II SA/Go 656/23
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2024-01-17
Skład orzekający: Sławomir Pauter, Jacek Jaśkiewicz, Michał Ruszyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w postępowaniu w sprawie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (ustawa SENT) ma zastosowanie przepis art. 165b § 1 Ordynacji podatkowej dotyczący przedawnienia prawa do wszczęcia postępowania?Ratio decidendi
Sąd administracyjny jest związany wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny, który stwierdził, że art. 165b § 1 Ordynacji podatkowej nie ma zastosowania w postępowaniu administracyjnym dotyczącym nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy SENT. W związku z tym, zarzut przedawnienia oparty na tym przepisie jest bezzasadny. Ponadto, sąd uznał, że stwierdzone naruszenie przepisów ustawy SENT (podanie niezgodnych ze stanem faktycznym danych o miejscu wjazdu na terytorium Polski) miało istotny charakter i nie stanowiło omyłki, a organy prawidłowo oceniły, że nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na brak ważnego interesu przewoźnika lub interesu publicznego.Stan faktyczny
W toku kontroli zestawu samochodowego przewożącego olej palmowy ze Szwajcarii do Polski, stwierdzono nieprawidłowości w zgłoszeniu SENT dotyczące wskazania nieprawidłowego miejsca wjazdu na terytorium Polski oraz błędnego numeru drogi. Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego nałożył na przewoźnika, T spółkę z o.o., karę pieniężną w wysokości 10.000 zł. Po utrzymaniu decyzji przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, spółka wniosła skargę do WSA, która została uwzględniona z uwagi na przedawnienie postępowania. NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na brak zastosowania art. 165b § 1 O.p. w sprawach SENT. Następnie WSA oddalił skargę, uznając zarzuty za bezzasadne.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędzia WSA Michał Ruszyński po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi T spółki z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę.
1. Dnia [...] października 2019 r. o godz. 9:30 na byłym przejściu drogowym funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej przeprowadzili kontrolę zestawu samochodowego o nr rej. [...]. Przewoźnikiem towaru, transportowanego ze Szwajcarii do Polski o nazwie handlowej RBD Palm Oil (olej palmowy rafinowany) w ilości 25.030 kg, klasyfikowanym do kodu CN 1511, była T spółka z o.o. (skarżąca).
W toku tej kontroli stwierdzono nieprawidłowości w sporządzonym przez skarżącą zgłoszeniu [...], polegające na wskazaniu nieprawidłowego miejsca wjazdu na terytorium Polski, bowiem w rubryce "miejscowość" podano "[...]" zamiast "[...]". Nadto w rubryce "nr drogi" podano "AK" zamiast prawidłowego numeru drogi, tj. "[...]". Powyższe nieprawidłowości stanowiły zdaniem organu naruszenie art. 6 ust. 3 pkt 1 lit. d ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (w brzmieniu obowiązującym w dniu kontroli tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 859 ze zm., dalej ustawa SENT).
Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2020 r. wszczął wobec T Sp. z o.o. postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za zgłoszenie danych niezgodnych ze stanem faktycznym. Następnie decyzją z dnia [...] listopada 2020 r., nr [...] nałożył na skarżącą, jako przewoźnika, karę pieniężną w kwocie 10.000 zł za podanie w zgłoszeniuSENT danych niezgodnych ze stanem faktycznym.
W podstawie prawnej tej decyzji wskazano art. 207 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm., dalej jako: O.p.); art. 24 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 6 ust. 3 lit. d, art. 26 ust. 1, ust. 2 i ust. 5 ustawy SENT oraz § 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 20 lipca 2018 r. w sprawie towarów, których przewóz jest objęty systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (Dz. U. z 2018 r., poz. 1427).
2. T sp. z o.o. złożyła odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia, zarzucając mu naruszenie:
1)przepisów prawa materialnego:
- art. 22 ust. 3 ustawy SENT, poprzez jego niezastosowanie i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, podczas gdy było to uzasadnione z uwagi na ważny interes przewoźnika i interes publiczny,
- art. 26 ust. 3 ustawy SENT poprzez jego niezastosowanie i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, podczas gdy skarżący spełniał przesłanki do odstąpienia od nałożenia na niego kary pieniężnej, w tym w szczególności mając na uwadze znikomy rozmiar uchybienia, który nie miał wpływu na leżący po jego stronie obowiązek podatkowy;
2) przepisów postępowania:
- art. 191 i art. 121 § 1 O.p., poprzez dokonanie oceny dowodów w sposób wybiórczy i niebudzący zaufania do organów podatkowych,
- art 123 i art. 165 § 2 O.p., poprzez prowadzenie postępowania przed jego formalnym wszczęciem.
