II SA/Go 663/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Rogalski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędzia WSA Adam Jutrzenka – Trzebiatowski Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Komar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za zniszczenie drzewa I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r., nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej [...] kwotę 298 (dwieście dziewięćdziesiąt osiem ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] lipca 2025 r. nr [...] Prezydent Miasta [...]., wymierzył Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w [...]. administracyjną karę pieniężną w kwocie 7.440 zł za zniszczenie drzewa rosnącego na działce nr [...] położonej przy ul. [...], zgodnie z podanym wyliczeniem. Nadto ustalił, że kwotę 2.232 zł stanowiącą 30% kary, o której mowa w pkt 1, należy wpłacić w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna na konto Urzędu Miasta [...]. Termin płatności kwoty 5.208 zł, stanowiącej 70% kary, o której mowa w pkt 1, organ odroczył na okres 5 lat. Kwota, o której mowa w pkt 3, jest umarzana po upływie 5 lat od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna i po stwierdzeniu zachowania żywotności drzew lub braku żywotności drzew z przyczyn niezależnych od podmiotu ukaranego. W przeciwnym przypadku należy ją wpłacić na konto podane w pkt 2. W przypadku stwierdzenia, że drzewo obumarło przed upływem 5 lat od dnia. w którym decyzja o odroczeniu terminu płatności kary stała się ostateczna, kwotę o której mowa w pkt 3, uiszcza się niezwłocznie, chyba że drzewo nie zachowało żywotności z przyczyn niezależnych od podmiotu ukaranego. W pkt 6 stwierdził, że administracyjne kary pieniężne nieuiszczone w wyznaczonym terminie, podlegają wraz z odsetkami za zwlokę przymusowemu ściągnięciu w trybie określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że w dniu [...] maja 2025 r. wszczął postępowanie w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie drzewa rosnącego na działce nr [...]. oraz wyznaczył termin przeprowadzenia dowodu z oględzin na dzień [...] maja 2025 r. Podczas oględzin przeprowadzonych w tej dacie przez przedstawicieli organu z udziałem przedstawicieli strony stwierdzono, iż drzewo gatunku topola balsamiczna o obwodzie 248 cm rośnie na terenie zieleni wśród innych zadrzewień przy boisku i placu zabaw dla dzieci. Korona drzewa została poddana cięciom redukcyjnym, w wyniku których całkowicie usunięto części zielone korony drzewa. Według wypowiedzi przedstawiciela strony obecnego podczas oględzin, zabiegi na przedmiotowym drzewie zostały wykonane pod koniec 2024 r. Wykonawcą przycinki była P. Spółka z o. o. Spółka komandytowa w [...]. Drzewo zostało przycięte do "starych cięć", by utrzymać uformowany kształt z roku 2022 z uwagi na liczne prośby mieszkańców dotyczące całkowitej jego wycinki. Nadto przedstawiciele oświadczyli, iż od 2022 r. Spółdzielnia nie otrzymała żadnej informacji dotyczącej złego obcinania drzewa oraz nie było ono objęte postępowaniem karnym. Strona posiada dokumentację fotograficzną przedstawiającą stan drzewa przed przycinką oraz w trakcie prac. Organ pismem z [...] maja 2025 r. wezwał Spółdzielnię do dostarczenia powyższej dokumentacji zdjęciowej, co strona uczyniła pismem z [...] czerwca 2025 r. Organ stwierdził, iż przydatne w przedmiotowym postępowaniu będą zdjęcia pozyskane z Google Maps Street View. Organ wykorzystał zdjęcia z kwietnia 2023 r. dla oznaczenia stanu drzew przed wykonaniem cięć. Są to ogólnodostępne fotografie ukazujące objęte postępowaniem drzewo z najpóźniejszego okresu poprzedzającego czas przycinki korony, jednocześnie umożliwiające nałożenie obrysów korony drzewa po wykonaniu redukcji. Organ wybrał zdjęcie dostępne w zasobach Google Street View w taki sposób, by najrzetelniej dopasować obrysy zredukowanej koron do ujęć korony drzewa przed przystąpieniem do prac. Wszczynając postępowanie w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie czy uszkodzenie drzewa bierze się pod uwagę stan drzew bezpośrednio po przycince. Zebrana dokumentacja zawiera szczegółowe wyliczenia świadczące, że wymienione drzewo zostało zniszczone. W dacie wydania decyzji nie można stwierdzić, ma ono szansę na przeżycie i dalszy rozwój. Natomiast odbudowująca się korona drzewa ma skrajnie małe przyrosty. Na gałęziach pojawiły się niewielkie skupiska liści, które mogą nie sprostać wymaganiom energetycznym tak dużego drzewa. Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1478 ze zm., dalej u.o.p.) nie przewiduje w takiej sytuacji możliwości uznania postępowania za bezprzedmiotowe i jego umorzenie, Natomiast wskazuje, że jeżeli stopień zniszczenia drzew nie wyklucza zachowania ich żywotności, wówczas administracyjna kara pieniężna nakładana jest w wysokości 30% pełnej kary na dzień wydania decyzji. Pozostałe 70% kary odraczane jest na okres 5 lat. gdyż stopień zniszczenia drzew pozwala mieć nadzieję na zachowanie przez nie żywotności. Zgodnie z art. 75 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej k.p.a.) w związku z koniecznością ustalenia procenta usuniętej objętości korony drzewa, dokonano analizy zdjęcia z zasobów Google Maps z kwietnia 2023 r. oraz przedstawiające stan drzewa po redukcji jego korony (maj 2025 r.) Następnie, wykorzystując program Inkscape, nałożono na siebie dwa zdjęcia: obrazujące stan drzewa przed przycinką (kwiecień 2023 r.) oraz przedstawiające obraz drzewa po przeprowadzeniu zabiegu redukującego koronę (maj 2025 r.). Nałożenie na siebie tych samych drzew przed i po przycince wizualnie odzwierciedla zakres wykonanych prac w obrębie korony. Metoda szacowania korony opiera się na analizie sylwetek drzew na podstawie rzutów fotograficznych. Aby obliczyć procentowo objętość usuniętej części korony posłużono się dwoma metodami: wzorami na pole powierzchni figur geometrycznych oraz funkcji wizualizacji ścieżki programu Inkspace, które pozwoli najdokładniej obliczyć ich powierzchnię przed cięciem i po redukcji. Na podstawie zebranych danych wykonano obliczenia, które jednoznacznie wykazały. ze drzewo objęte postępowaniem zostało zniszczone, gdyż procent usuniętej części korony drzewa równy jest 83,65% (metoda obliczania przy pomocy wzorów na pola figur geometrycznych) oraz 81,35% (metoda wizualizacji ścieżki programu Inkspace). Obliczenia zostały wykonane na korzyść strony, ponieważ ani w obrysie ani w obliczeniach nie zostały ujęte pojedyncze wystające gałęzie. Zgodnie z art. 87a ust. 5 u.o.p. usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w ust. 2, stanowi zniszczenie drzewa. Organ nie uwzględnił zgłaszanych w toku postępowania twierdzeń strony w kwestii błędnego pomiaru objętości korony drzewa, kontynuacji wcześniejszego sposobu cięcia drzewa czy zgodności z prawem wykonanego cięcia, podtrzymując w obszernej argumentacji zawartej w uzasadnieniu decyzji stanowisko o naruszeniu przez stronę art. 87a ust. 2 u.o.p. wskazując nadto, iż obserwując drzewo w pełni sezonu wegetacyjnego należy się głęboko zastanowić, czy ma ono szansę nie tyle na dalszy prawidłowy rozwój, ale samo przeżycie. Odbudowująca się korona, powoli zaczynająca się tworzyć po drastycznej redukcji, jest skrajnie mała. Organ wszczynając postępowanie działał na zgłoszenie jednego z mieszkańców, przy czym podczas wstępnej wizji w terenie mieszkańcy zgłosili liczne uwagi do tak drastycznej przycinki. Jak wynika z ustaleń, podmiotem odpowiedzialnym za zniszczenie drzewa jest P. Spółka z o.o. Spółka komandytowa w [...], działająca na zlecenie Spółdzielni. Zgodnie z art. 88 ust. 2 u.o.p. kara za uszkodzenie drzewa lub krzewu jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości. Zgodnie z wypisem z rejestru gruntów Spółdzielnia jest współwłaścicielem działki, na której posadowione jest drzewo. Na żadnym z etapów postępowania Spółdzielnia