesionymi na utrzymanie i naukę kandydatów na żołnierzy zawodowych, aby nie dopuścić do naruszenia dyscypliny finansów publicznych (ma obowiązek dochodzić należności Skarbu Państwa). Organ II instancji wskazał także, iż dodatkowo do naliczenia kosztów zobligował organ l instancji rozkaz Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego Nr [...] z dnia [...] czerwca 2007 r. w sprawie zwolnienia P.R. z zawodowej służby wojskowej. Decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej P.R. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, gdzie wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że istotą administracyjnego postępowania odwoławczego jest dwukrotne rozpatrzenie tej samej sprawy, w zakresie jaki wyznacza zaskarżona decyzja. Organ II instancji rozstrzyga w sprawie merytorycznie, tak samo jak czyni to organ l instancji. Oznacza to, że organ II instancji wydając decyzję w oparciu o art. 138 k.p.a., powinien ponownie rozpatrzyć stan faktyczny oraz prawny sprawy w jej całokształcie. Organ II instancji zobowiązany jest także ustosunkować się do wniosków i zarzutów podniesionych przez stronę w odwołaniu. W tym kontekście - w ocenie skarżącego - zaskarżona decyzja nie może się ostać, z jej uzasadnienia wynika bowiem, że wyłącznym powodem utrzymania w mocy decyzji organu l instancji jest konieczność przestrzegania dyscypliny finansów publicznych i w związku z tym dowódca zobowiązany jest wydać decyzję z naliczonymi kosztami. W skardze skarżący powtórzył także argumenty podniesione w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wyrokiem z dnia 10 lipca 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim (sygn. akt II SA/Go 276/08) uchylił zaskarżoną decyzję z uwagi na naruszenie zasad postępowania administracyjnego podnosząc, że organ odwoławczy do zarzutów podnoszonych przez skarżącego w toku postępowania odniósł się dopiero w piśmie procesowym, jakim jest odpowiedź na skargę. Decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. Nr [...] Dowódca Jednostki Wojskowej, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 54 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750, ze zm.) w związku z art. 10 i art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 176, poz. 1242 ), § 15, § 16 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką z dnia 24 maja 2004 r. ( Dz. U. Nr 135, poz. 1451 ), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ II Instancji wskazał, iż decyzję wydaje się na podstawie przepisów prawa obowiązujących w dniu jej wydawania. Ponadto stwierdził, iż rozkazy personalne wobec kandydata na żołnierza zawodowego, jakim w latach 1999-2005 r. był P.R., były wydawane przez właściwych komendantów uczelni, natomiast przepisy prawa, na które powołała się strona dotyczą żołnierzy zawodowych, a nie służby kandydackiej. Jednocześnie organ podał, iż rzeczywisty wymiar służby wynika z akt personalnych żołnierza, którego to wymiaru strona nie kwestionowała. Dowódca Jednostki Wojskowej podkreślił, że P.R. w żadnym piśmie nie kwestionował wyliczenia rzeczywistych kosztów poniesionych przez Skarb Państwa na jego utrzymanie i naukę, jak również samego obowiązku poniesienia tych kosztów. Powyższa decyzja stanowiła przedmiot skargi jaką złożył P.R. do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego, wnosząc o wstrzymanie jej wykonania oraz uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia podnosząc, że organ nie rozpoznał ponownie sprawy, do czego był zobowiązany. Zakwestionował ponadto okres zakończenia nauki oraz podstawę prawną decyzji organu II instancji. Skarżący podkreślił ponadto, iż na dzień zakończenia nauki nie był żołnierzem zawodowym, a jedynie kandydatem na takiego żołnierza, a zastosowane przez organ przepisy dotyczą żołnierzy zawodowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zmianami ), sądy te sprawują kontrolę zaskarżonych decyzji