3. Po rozpatrzeniu tego odwołania Dyrektor Izby Administracji Skarbowej decyzją z dnia [...] lutego 2022 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji podtrzymując w pełni stanowisko organu I instancji.
Wskazał, że na podstawie art. 6 ust. 3 pkt 1 ustawy SENT przed rozpoczęciem przewozu na terytorium kraju po drodze publicznej przewoźnik powinien uzupełnić zgłoszenie przewozu towarów dokonane przez podmiot odbierający o wskazane tam dane.
Zgodnie natomiast z art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT w przypadku, gdy przewoźnik zgłosi dane niezgodne ze stanem faktycznym, inne niż dotyczące towaru, odpowiednio na podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10.000 zł. Organ odwoławczy zaznaczył, że przepisy ustawy SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia zasad systemu monitorowania drogowego przewozu tzw. wrażliwych towarów.
Zdaniem organu w sprawie doszło do naruszenia art. 6 ust. 3 pkt 1 lit. d ustawy SENT, ponieważ w wyniku przeprowadzonej kontroli w dniu [...] października 2019 r. wykazano nieprawidłowości w zgłoszeniu SENT [...], polegające na wskazaniu nieprawidłowego miejsca wjazdu na terytorium Polski w polu "miejscowość" oraz podaniu błędnego numeru drogi.
Odnosząc się do przesłanek odstąpienia od wymierzenia kary z art. 24 ust. 3 ustawy SENT Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że sytuacja majątkowa i finansowa spółki nie stanowi podstawy do odstąpienia od nałożonej kary pieniężnej. Spółka bowiem na dzień sporządzenia informacji przez organy podatkowe nie posiadała zaległości podatkowych, nie występowała z wnioskiem o przyznanie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, nie jest prowadzone wobec niej postępowanie egzekucyjne. Skarżąca w 2017 r. osiągnęła przychód w wysokości 29.511.944,27 zł oraz osiągnęła dochód w wysokości: 1.382.714,56 zł, w 2018 r. natomiast osiągnęła przychód w wysokości: 34.692.656,33 zł oraz dochód w wysokości: 156.474,56 zł (w 2018 r. spółka wykazała nadpłatę w deklaracji CIT-8 na kwotę 56.248,00 zł), a w 2019 r. osiągnęła przychód w wysokości: 37.315.094,41 zł oraz poniosła straty 868.916,15 zł.
Z przedłożonych przez stronę dokumentów finansowych wynika, że strona w latach 2016-2018 osiągnęła dochody finansowe i nabywała środki trwałe, co świadczyło o decyzjach inwestycyjnych podejmowanych przez zarząd firmy. Konsekwencją inwestycji były mniejsze zyski, przy czym takie postępowanie nie świadczy o złej kondycji finansowej firmy.
Organ zwrócił uwagę, że skarżąca posiadała zaległości za okres od grudnia 2019 r. do marca 2020 r. z tytułu ubezpieczeń społecznych, ubezpieczenia zdrowotnego, Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, które objęto ulgą w formie odroczenia płatności. W latach 2017-2020 spółka była beneficjentem pomocy publicznej o wartości brutto 1.793.416,84 zł, co stanowiło kwotę 397.734,70 euro. Z analizy wszczętych wobec skarżącej postępowań w ramach ustawy SENT wynikało, że była stroną w 8 postępowaniach (w tym niniejszego).
Organ odwoławczy stwierdził, że naruszenie przepisów ustawy SENT nie stanowiło omyłki związanej z wątpliwościami co do wykładni przepisów w niej zawartych. Podanie przez spółkę danych niezgodnych ze stanem faktycznym w zgłoszeniu przewozu [...] nie stanowiło okoliczności, na które strona nie miała wpływu. DIAS zaznaczył, iż przewoźnik posiadał możliwość sprawdzenia poprawności wpisanych danych szczególnie, że wjazdy na teren Polski w [...] i [...] są od siebie znacząco oddalone, przez co zmiana trasy nie mogła być dokonana w ostatniej chwili.