nie wskazała, iż w/w Spółka działała wbrew jej zleceniom. Z tych względów podmiotem, na który nałożono administracyjną karę pieniężną jest Spółdzielnia. Poza tym na gruncie art. 88 ust. 1 pkt 4 u.o.p. nie ma znaczenia okoliczność, czy posiadacz nieruchomości był osobistym sprawcą deliktu, czy w tym celu posłużył się osobę trzecią. Dla przyjęcia odpowiedzialności posiadacza za uszkodzenie drzewa przez osobę trzecią wystarczy, że posiadacz nieruchomości wiedział o tym i na to się godził. Skoro zatem Spółdzielnia jako administrator terenu, powierzyła dokonanie cięć pielęgnacyjnych osobom trzecim, odpowiada ona za działania i zaniechania tych osób. Powyższą decyzję wydano na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 3 u.o.p., art. 88 ust. 2 u.o.p. przy czym, stawkę opłaty ustalono zgodnie z art. 85 ust. 1 i ust. 2 u.o.p. Administracyjną karę pieniężną w kwocie 7.440 zł ustalono zgodnie z art. 89 ust. 1 u.o.p. oraz według stawek określonych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz. U. z 2017 r., poz. 1330). Termin uiszczenia 30% kary w kwocie 2.232 zł wynosi 14 dni od dnia, w którym decyzja w sprawie wymierzenia kary stała się ostateczna, zgodnie z art. 88 ust. 3 u.o.p. Termin płatności kwoty 5.208 zł stanowiącej 70% wysokości kary, odroczono zgodnie z art. 88 ust. 4 i 5 u.o.p., na okres 5 lat, gdyż stopień zniszczenia drzew wykazanych w niniejszej decyzji nie wyklucza zachowania ich żywotności. Na skutek wniesienia przez Spółdzielnię [...] odwołania, decyzją z dnia [...] października 2025 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło m.in., iż w myśl art. 88 ust. 1 pkt 3 u.o.p. administracyjną karę pieniężną wymierza się za zniszczenie drzewa. Pojęcie "zniszczenia drzewa" posiada swoją prawną treść nadaną art. 87a ust. 5 u.o.p. Za zniszczenie drzewa uważa się usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w ust. 2 art. 87a. W celu zrekonstruowania normatywnego wzorca rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za zniszczenie drzewa w oparciu o art. 87 ust. 5 u.o.p., należy uwzględnić, czy w sprawie nie mają zastosowania przesłanki z art. 87a ust. 2 u.o.p., wyłączające odpowiedzialność za ponadnormatywne usuniecie gałęzi drzewa, tj.: 1) usunięcie gałęzi obumarłych lub nadłamanych; 2) utrzymywanie uformowanego kształtu korony drzewa; 3) wykonanie specjalistycznego zabiegu w celu przywróceniu statyki drzewa. W następstwie dokonania tych ustaleń możliwa jest w dalszej kolejności ocena, czy ewentualnie doszło do zniszczenia lub uszkodzenia drzewa. W konsekwencji, w ujęciu metodologicznym powołanych wyżej przepisów, w przypadku zaistnienia którejkolwiek z przesłanek z art. 87a ust. 2 u.o.p. należy wyłączyć odpowiedzialność za uszkodzenie lub zniszczenie drzewa. Nadto usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony wyżej, stanowi zniszczenie drzewa, a zatem podlega karze określonej w art. 88 ust. 1 pkt 3 u.o.p. Decyzja w przedmiocie wymiaru kary administracyjnej za zniszczenie drzewa jest decyzją związaną. Odpowiedzialność administracyjna za usunięcie czy zniszczenie drzew bez zezwolenia nie jest oparta na zasadzie winy, lecz ma charakter obiektywny, wyłączną i wystarczającą podstawą nałożenia kary administracyjnej jest działanie bezprawne, tj. w przedmiotowej sprawie sprzeczne zarówno z wymogiem uprzedniego uzyskania zezwolenia na usunięcie drzewa jak i przekroczenie zakresu dopuszczalnych prac pielęgnacyjnych. Dla stwierdzenia iż nastąpiło zniszczenie drzewa w rozumieniu u.o.p., konieczne jest łączne wystąpienie określonych okoliczności dotyczących stanu faktycznego. Pierwszą z nich jest ustalenie, że nastąpiło usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, drugą okolicznością jest ustalenie, że usunięcie gałęzi nie nastąpiło w celu o którym mowa w art. 87a ust. 2. W okolicznościach niniejszej sprawy doszło do zniszczenia wskazanego wyżej drzewa. Podczas porównania zdjęć dołączonych do akt