II SA/Go 651/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Rogalski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 maja 2025 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. z dnia [...]. r., Nr [...]. w przedmiocie oddalenia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę. 1. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2024 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu zażalenia J.K. (skarżący), utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2024 r., nr [...] w sprawie oddalenia zarzutów w egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] kwietnia 2024 r., nr [...] w zakresie nieuiszczonej opłaty dodatkowej za parkowanie w Strefie Płatnego Parkowania w [...], pojazdu nr rej. [...]w dniu [...] kwietnia 2023 r. W podstawie prawnej tego postanowienia podano art. 1, 2 i 2a ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 570), oraz art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.; dalej k.p.a.), w związku z art. 18, art. 33 § 2 pkt 1, art. 34 § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm., aktualnie tekst jedn.Dz. U. z 2025 r.poz. 132; dalej u.p.e.a.). 2. W jego uzasadnieniu organ podał opis stanu faktycznego sprawy, z którego wynika, że po wszczęciu egzekucji prowadzonej w sprawie i doręczeniu wyżej opisanego tytułu wykonawczego z dnia [...] maja 2024 r. wpłynęło pismo skarżącego z wnioskiem o "umorzenie tytułu wykonawczego", w którym podniósł, że "nie zostało potwierdzone, że urządzenie wystawiające wezwanie do zapłaty było zgodne z parkometrem i miało tę samą godzinę, parkometry nie przyjmują bilonu (...) oraz brak jest możliwości rozmieniania pieniędzy przed zaparkowaniem". 2.1. Pismo to zostało potraktowane przez organ I instancji jako zarzut nieistnienia obowiązku, o którym mowa w art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. Opisanym wyżej postanowieniem organ I instancji stwierdził niezasadność tego zarzutu wskazując, że zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r.poz. 320 ze zm.; dalej u.d.p.), korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. Opłaty te na terenie miasta [...] określa uchwała Rady Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2021 r., nr XXXVIII/686/2021 w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania, stawek opłat za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania, określenia wysokości opłat dodatkowych oraz sposobu ich pobierania. Organ I instancji wskazał, że skarżący parkował w dniu [...] kwietnia 2024 r. samochód marki [...] o nr rej. [...] r. w miejscu objętym strefą płatnego parkowania (SPP) bez wykupionego biletu uprawniającego do parkowania, co stwierdzono o godzinie 13.42 (czego nie kwestionuje). Odnosząc się do zarzutu strony (podnoszonego też we wcześniejszych jego pismach) dotyczącego tego, że "parkomat jest niezgodny z ustawą o NBP ponieważ nie przyjmuje wszystkich rodzajów monet i banknotów" organ I instancji stwierdził, że jest to dopuszczalne i wyjaśnił, że istnieje możliwość dokonywania opłaty w drodze elektronicznej za pomocą aplikacji mobilnej. W związku z powyższym uznał zarzut podniesiony przez skarżącego za nieuzasadniony. 2.2. W zażaleniu wniesionym w terminie od postanowienia organu I instancji skarżący powtórzył zarzut nieistnienia obowiązku podnosząc, że parkometr nie przyjmuje wszelkiego rodzaju monet i banknotów i w związku z tym jest urządzeniem służącym do rozliczeń niezgodnym z ustawą o NBP. Wskazał też urządzenie nie posiada legalizacji, wobec czego nie można stwierdzić, że "godzina na wezwaniu do zapłaty była taka sama jak na parkometrze". 