Za bezzasadne organ odwoławczy uznał twierdzenia strony dotyczące prowadzenia postępowania przed jego formalnym wszczęciem i wyjaśnił, że działania Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego polegały na prowadzeniu postępowania wyjaśniającego i kwestii związanej z ewentualnym odstąpieniem od nałożenia kary. Zauważył przy tym, że skarżąca miała prawo zapoznać się na każdym etapie postępowania z aktami sprawy.
Organ uznał za niesłuszny także zarzut naruszenia art. 165 § 1 O.p., poprzez wszczęcie postępowania w niniejszej sprawie po upływie sześciomiesięcznego terminu, bowiem przepis ten nie ma zastosowania w sprawach nałożenia kar pieniężnych. Art. 165 § 1 O.p. odnosi się wyłącznie do kontroli podatkowej, w wyniku której ujawniono nieprawidłowości co do wywiązywania się przez kontrolowanego z obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego oraz niezłożenia przez podatnika deklaracji lub niedokonania przez niego korekty deklaracji w całość uwzględniającej ujawnione nieprawidłowości. Natomiast czynności kontrolne przewozu wykonane na drodze nie stanowią czynności w ramach kontroli podatkowej.
4. T sp. z o.o. pismem z dnia [...] marca 2022 r. wniósł skargę na powyższą decyzję, zarzucając jej naruszenie:
1) przepisów prawa materialnego:
- art. 22 ust. 3 ustawy SENT, poprzez jego niezastosowanie i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, podczas gdy było to uzasadnione z uwagi na ważny interes przewoźnika i interes publiczny,
- art. 26 ust. 3 ustawy SENT poprzez jego niezastosowanie i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, podczas gdy skarżący spełniał przesłanki do odstąpienia od nałożenia na niego kary pieniężnej, w tym w szczególności mając na uwadze znikomy rozmiar uchybienia, który nie miał wpływu na leżący po jego stronie obowiązek podatkowy;
2. przepisów postępowania:
- art. 165b § 1 O.p. w zw. z art. 26 ust. 5 ustawy SENT poprzez ich niezastosowanie, co w konsekwencji spowodowało podjęcie i prowadzenie przez organ I instancji postępowania i wydania w dniu [...] listopada 2020 r. decyzji w sytuacji, gdy doszło do przedawnienia prawa do wszczęcia i prowadzenia przedmiotowego postępowania;
- art. 208 § 1 O.p. w zw. z art. 26 ust. 5 ustawy SENT, poprzez nieumorzenie postępowania mimo zaistnienia przesłanek do jego umorzenia tj. wadliwie wszczętego przez organ I Instancji postępowania z naruszeniem art. 165b § 1 O.p.;
- art. 120, art. 122 i art. 187 § 1 O.p. poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, w szczególności pominięcie przedłożonych przez stronę w toku postępowania dokumentów i pisemnego wyjaśnienia błędu w zgłoszeniu danych w systemie SENT.
Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżąca spółka wniosła o uchylenie decyzji organów obydwu instancji, umorzenie postępowania oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.
5. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
6. Po rozpatrzeniu tej skargi wyrokiem z 18 maja 2022 r., sygn. akt II SA/Go 200/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim uchylił decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] lutego 2022 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego z dnia [...] listopada 2020 r. i umorzył postępowanie administracyjne w sprawie oraz zasądził zwrot kosztów postępowania.
W ocenie Sądu wszczęcie i prowadzenie postępowania administracyjnego w kontrolowanej sprawie nie było dopuszczalne z uwagi na fakt, że przed doręczeniem skarżącej postanowienia o wszczęciu postępowania upłynął termin, o którym mowa w art. 165 § 1 O.p. (w sprawie chodzi o termin 6 miesięcy od dnia sporządzenia protokołu kontroli), wobec czego doszło do przedawnienia możliwości prowadzenia postępowania i wymierzenia kary. Upływ terminu z art. 165b § 1 o.p. Sąd uznał za bezwzględną przeszkodę do wszczęcia postępowania administracyjnego, w przypadku jego wszczęcia – obligująca organ i sąd do umorzenia postępowania, co skutkowało też zbędnością rozpatrywania pozostałych zarzutów skargi.