sprawy, pochodzących z zasobów Google Maps Street View z kwietnia 2023 r. zdjęć dołączonych do protokołu oględzin z [...] maja 2025 r. oraz zdjęć załączonych do odwołania ustalono, iż zakres wykonanych prac pielęgnacyjnych przekroczył w znacznym stopniu 50% masy zielonej korony. Jeśli usunie się gałęzie w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, mówimy o uszkodzeniu drzewa. Jeśli będzie to ponad 50%, mowa jest juz o zniszczeniu. Biorąc pod uwagę powyższe, wykonywanych cięć nie można uznać za prawidłowe formowanie korony ani za przywrócenie lub utrzymanie statyki drzewa. Organ wykorzystał zdjęcia z maja 2025 r. dla oznaczenia stanu drzewa po wykonaniu cięć oraz zdjęcia z kwietnia 2023 r. dla oznaczenia stanu drzewa przed wykonaniem cięć. Następnie nałożył zdjęcie z maja 2025 r. na zdjęcie drzewa z kwietnia 2023 r. i dokonał obliczeń procentowych wielkości powierzchni, która została usunięta, posługując się odpowiednimi wzorami na pola figur geometrycznych. Kalkulacje zarówno metodą polegającą na obliczeniu objętości korony przy pomocy pola figur geometrycznych oraz przy pomocy funkcji wizualizacji ścieżki programu do grafiki wektorowej Inkspace jednoznacznie wskazują, iż doszło do zniszczenia drzewa. W ocenie Kolegium organ I instancji wykazał fakt zniszczenia drzewa w rozumieniu art. 87a ust. 5 u.o.p. Analiza uzasadnienia i dokumentów w sprawie wskazuje, że zasadniczym dowodem przemawiającym za tym są zdjęcia z kwietnia 2023 r., pozyskane z Google Maps, względem zdjęć wykonanych podczas oględzin w maju 2025 r. W notatce służbowej sporządzonej w [...] czerwca 2025 r. organ I instancji przedstawiono obliczenie stopnia zniszczenia w wymiarze przekraczającym 50% korony. Odnosząc się natomiast do zarzutu strony, iż metoda obliczeń przedstawiona przez organ I instancji wzbudza wątpliwość i wiarygodność pomiarów dokonanych przy jej użyciu Kolegium wskazało, iż strona nie przedstawiła żadnych innych metod obliczeń, które mogłyby stanowić argument przemawiający za uznaniem, iż organ I instancji nieprawidłowo oszacował procent zniszczenia przedmiotowego drzewa. Konieczność czy zasadność przeprowadzenia cięć, by zachować walory estetyczne jak i poprawić bezpieczeństwo i komfort życia mieszkańców nie oznacza jednak, ze drzewo w wyniku takich cięć może zostać uszkodzone lub zniszczone. Nie może zmienić tej kwalifikacji okoliczność, ze cięć dokonywał podmiot będący profesjonalistą na rynku. Na ustalenie, iż doszło do zniszczenia drzew nie ma wpływu fakt, ze drzewa zazieleniły się na wiosnę. Kwestia zachowania lub braku żywotności drzewa z przyczyn niezależnych od podmiotu ukaranego została uwzględniona poprzez odroczenie terminu płatności 70% wysokości kary, co organ I instancji ustalił w pkt 3 rozstrzygnięcia skarżonej decyzji. Zgodnie z art. 84 § 1 k.p.a. jedynie gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Powołanie biegłego, w myśl art. 84 § 1 k.p.a. ma charakter fakultatywny i zależy od uznania organu prowadzącego postępowanie. To strona kwestionująca te ustalenia może posłużyć się dowodami wskazującymi na okoliczności, których istnienie bądź ich brak pragnie wykazać. Nadto organ w ramach wyspecjalizowanego wydziału ochrony środowiska i rolnictwa zatrudnia pracowników posiadających wymaganą wiedzę z zakresu ochrony środowiska, umożliwiającą samodzielne dokonywanie ustaleń w przedmiocie zakresu cięć pielęgnacyjnych drzew, bez potrzeby zwracania się o opinię biegłego w każdym przypadku. Ponieważ w przedmiotowej sprawie ewidentnie doszło do zniszczenia drzewa, w ocenie Kolegium powołanie biegłego dendrologa nie było konieczne do wykazania tego faktu. Reasumując, Kolegium uznało, że w sprawie organ I instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe, które odpowiada zasadom wynikającym z przepisów art. 7, art. 77 § 1 oraz an. 80 k.p.a. i na podstawie kompletnego materiału dowodowego zebranego w toku tego postępowania ustaliły stan faktyczny sprawy, w tym w sposób niewątpliwy okoliczności o kluczowym znaczeniu dla zastosowania ustawy, co dawało podstawy do obciążenia skarżącej karą administracyjną. Zarzuty odwołania należało uznać za bezzasadne. Kolegium nie dopatrzyło się również z urzędu wad postępowania, które mogłyby mieć istotny wpływ na treść zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia. Na powyższą decyzję SKO w [...]