2.3. Utrzymując w mocy zaskarżone zażaleniem postanowienie Kolegium wskazało, że zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego należy do administracyjnych środków zaskarżenia uregulowanych u.p.e.a. i ma na celu weryfikację prawidłowości wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego, umożliwia także kwestionowanie podstawy prowadzenia tego postępowania, tzn. tytułu wykonawczego sporządzanego przez wierzyciela. Podkreśliło, że zarzut może być zgłoszony wyłącznie na wniosek zobowiązanego, co wynika wprost z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. Dalej, że podstawy zarzutu zostały określone w art. 33 § 2 u.p.e.a. Może być nim m.in. brak istnienia obowiązku, który został wyrażony we wniosku oraz zażaleniu przez skarżącego. Odnosząc się do meritum zarzutu Kolegium wskazało, że skarżący nie kwestionuje samego faktu parkowania w SPP samochodu oraz faktu nieumieszczenia biletu w pojeździe niezwłocznie po jego opuszczeniu, przed umieszczeniem wezwania do zapłaty za brak uiszczenia opłaty za parkowanie w SPP. Zdaniem Kolegium to, że parkomat nie umożliwia dokonywania płatności wszystkimi funkcjonującymi w R.P. polskimi monetami lub banknotami nie jest podstawą do ustalenia nieistnienia obowiązku, gdyż pod pojęciem "sposobu pobierania opłaty", o którym mowa w art. 13b ust. 4 pkt 3u.d.p. należy rozumieć zasady, formy i ogół czynności technicznych, pozwalających na dokonanie opłaty za parkowanie pojazdu w strefie płatnego parkowania. W pojęciu tym mieści się zwłaszcza ustanowienie kilku wariantów uiszczania opłaty i pozostawianie osobom korzystającym ze strefy płatnego parkowania wybór metody regulowania tych opłat, a także ograniczenie nominałów monet, które mogą być wykorzystywane do ich uiszczenia. Oznacza to, że Rada Miasta [...] prawidłowo w drodze uchwały z dnia [...] czerwca 2021 r., nr XXXVIII/686/2021 ustaliła formy uiszczania opłaty oraz ograniczyło nominały monet, które przyjmują parkometry. Wskazano też, że takiego ograniczenia nie zakazuje ustawa o NBP. 3. W skardze wniesionej do tutejszego sądu z zachowaniem terminu J.K. wniósł o uchylenie obu postanowień i "odstąpienie od egzekucji", podnosząc argumenty przytoczone już wcześniej w jego pismach składanych w tej sprawie, w szczególności fakt, że stosowanie w SPP w [...] parkomatów, które nie przyjmują wszystkich rodzajów polskich monet i banknotów jest niezgodne z prawem (ustawa o NBP). 4. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.Przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Sprawa została rozpatrzona w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a. 6. Jak wynika z akt sprawy skarżący wniósł zarzut, w którym zakwestionował nałożenie na niego opłaty dodatkowej za parkowanie pojazdu jako niezgodnej z prawem. Zarzut ten prawidłowo został zakwalifikowany przez organy jako zarzut dotyczący nieistnienia obowiązku, o którym mowa w art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.). Jest to jedna z podstaw zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej uregulowanych w art. 33 § 1 i 2 u.p.e.a., która w razie jej podniesienia determinuje zakres jego rozpatrzenia. Zasadą postępowania egzekucyjnego jest bowiem to, że zarzuty mogą być oparte tylko na podstawach wymienionych w art. 33 pkt 1 do 10 u.p.e.a. W zależności, zatem od powołania przez dłużnika (skarżącego) określonej podstawy następuje jego procesowa lub materialnoprawna ocena przez organ prowadzący egzekucję oraz organ właściwy do rozpoznania zażalenia na postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów. Zgłoszony przez skarżącego zarzutdotyczący nieistnienia obowiązku określił zatem przedmiot sprawy oraz zakres kontroli sądowej. 7. Odnosząc się do jego zasadności należy wskazać, że zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 1 u.d.p. korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. W myśl art. 13b ust. 1 opłatę u.d.p., o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się za parkowanie pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo. Zgodnie z art. 13b ust. 6 u.d.p. organ właściwy do zarządzania ruchem na drogach w uzgodnieniu z zarządcą drogi: 1) wyznacza w strefie płatnego parkowania miejsca przeznaczone na postój pojazdów, w tym stanowiska przeznaczone na postój pojazdów zaopatrzonych w kartę parkingową; 2) może wyznaczać w