7. W skardze kasacyjnej od tego wyroku organ wniósł o jego uchylenie w całości i rozpoznanie skargi poprzez jej oddalenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając mu:
1) naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
- art. 151 p.p.s.a. polegające na dokonaniu niewłaściwej oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i w konsekwencji jej uchylenie, pomimo że istniały podstawy do oddalenia skargi;
- art. 145 § 3 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez niesłuszne przyjęcie przez Sąd, iż w sprawie doszło do naruszenia przez organy przepisu postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a naruszenie to stanowiło podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, podczas gdy nie wystąpiły podstawy do uchylenia decyzji organów, ani również do umorzenia postępowania;
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 165b § 1 O.p. w zw. z art. 26 ust. 5 ustawy SENT, poprzez niesłuszne przyjęcie przez Sąd, że na mocy tego odesłania z ustawy SENT odpowiednie zastosowanie znajdzie wskazany przepis Ordynacji podatkowej, podczas gdy brak jest podstaw do jego zastosowania do postępowania określonego w ustawie SENT.
8. Po rozpatrzeniu tej skargi kasacyjnej wyrokiem z dnia 31 sierpnia 2023 r., sygn. akt II GSK 1423/22 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim.
W jego uzasadnieniu szczegółowo rozważył zarzut organu dotyczący zastosowania przez sąd art. 165b § 1 O.p. konkludując, że podziela pogląd wyrażony w innych orzeczeniach tego sądu (jako dominujący i aktualny nurt), że przepis ten nie ma zastosowania w postępowaniu administracyjnym toczącym się w sprawie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy SENT. Uznając ten zarzut skargi kasacyjnej za usprawiedliwionyNaczelny Sąd Administracyjny wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjnyuwzględni tę ocenę prawną i ponownie dokona kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji.
9. Po przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania strony nie przedstawiły nowych stanowisk.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
10. Zgodnie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Z uwagi na zgodne wnioski stron w tym zakresie niniejsza sprawa, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.
11. W pierwszej kolejności należy uwzględnić związanie niniejszego sądu wyżej opisanym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 sierpnia 2023 r., sygn. akt II GSK 1423/22, którym uchylono poprzednio wydany w sprawie wyrok. Wobec powyższego do kontroli sądowej znajduje zastosowanie art. 190 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wykładnia ta sprowadza się do tego, że art. 165b § 1 O.p. nie ma zastosowania w postępowaniu administracyjnym toczącym się w sprawie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy SENT czyli nie ma zastosowania w sprawie.
12. Materialną podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy powoływanej wyżej ustawy SENT obowiązujące w dniu dokonania kontroli. Ustawa ta przewiduje różne obowiązki poszczególnych podmiotów związanych z przewozem towarów z terytorium innego państwa.W zakresie obowiązków przewoźnika istotny jest art. 6 ust. 3 ustawy SENT, zgodnie z którym przed rozpoczęciem przewozu towaru przewoźnik ma obowiązek uzupełnienia zgłoszenia o dane wymienione w tym przepisie, w tym poprzez miejscei datę rozpoczęcia przewozu na terytorium kraju oraz numer dokumentu przewozowego towarzyszącego przewożonemu towarowi.
Przewóz towarów podlega kontroli, o której mowa w art. 13 ustawy SENT, polegającej na sprawdzeniu przestrzegania obowiązków w zakresie dokonywania, uzupełniania i aktualizacji zgłoszenia, zgodności danych zawartych w zgłoszeniu ze stanem faktycznym oraz posiadania numeru referencyjnego. Katalog towarów, których przewóz podlega systemowi monitorowania drogowego określa art. 3 ust. 2 ustawy SENT. Na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT, w przypadku gdy przewoźnik zgłosi dane niezgodne ze stanem faktycznym, inne niż dotyczące towaru na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10.000 zł.
13. W sprawie jest jasne i wynika to już zakresu związania, że skarżąca spółka była przewoźnikiem towaru podlegającego obowiązkowej rejestracji w systemie SENT i że stwierdzone nieprawidłowości w zgłoszeniu dotyczyły miejsca rozpoczęcia przewozu towaru na terytorium kraju (przejścia granicznego i drogi). Nieprawidłowość ta została zakwalifikowana jako niezgodność ze stanem faktycznym, wyczerpująca przesłankę określoną w art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT i nie budzi wątpliwości.