pod względem zgodności z prawem. W związku z powyższym usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jej wydawaniu organy naruszyły prawo materialne lub przepisy postępowania określone art. 145 § 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270, ze zmianami). Sąd nie może opierać kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Dokonując oceny zasadności zaskarżonej decyzji w zakresie w jakim Sąd władny jest to uczynić, a więc z punktu widzenia jej legalności uznać należy, iż decyzja ta nie uchybia prawu. Zwrócić uwagę należy na treść art. 11 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw ( Dz. U. Nr 176, poz. 1242 ), zgodnie z którym do spraw dotyczących kosztów nauki kandydatów na żołnierzy zawodowych i żołnierzy zawodowych, w przypadku gdy pobierali naukę przed dniem wejścia w życie ustawy, a zwolnienie ze służby nastąpiło po dniu wejścia w życie ustawy, do obowiązku zwrotu równowartości kosztów poniesionych przez wojsko na jego utrzymanie i naukę stosuje się przepisy dotychczasowe. Materialnoprawną podstawą decyzji nakładającej na skarżącego obowiązek zwrotu kosztów zakwaterowania, wyżywienia, umundurowania i świadczeń związanych z jego nauką w czasie studiów jest art. 54 o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Zgodnie z ust. 1 tegoż artykułu żołnierz zawodowy będący absolwentem szkoły wojskowej, który wypowiedział stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej lub został z niej zwolniony na podstawie art. 111 pkt 1, 4, 6, 7, 9 lit. a oraz pkt 11-16, w okresie nieprzekraczającym okresu dwa razy dłuższego od czasu trwania studiów, licząc od dnia ukończenia tych studiów - jest zobowiązany do zwrotu zwą l o ryżowa n ej na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że P.R. jest absolwentem Wojskowej Akademii oraz Centrum Szkolenia Wojsk. Po zakończeniu nauki odbywał zawodową służbę wojskową w Jednostce Wojskowej Nr, która trwała do [...] czerwca 2007 r. Nie budzi również wątpliwości fakt, że skarżący wypowiedział stosunek służbowy i w dniu [...] czerwca 2007 r. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej rozkazem personalnym Szefa Sztabu Generalnego WP nr [...] z dnia [...] czerwca 2007 r. W niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia konstytucyjnych praw skarżącego, bowiem choć przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750) i przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką ( Dz. U. Nr 135, poz. 1451) weszły w życie w toku nauki skarżącego, to - przed podjęciem studiów skarżący złożył zobowiązanie do pełnienia, po ukończeniu szkoły, zawodowej służby wojskowej przez okres przewidziany ustawą oraz do zwrotu kosztów wyżywienia, umundurowania i zakwaterowania poniesionych przez wojsko w przypadku zwolnienia go ze szkoły na własną prośbę albo wydalenia z niej. Nadmienić w tym miejscu wypada, że na określoną w przedmiotowej decyzji kwotę składają się głównie właśnie koszty utrzymania żołnierza. Wypowiadając zatem, po ukończeniu nauki, stosunek służbowy, skarżący powinien brać pod uwagę wyżej wymienione swoje zobowiązanie i ewentualne konsekwencje jego nie dotrzymania. Ustalony w sprawie stan faktyczny w zestawieniu z treścią powołanych wyżej przepisów bezwzględnie wskazuje na obowiązek zwrotu przez skarżącego zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę, bowiem spełnione zostały zawarte w tym przepisie przesłanki: jest absolwentem szkoły wojskowej, wypowiedział stosunek służby zawodowej w okresie nieprzekraczającym okresu dwa razy dłuższego od czasu trwania nauki, Organ administracyjny prawidłowo ustalił, że okres trwania studiów wynosił 36 miesięcy tak więc skarżący był zobowiązany do pełnienia zawodowej służby wojskowej, po ukończeniu tej uczelni wojskowej przez 72 miesiące wobec tego, że po ukończeniu nauki odbywał służbę tylko przez 21 miesięcy, pozostało więc mu 51 miesięcy służby do