strefie płatnego parkowania zastrzeżone stanowiska postojowe (koperty) w celu korzystania z nich na prawach wyłączności w określonych godzinach lub całodobowo. Przez ustalenie strefy płatnego parkowania należy rozumieć określenie granic obszaru, który charakteryzuje się znacznym deficytem miejsc postojowych i w związku z tym za postój w tym obszarze pobiera się opłatę. Ustawodawca nakazuje organowi właściwemu do zarządzania ruchem wyznaczenie w tej strefie, w uzgodnieniu z zarządcą drogi, miejsc przeznaczonych na postój pojazdów, w tym stanowisk przeznaczonych na postój pojazdów zaopatrzonych w kartę parkingową (art. 13b ust. 6 pkt 1 u.d.p.). 8. Na terenie Miasta [...] w obowiązuje uchwała Rady Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2021 r., nr XXXVIII/686/2021 w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania, stawek opłat za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania, określenia wysokości opłat dodatkowych oraz sposobu ich pobierania. Co istotne ta uchwała nie tylko obowiązuje, ale była przedmiotem kontroli tutejszego sądu, który w wyroku z dnia 24 stycznia 2021 r. w sprawie II SA/Go 856/21 wydanym na skutek skargi Miasta [...] na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2021r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały nr XXXVIII/686/2021 Rady Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2021 r. w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania w [...], stawek opłat za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania, określenia wysokości opłat dodatkowych oraz sposobu ich pobierania, uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze w części stwierdzającej nieważność tej uchwały, poza przepisami dotyczącymi abonamentów (por. rozważania na ten temat zawarte w uzasadnieniu tego wyroku). Wyrok ten jest nieprawomocny, ale na dzień wszczęcia egzekucji, wydawania obu postanowień i kontroli sądowej przepisy uchwały w oparciu, o które została ustalona opłata dodatkowa obowiązują, gdyż nie zostały wyeliminowane z obrotu prawnego. Zgodnie z tą uchwałą w razie stwierdzenia przez kontrolerów SPP parkowania bez wniesionej opłaty korzystający ze SPP zobowiązany jest na podstawie wezwania pozostawionego przez kontrolera SPP do wniesienia opłaty dodatkowej w wysokości określonej w załączniku nr 3 do tej uchwały na konto UM w [...] (§ 5 uchwały). Opłata dodatkowa płatna w dniu zdarzenia wynosi 50 zł, płatna w terminie późniejszym – 200 zł. (poz. 8 załącznikanr 3 do uchwały). 9. Obowiązek ponoszenia opłat za pozostawienie pojazdu w strefie płatnego parkowania wynika z przepisu prawa, bez potrzeby jego konkretyzacji w drodze aktu indywidualnego. W sprawie jest niewątpliwe, że skarżący zaparkował swój samochód o nr. rej. [...] w Strefie Płatnego Parkowania w [...] w dniu [...] kwietnia 2023 r. i nie uiścił opłaty za postój pojazdu na obszarze objętym obowiązkiem opłaty, ani nie uiścił opłaty dodatkowej w dniu zdarzenia, jak i późniejszym terminie. Organ I instancji, będący wierzycielem prawidłowo ustalił brak uiszczenia opłaty i wysłał do skarżącego pisemne upomnienie z dnia [...] grudnia 2023 r. W pouczeniu zawarte zostało wezwanie do uiszczenia należności wraz z informacją o ewentualnej przymusowej egzekucji oraz kosztach postępowania egzekucyjnego. Wobec jego niezrealizowania organ zasadnie wystawił tytuł egzekucyjny, prawidłowo go wypełnił i skierował do egzekucji. W orzecznictwie wskazuje się, że ustawodawca, wprowadzając w ustawie o drogach publicznych możliwość tworzenia stref płatnego parkowania, kierował się nie tylko potrzebą zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego, ale także koniecznością zapewnienia ochrony wolności i praw innych osób. Towarzyszący rozwojowi aglomeracji miejskich wzrost liczby posiadanych przez obywateli aut sprawił, że w centrach miast zaczęło brakować przestrzeni do ich parkowania (zwykle w takich też miejscach powstają strefy płatnego parkowania). Centra miast, charakteryzujące