14.Poza wyżej przesądzoną niezasadnością dotyczącą zastosowania art. 165b § 1 O.p. kolejna kwestia dotyczyłaprawidłowości rozważenia przez organy przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej określonych w art. 24 ust. 3 ustawy SENT (sąd już w poprzednim orzeczeniu wskazał, że powoływanie się w skardze na art. 22 ust. 3 ustawy SENT jest błędne, gdyż chodzi oczywiście o art. 24 ust. 3 tej ustawy). Zgodnie z tym przepisem w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, podmiotu nabywającego albo przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek odpowiednio podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, podmiotu nabywającego albo przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1-1b, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3.
Stosownie do art. 26 ust. 3 ww. ustawy organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie:
1) nie stanowi pomocy publicznej albo
2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzielonąz uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo
3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.
Zastosowanie tej możliwości prawnej zostało oparte na tzw. uznaniu administracyjnym, a przepis art. 24 ust. 3 SENT zawiera odesłanie do pojęć niedookreślonych – "ważnego interesu przewoźnika" lub "interesu publicznego", jako materialnoprawnych przesłanek będących podstawą do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Użyty w nim spójnik "lub" wskazuje, że do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej wystarczy zaistnienie jednej z przesłanek, przy czym w każdej sprawie zawsze powinny zostać rozważone przez organ obie z nich.
15. Jeśli chodzi o pierwszą przesłankę to jest "ważny interes przewoźnika"w orzecznictwie prezentowane jest jednolite stanowisko, że chodzi o nadzwyczajne, losowe sytuacje, takie jak utrata możliwości wywiązania się z zobowiązań, utrata możliwości zarobkowania, trudności finansowe, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego. Ważny interes podatnika (przewoźnika) to również sytuacja ekonomiczna, życiowa, możliwość zarobkowania itp. Jednakże nie każde problemy finansowe przewoźnika mogą uzasadniać odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, lecz tylko takie, które wiązałyby się z zagrożeniem dla jego interesu, bytu firmy. Poza tym nie należy tracić z pola widzenia, że możliwość odstąpienia od wymierzenia kary jest wyjątkiem od zasad ogólnych i regulacja w tym zakresie powinna być interpretowana ściśle, nie można jej rozciągać na okoliczności podnoszone przez skarżącą w zakresie nieznaczącego zaniedbania. Przewoźnik jako podmiot profesjonalny w zakresie organizowania i wykonywania przewozów winien tak przeszkolić i zorganizować pracę podlegających mu osób, aby nie zdarzały się tego rodzaju zaniedbania.
W rozpoznawanej sprawie organy dokonały szczegółowej analizy sytuacji ekonomicznej skarżącej (por. pkt 3 niniejszego uzasadnienia). Organy wskazały, że spółka nie posiada istotnych zaległości podatkowych, ani innych należności publicznoprawnych, a sytuacja finansowa spółki jest stabilna. Choć nałożona kara pieniężna niesie za sobą określoną dolegliwość finansową dla firmy, nie wpływa na jej sytuację ekonomiczną w taki sposób by ją zakłócić, a tym bardziej jej zagrozić. W ocenie Sądu, w sytuacji, gdy nałożona kara pieniężna stanowi niewielki ułamek osiąganego przez skarżącą przychodu, nie sposób dopatrywać się zaistnienia w jakimkolwiek zakresie przesłanki ważnego interesu strony, przemawiającej za ewentualnym odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej. Stąd też organy prawidłowo uznały, że ta przesłanka nie jest w sprawie spełniona.
16. "Ważny interes publiczny" to z kolei przesłanka, która dotyczy respektowania wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej takich jak: sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo i zaufanie obywateli do organów władzy publicznej (por. np. wyroki NSA z dnia 28 sierpnia 2019r.,II GSK 360/19 oraz 13 lutego 2020r., II GSK 1498/19, CBOSA).Na pojęcie interesu publicznego składa się zarówno zasada powszechności ponoszenia danin publicznych, sprawiedliwości i nieobciążania budżetu Państwa, jak również proporcjonalność nałożonej kary, skutków, jakie może pociągnąć za sobą niewypełnienie nałożonego obowiązku oraz cel, jakiemu służy realizacja danego obowiązku, a który niewątpliwie jest związany z celem, jakim kierował się ustawodawca wprowadzając dane regulacje prawne.
Jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy SENT, ma ona za zadanie chronić legalny handel towarami uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów.