odbycia. Zgodnie z dyspozycją art. 54 ust. 5 ustawy zwrot kosztów, określony w art. 54 ust. 1 tej ustawy, następuje w wysokości proporcjonalnej od czasu zawodowej służby wojskowej, jaki żołnierzowi zawodowemu pozostał do odbycia. Odnosząc się jednocześnie do zarzutu zawartego w skardze niezależnie od treści rozkazu Szefa Sztabu Generalnego z dnia [...] czerwca 2007 r., który nie był przedmiotem oceny Sądu, a który (nawiasem mówiąc również wskazuje jako organ właściwy do wydania decyzji zobowiązującej do zwrotu przedmiotowych kosztów dowódcę Jednostki Wojskowej nr) był - wg. przepisu art. 54 ust. 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - Dowódca tej Jednostki Wojskowej. W tym miejscu należy wskazać, że w myśl przepisu art. 133 p.p.s.a. podstawą wyrokowania sądu administracyjnego, są akta sprawy. W niniejszej sprawie skarżący kwestionuje okres zakończenia nauki. Jego zdaniem nie jest do przyjęcia wskazana data [...].09.2005 r., jednak nie przedstawił na tę okoliczność żadnego dowodu. Z akt administracyjnych natomiast wynika (pismo Szefa Działu Personalno-Wychowawczego Centrum Szkolenia z dnia [...] lipca 2007r. skierowane do Dowódcy Jednostki Wojskowej - k. 21 akt administracyjnych, oraz świadectwa służby - k. 45 akt administracyjnych), że P.R. znajdował się w ewidencji i wszelkiego rodzaju zaopatrzeniu w Centrum Szkolenia od [...].10.2002r. do [...].09.2005r. Nadto skarżący podniósł w skardze, iż organ nadmierną uwagę przywiązał do zapoznania się skarżącego z dokumentami z przebiegu służby. Zdaniem Sądu organ dokonując w tym zakresie ustaleń nie naruszył przepisów postępowania, bowiem dokument ten również stanowił materiał dowodowy w sprawie, a skarżący poza złożonym oświadczeniem nie przedłożył żadnych innych dowodów. Skarżący zakwestionował podstawę prawną zaskarżonej decyzji. W jego ocenie zastosowanie rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką (Dz. U. Nr 135, poz. 1451) było nieprawidłowe, gdyż w chwili pobierania nauki nie był on żołnierzem zawodowym, a tylko koszty nauki takiego żołnierza podlegają zwrotowi na podstawie ww. rozporządzenia. Cytowany powyżej przepis art. 54 ust. 1 ustawy stanowi, iż zobowiązanym do zwrotu zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę jest zarówno żołnierz zawodowy będący absolwentem szkoły wojskowej (tak jak P.R.) jak i żołnierz skierowany na studia lub naukę oraz na staż naukowy lub kurs trwający ponad pięć miesięcy. Należy zgodzić się ze skarżącym, iż w trakcie pobierania nauki nie był on żołnierzem zawodowym, a jedynie kandydatem na takiego żołnierza. Jednak w chwili złożenia wypowiedzenia już nim był i dodatkowo był również absolwentem szkoły wojskowej. Ponadto powołane wyżej rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej w § 17 ust. 1 stanowi, że łączne rzeczywiste poniesione koszty, wynikające z ewidencji księgowej, przelicza się w odniesieniu do jednego kandydata na żołnierza zawodowego albo żołnierza zawodowego. Z przepisu tego można więc wywieść, iż akt ten dotyczy zarówno żołnierzy zawodowych, jak i kandydatów na tych żołnierzy. Ponadto skarżącemu zostały naliczone koszty wynikające z ewidencji. Skoro więc w ewidencji Centrum Szkolenia był ujęty P.R. w okresie od [...].10.2002 r. do [...].09.2005 r., to przy spełnieniu omówionych powyżej przesłanek wynikających z art. 54 ustawy nałożenie w decyzji obowiązku zwrotu kosztów było zasadne. Jednocześnie Sąd pragnie zauważyć, iż organ II instancji wydając zaskarżoną decyzję odniósł się do podnoszonych przez skarżącego zarzutów i zastosował się do wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku z dnia 10 lipca 2008 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim ( sygn. akt II SA/Go 276/08 ). W tym stanie rzeczy skoro podniesione zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest zarzutów, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz. 1270, ze zmianami).