się ścisłą zabudową, niejednokrotnie nie pozwalają na sytuowanie nowych obiektów budowlanych, takich jak parkingi miejskie, a istniejące miejsca parkingowe to najczęściej wydzielona w tym celu przestrzeń w pasie drogowym. Problem tworzenia stref płatnego parkowania w swej istocie dotyczy nie tylko potrzeby zaprowadzenia ładu przestrzennego, a więc bezpieczeństwa i porządku publicznego, ale wiąże się również z koniecznością zapewnienia ochrony wolności i praw tych obywateli, których domy czy mieszkania znajdują się właśnie w centrach miast, gdzie dojazd bądź dojście do miejsca zamieszkania są utrudnione z uwagi na liczbę znajdujących się tam pojazdów (ochrona prawa własności). Tworzenie stref płatnego parkowania, na podstawie i w granicach upoważnienia zawartego w u.d.p., jest zatem ograniczeniem podyktowanym ochroną konstytucyjnych wartości, pozostającym w zgodzie z zasadą proporcjonalności (por. wyrok NSA z dnia 13 września 2023 r., I OSK 1093/20, CBOSA). 10. W ocenie Sądu dla zasadności nie jest skuteczne twierdzenie skarżącego, że nie mógł zrealizować zamiaru uiszczenia opłaty z uwagi na techniczne parametry parkometru, wykluczające przyjęcie niektórych monet lub banknotów będących prawnym środkiem płatniczym w R.P. Takiego wymogu nie nakładają na lokalnego prawodawcę podnoszone w skardze przepisy ustawy o Narodowym Banku Polskim, które nie regulują tej kwestii. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się natomiast, że parkowanie w obszarze strefy płatnej jest uprawnieniem zmotoryzowanego podmiotu. Korzystanie z uprawnienia nie wymaga zapewnienia warunków płatności w zakresie związanym z realizacją obowiązku, wynikającym z przepisów obowiązujących w danej strefie (z wielu por. wyroki WSA w Gliwicach z dnia 12 marca 2025 r., I SA/Gl 1256/24; wyrok WSA w Krakowie z dnia 27 października 2021 r., I SA/Kr 562/21 oraz 19 listopada 2020 r., I SA/Kr 781/20; CBOSA). Jak trafnie argumentuje się w wyroku WSA w Krakowie z dnia 16 września 2015 r., I SA/Kr 1015/15 (CBOSA), idąc tokiem rozumowania skarżącego odwołującego się do ustawy o NBP należałoby przyjąć, że urządzenia kasujące winny akceptować także emitowane przez Narodowy Bank Polski monety i banknoty kolekcjonerskie, które także zalicza się do obowiązujących w Polsce środków płatniczych. Mając na uwadze różnorodność kształtu, wagi, jak i nominału takich monet, sięgającego nawet wartości 1000 zł, oraz aktywności NBP w zakresie ich emisji, spełnienie żądania skarżącego i umożliwienie wykupienia biletu w parkomacie przy użyciu wszystkich obowiązujących w Polsce środków płatniczych byłoby niewykonalne albo tak kosztowne, że niweczyłoby ekonomiczny i społeczny sens całego systemu. Brak jest również podstaw, by przyjąć, że parkomaty w strefie płatnego parkowania powinny umożliwiać rozmienianie i zamienianie środków płatniczych. Inny jest bowiem cel tych urządzeń, które mają przede wszystkim pobierać opłaty za parkowanie pojazdów, jednocześnie drukując potwierdzenie uiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu w określonym czasie w strefie płatnego parkowania. Parkomaty nie są przeznaczone do wymiany środków płatniczych. 11. Wskazać też należy, że stosowane w SPP w [...] urządzenia dają korzystającemu duże pole manewru. Techniczne sposoby dokonywania płatności są też nie tylko mieszkańcom dobrze znane. Tego rodzaju urządzenia są na terenie całego kraju podobne i standaryzowane i zawierają szeroki wachlarz możliwości (podobne stosuje się także w innych państwach europejskich). W przypadku strefy jest w nich także możliwość korzystania z płatności bezgotówkowej (karta płatnicza). Dlatego okoliczność, że parkomaty w SPP [...] nie przyjmują wszystkich rodzajów monet (lub banknotów) nie zwalniał skarżącego z obowiązku uiszczenia opłaty, w sytuacji gdy urządzenie było sprawne i czynne (czego nie podważono). Z tego względu Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił nie dopatrując się w zaskarżonym akcie naruszeń prawa.