17. Służy temu objęcie kontrolą wszystkich podmiotów biorących udział w obrocie tymi towarami, w tym podmiotów wysyłających, podmiotów odbierających, jak również przewoźników, z czym związane jest nałożenie dodatkowych obowiązków. Istniała potrzeba wprowadzenia tej ustawy, ponieważ wyspecjalizowane grupy działające na rynkach towarów wrażliwych nie płaciły należnych podatków oraz dokonywały wyłudzeń nienależnych zwrotów. Tylko w przypadku wszechstronnej kontroli jest możliwa skuteczna walka z negatywnymi skutkami dla gospodarki krajowej naruszeniami, mającymi określony wymiar fiskalny, uszczupleniami w budżecie państwa. W interesie publicznym leży bowiem powszechne, prawidłowe stosowanie przez wszystkich uczestników łańcucha dostaw przepisów prawa.
Strona jako profesjonalny przedsiębiorca powinna dysponować stosowną wiedzą na temat obowiązków, jakie nakładają na nią przepisy prawa i tak zorganizować działalność przedsiębiorstwa, w tym nadzór nad pracownikami, aby wypełniać obowiązki przewidziane w tych przepisach. Przewidziane w ustawie SENT kary za nieuzupełnienie zgłoszenia o wymagane dane, czy podanie w zgłoszeniu danych błędnych, bądź brak ich aktualizacji mają przede wszystkim charakter prewencyjny (zob. wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2020r., sygn. akt II GSK 1052/20). Zwolnienie z kary jest zaś uzasadnione w sytuacjach bardzo szczególnych i wyjątkowych, na które strona nie miała wpływu i które były niezależne od sposobu jej postępowania. W rozpoznawanej sprawie, według Sądu, takie okoliczności nie zachodzą.
W ocenie Sądu, wbrew twierdzeniom skarżącego, stwierdzone naruszenie miało istotny charakter, ponieważ nie dotyczyły formalnej omyłki, niemającej żadnego znaczenia dla lokalizacji transportu oraz przebiegu kontroli (np. literówki, drobne błędy w numerach zgłoszeń SENT, środków przewozu itp.). Kary nakładane za takie "naruszenia" tutejszy sąd wielokrotnie już w swoim orzecznictwie kwestionował powołując się właśnie na przesłankę interesu publicznego.
Jednakże w niniejszej sprawie w zgłoszeniu podano miejsca wjazdu na terytorium Polski inne niż rzeczywiste. Nie jest to zatem ani omyłka pisarska, ani jakikolwiek inny błąd niemający znaczenia dla celów i wymogów zgłoszenia. Strona wskazała bowiem inne miejsce wjazdu transportu, co jest niewątpliwie podaniem danych niezgodnych ze stanem faktycznym. Stan ten został stwierdzony jasno i bez wątpliwości.
18. Dla nałożonej kary w takim przypadku nie ma, zdaniem sądu, znaczenia to, że uchybienie to zostało stwierdzone tuż po przekroczeniu granicy państwowej, bo nie musiało się tak stać. Nadto, co podkreśla się w orzecznictwie, w przypadku tego rodzaju naruszeń przeciw zastosowaniu klauzuli "ważnego interesu publicznego" przemawiają zasady prewencji ogólnej i indywidualnej. Podkreślić tu należy, że nie jest to pierwsze naruszenie ustawy SENT popełnione przez skarżącą. Z przedstawionych względów zarzut naruszenia art. 24 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT Sąd uznał za niezasadny.
Zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy nie doszło do naruszenia konstytucyjnej i traktatowej zasady proporcjonalności. Karę pieniężną w wysokości 10.000 zł za stwierdzone naruszenie można uznać za adekwatną do celów ustawy SENT i nie dotkliwą dla skarżącej w takim stopniu, który uzasadniałyby zastosowanie testu proporcjonalności.
19. Podsumowując Sąd stwierdził, że orzekające w niniejszej sprawie organy nie przekroczyły granic uznania. Organy obu instancji w obu decyzjach rozważyły przesłanki art. 24 ust. 3 ustawy SENT, a zajęte przez nie stanowisko co do zasadności nałożenia na skarżącą kary pieniężnej i braku podstaw do odstąpienia od jej nałożenia zostało przekonująco uzasadnione. W ocenie Sądu, organy poczyniły w sprawie prawidłowe ustalenia faktyczne, wywiodły z nich prawidłowe wnioski, przytoczyły przepisy prawa znajdujące zastosowanie do ustalonego stanu faktycznego i omówiły ich treść. W toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji Sąd nie dopatrzył się również naruszeń procedury, które miałyby istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
Z przedstawionych względów, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło