II SA/Go 661/13

Dnia 29 grudnia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska po rozpoznaniu w dniu 29 grudnia 2014 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K.K. na zarządzenie zastępcze Wojewody z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego na skutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata p o s t a n a w i a : odmówić przyznania prawa pomocy. Wyrokiem z dnia 14 maja 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. oddalił skargę K.K. na zarządzenie zastępcze Wojewody z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego. Od powyższego wyroku K.K., działając przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Po wypowiedzeniu pełnomocnictwa przez dotychczasowego pełnomocnika, w dniu 9 grudnia 2014 r. skarżący wniósł o przyznanie mu prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata oraz o odroczenie rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, wyznaczonej na dzień 16 grudnia 2014 r. Uzasadniając wniosek podniósł, iż z uwagi na skomplikowany charakter sprawy zachodzi konieczność reprezentowania go przez profesjonalnego pełnomocnika. Rozprawa przed NSA jest bowiem ostatnim etapem postępowania, na którym skarżący może bronić swoich praw, zaś powodzenie sprawy nie zależy jedynie od treści skargi kasacyjnej, gdyż do momentu prawomocnego zakończenia postępowania istnieje możliwość przytaczania nowych zarzutów. Obecne możliwości finansowe i zarobkowe uniemożliwiają mu pokrycie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika bez uszczerbku dla siebie i rodziny. Nadto przyznanie prawa pomocy jest uzasadnione ze względu na konstytucyjnie zagwarantowane prawo do sądu. Nadto skarżący podał, że gospodarstwo domowe prowadzi wraz z matką, na jego majątek składa się mieszkanie o powierzchni 50,2 m², oszczędności w kwocie 31.518,17 zł, 8.400 Euro oraz akcje o wartości nominalnej 3.735 zł na dzień 5 grudnia 2014 r. Na miesięczne dochody skarżącego składa się wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę w kwocie 7.797,62 zł, dieta radnego w kwocie 2.031,43 zł (do grudnia 2014 r.). Matka skarżącego z tytułu emerytury osiąga miesięczny dochód w kwocie 1.787,12 zł. Skarżący ma na utrzymaniu dwoje małoletnich dzieci: córkę, na którą płaci alimenty w kwocie 1.000 zł oraz syna, na którego utrzymanie również przeznacza 1.000 zł. Dodatkowo skarżący oświadczył, iż choruje przewlekle na nerki, przy czym koszty leczenia wynoszą 300 zł. Inne stałe koszty utrzymania wynoszą 1.000 zł. Stałe koszty leczenia matki pochłaniają 500 zł. Wszystkie wymienione wyżej koszty ponoszone są co miesiąc. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek okazał się niezasadny. Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika podatkowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, między innymi kosztów sądowych czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Prawo pomocy obejmuje osoby nie osiągające żadnych dochodów lub osiągające dochód na tyle niski, że nie pozwala on na uiszczenie kosztów postępowania sądowego, nawet przy poczynionych oszczędnościach w wydatkach koniecznych. Ma ono służyć najuboższym, to jest osobom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu. Analiza sytuacji materialnej K.K. wskazuje na oczywistą bezzasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nawet nie uwzględniając dochodu z tytułu diety radnego, którą skarżący – jak podał – będzie otrzymywał do grudnia 2014 roku, jego miesięczny dochód z tytułu umowy o pracę wynosi 7.797,62 zł brutto, co po odliczeniu należnego podatku dochodowego oraz składki na ubezpieczenia społeczne daje kwotę powyżej 5.000 zł netto. Już samo zestawienie tego dochodu z koniecznymi wydatkami zadeklarowanymi we wniosku, wynoszącymi ok. 3.300 zł (2.000 na utrzymanie małoletnich dzieci, 1.000 zł na opłaty, 300 zł na leczenie) wskazuje, że po odliczeniu kosztów wyżywienia skarżący jest w stanie bez trudu wygospodarować kwotę na pokrycie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika, który będzie go reprezentował w niniejszym postępowaniu. Wprawdzie we wniosku podano również, że koszty leczenia matki skarżącego wynoszą miesięcznie ok. 500 zł, jednakże dysponuje ona emeryturą w kwocie 1.787,12 zł, z której może ona nie tylko pokryć te koszty, ale również koszty własnego utrzymania. Dodatkowo skarżący dysponuje oszczędnościami w kwocie 31.518,17 zł, 8.400 Euro oraz akcje o wartości nominalnej 3.735 zł, z których również może sfinansować koszty ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Przytoczona wyżej argumentacja przesądza o oczywistej bezzasadności wniosku skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy, bowiem niewątpliwie nie należy on do grupy osób najuboższych, do których instytucja prawa pomocy powinna znajdować zastosowanie. Z uwagi zatem na brak ustawowej przesłanki, o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak na wstępie.