II SA/Go 662/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.D. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej postanawia 1. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi w części przekraczającej 400 zł, 2. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. W dniu 20 sierpnia 2009r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynęła skarga A.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2009r. nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 25 sierpnia 2009r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi w wysokości 2000 zł. Po rozpoznaniu złożonego przez A.D. wniosku postanowieniem z dnia [...] września 2009r. referendarz sądowy przyznał mu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi w części przekraczającej 600 zł, a w pozostałym zakresie odmówił przyznania prawa pomocy. W dniu 5 października 2009r. do tutejszego Sądu wpłynęło pismo skarżącego zatytułowane "Skarga", w którym skarżący kwestionuje zasadność powyższego postanowienia, wskazując, że koszty utrzymania oraz bieżące wydatki, jakie wykazał dotyczą tylko jego osoby, nie wykazał natomiast jakie koszty związane z leczeniem i utrzymaniem ponosi jego żona. Podniósł także, że wyliczenia dokonane w zaskarżonym orzeczeniu dotyczące wysokości kosztów utrzymania i wysokości kwoty pozostającej do jego dyspozycji są mylne i zawodne, ponieważ nie uwzględniają dodatkowych kosztów utrzymania pozostałych członków rodziny tworzących wspólne gospodarstwo domowe, tj. żony skarżącego, córki skarżącego oraz jej dwóch córek - wnuczek skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej zwanej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd administracyjny nie dokonuje więc merytorycznego rozpoznania sprzeciwu (por. postanowienie NSA z 01.02.2005r., sygn. akt FZ 715/04, LEX nr 302283), ale niezależnie od ustaleń poczynionych referendarza sądowego, dokonuje własnej samodzielnej oceny zebranych w sprawie materiałów. Należy też podnieść, że skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje utratę mocy całego orzeczenia referendarza sądowego, nawet wówczas, gdy w sprzeciwie strona zakwestionowała jedynie jego część. Oznacza to, że orzeczenie traci moc również w zakresie korzystnym dla skarżącego, choćby w sprzeciwie nie podnosił on zarzutów dotyczących tej części orzeczenia (T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 897-898). Wedle art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika podatkowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w istocie swej ma stanowić zabezpieczenie konstytucyjnej zasady do prawa do sądu. Instytucja prawa pomocy ma bowiem umożliwić dostęp do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie pokryć całości kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowego. Z drugiej jednak strony opłaty sądowe, do których zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP, dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Również w literaturze podkreśla się, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (H. Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4 s. 36-39). Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że z tytułu emerytury A.D. otrzymuje miesięcznie kwotę 2859,37 zł netto, natomiast jego żona kwotę w wysokości 1523,26 zł netto. Przedłożone przez skarżącego materiały dokumentujące wydatki pozwalają na ustalenie, że miesięczne koszty związane z utrzymaniem domu, leczeniem oraz rehabilitacją skarżącego wynoszą około 2100 zł miesięcznie, zatem wysokość wolnych środków pieniężnych, jakimi dysponuje skarżący w ciągu miesiąca to kwota około 2280 zł. Nadesłane przez skarżącego na wezwanie Sądu z dnia 13 października 2009r. dokumenty potwierdzają, że również żona skarżącego I.D. objęta jest leczeniem, lecz nadesłana kserokopia rachunku za usługi medyczne oraz kserokopia faktury za zakup medykamentów, nie pozwalają przyjąć, że są to comiesięczne wydatki związane ze schorzeniem na jakie cierpi. Należy też zwrócić uwagę na fakt, że wraz ze skarżącym mieszka jego córka, która otrzymuje dochód z tytułu zatrudnienia w wysokości 1480 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podważa wydatków ponoszonych przez skarżącego na prowadzenie gospodarstwa domowego czy leczenie. Nie oznacza to jednak, że skarżący nie ma możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Wnosząc skargę do Sądu skarżący powinien liczyć się z koniecznością uiszczenia kosztów postępowania i w miarę możliwości we własnym zakresie zabezpieczyć pewną sumę pieniężną z przeznaczeniem na ten cel, zwłaszcza, że otrzymywane co miesiąc przez skarżącego - oraz inne osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym - środki finansowe, bez wątpienia na to pozwalają. Wobec powyższego Sąd uznał za zasadne orzec jak w sentencji postanowienia.