. Spółdzielnia Mieszkaniowa [...]w [...]. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., zarzucając naruszenie: 1) prawa materialnego: a) art. 87a ust. 2 pkt 1-3 u.o.p. przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie (niezastosowanie) skutkujące przyjęciem odpowiedzialności skarżącej za zniszczenie w/w drzewa, podczas gdy czynności skarżącej wypełniały przesłanki wymienione w przedmiotowej regulacji, wyłączające jej odpowiedzialność i przesądzające o braku podstaw do nałożenia spornej kary, b) art. 87a ust. 5 u.o.p. przez jego niewłaściwe zastosowanie, c) art. 88 ust. 1 pkt.3 u.o.p. przez jego niewłaściwe zastosowanie. 2) prawa procesowego: a) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez niewłaściwe zastosowanie, tj. nie wyjaśnienie stanu faktycznego oraz nie wyczerpujące zebranie i błędną ocenę materiału dowodowego sprawy, b) art. 75 § 1 k.p.a. przez błędną wykładnię w wyniku przyjęcia za dowód wadliwej metodyki wyliczeń, w szczególności w oparciu o zastosowanie obrazów pochodzących z serwisu Google Maps Street View oraz wadliwą metodykę obliczeń, polegających na wyznaczaniu powierzchni rzutów korony przy użyciu figur geometrycznych płaskich odwzorowywanych na podstawie widocznych obrysów na fotografiach, co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego sprawy, nadto bezzasadne pominięcie dokumentacji zdjęciowej zaoferowanej przez skarżącą i stanowiącej załącznik do jej pisma z dnia [...] czerwca 2025 r., potwierdzającą pokrój drzewa po przycince z 2022 r. oraz w trakcie przycinki z 2025 r. c) art. 84 § 1 k.p.a. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w wyniku przyjęcia, że wydanie przez organ I instancji decyzji i poprzedzające postępowanie administracyjne oraz sporny stan faktyczny nie wymagał przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego (dendrologa), dysponującego wiadomościami specjalnymi w sytuacji gdy sporny stan faktyczny z uwagi na jego specyfikę i złożoność, wymagał opinii biegłego, nadto bezzasadne zastosowanie obrazów pochodzących z serwisu Google Maps Street View do oceny zakresu ingerencji w korony drzew i przyjęcie błędnej metodyki obliczeń polegających na wyznaczaniu powierzchni rzutów koron drzewa przy użyciu figur geometrycznych płaskich, odwzorowywanych na podstawie widocznych obrysów na fotografiach, w konsekwencji powyższego bezzasadne przyjęcie, że opinia biegłego jest zbędna wobec faktu zatrudniania przez organ w ramach wyspecjalizowanego wydziału ochrony środowiska i rolnictwa pracowników posiadających wymaganą wiedzę z zakresu ochrony środowiska w sytuacji, gdy powyższe nie wynika z jakichkolwiek dowodów, w tym dokumentów i stanowi o zupełnej dowolności w orzekaniu. Podnosząc powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zakresie swej właściwości sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem tej kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, aktualnych w dacie wydania zaskarżonego aktu. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 88 ust. 1 pkt 3 u.o.p., w myśl którego administracyjną karę pieniężną wymierza się za zniszczenie drzewa lub krzewu. Pojęcia "uszkodzenia drzewa" oraz "zniszczenia drzewa" posiadają swoją prawną treść nadaną przez art. 87a ust. 4 i ust 5 u.o.p. Zgodnie z art. 87a ust. 4 usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w ust. 2, stanowi uszkodzenie drzewa. Z kolei w myśl art. 87a ust. 5 za zniszczenie drzewa uważa się usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w ust. 2 art. 87a. W celu zrekonstruowania normatywnego wzorca rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za uszkodzenie i zniszczenie drzewa w oparciu o art. 87a ust. 4 i 5 u.o.p., należy zatem uwzględnić, czy w sprawie nie mają zastosowania przesłanki z art. 87a ust. 2 u.o.p., wyłączające odpowiedzialność za ponadnormatywne usuniecie gałęzi drzewa, a zatem czy prace w obrębie korony drzewa nie miały na celu: 1) usunięcie gałęzi obumarłych lub nadłamanych; 2) utrzymywanie uformowanego kształtu korony drzewa; 3) wykonanie specjalistycznego zabiegu w celu przywróceniu statyki drzewa. W następstwie dokonania tych ustaleń możliwa jest w dalszej kolejności ocena, czy ewentualnie doszło do zniszczenia lub uszkodzenia drzewa. W konsekwencji, w ujęciu metodologicznym powołanych wyżej przepisów wskazania wymaga, że w przypadku zaistnienia którejkolwiek z przesłanek z art. 87a ust. 2 u.o.p., należy wyłączyć odpowiedzialność za uszkodzenie lub zniszczenie drzewa. Decyzja w przedmiocie wymiaru kary administracyjnej za uszkodzenie drzewa spowodowane wykonywaniem prac w obrębie korony drzewa (art. 88 ust. 1 pkt 4 u.o.p.) lub zniszczenie drzewa (art. 88 ust. 1 pkt 3 u.o.p.) jest decyzją związaną co oznacza, że w przypadku ziszczenia się warunków przewidzianych ustawą organ zobligowany jest do jej wymierzenia. Zobiektywizowana odpowiedzialność administracyjna z art. 88 ust. 1 u.o.p. oznacza, że wystarczy jedynie wystąpienie tzw. bezprawia administracyjnego, a więc wykazanie związku przyczynowego między działaniem danego podmiotu a cięciami drzew prowadzącymi do nich zniszczenia lub uszkodzenia. Bez znaczenia dla tej odpowiedzialności pozostają motywy, jakimi kieruje się strona dokonująca tych cięć (por. wyrok NSA z 23 maja 2023 r., III OSK 2255/21; orzeczenia.nsa.gov.pl). Do nałożenia kary na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 3 lub 4 u.o.p. niezbędne jest zatem ustalenie przez organ, że po pierwsze doszło do zniszczenia drzewa lub uszkodzenia drzewa spowodowanego wykonywaniem prac w obrębie korony drzewa (w rozumieniu u.o.p.), a następnie ustalenie podmiotu za to odpowiedzialnego. Odnośnie ustawowego pojęcia "zniszczenia drzewa" wyjaśnić należy, iż jako koronę, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa należy rozumieć objętość korony przed pierwszym zabiegiem jej redukcji, plus objętość korony, która przyrosła w okresie po każdej kolejne jej redukcji. Ustawowy zapis mówiący o tym, iż dopuszczalne jest usunięcie do 30% lub 50% korony drzewa, która rozwinęła się w całym okresie jego rozwoju oznacza, że taka część korony może być usunięta łącznie we wszystkich dokonywanych na danym drzewie zabiegach, a nie podczas każdego zabiegu odrębnie. Również gałęzie usunięte tworzyły koronę drzewa w okresie jego rozwoju, czyli w okresie objętym treścią art. 87a ust. 2 u.o.p. jako podlegającym ochronie. Ochronie tej podlega bowiem pełna objętość korony uwzględniająca rozwój drzewa od początku jego powstania, a nie tylko ta korona, którą zastano przed ostatnim przycięciem. Obowiązujące przepisy nie pozwalają na każdorazowe obcinanie korony o 30%, gdyż inaczej w krótkim czasie drzewo mogłoby zostać całkowicie pozbawione korony. Punktem wyjścia do przeprowadzenia oceny prawidłowości wykonanych prac nie musi być zatem stan korony w chwili rozpoczęcia cięć, gdyż w takim układzie użycie przez ustawodawcę sformułowania "w całym okresie rozwoju" byłoby zbędne (por. wyroki WSA w Gdańsku z 17 kwietnia 2024 r., II SA/Gd 948/23, WSA w Poznaniu z czerwca 2023 r., II SA/Po 199/23, a także K. Gruszecki, Wymierzanie kar pieniężnych za uszkodzenie drzew. Glosa do wyroku WSA w Szczecinie z 11 maja 2017 r., II SA/Sz 238/17, OwSS 2017/4/122-126). Ustawowy zapis, iż dopuszczalne jest usunięcie do 30% korony drzewa, która rozwinęła się w całym okresie jego rozwoju oznacza zatem, że taka część korony może zostać usunięta łącznie we wszystkich, w tym wcześniejszych, zabiegach, a nie podczas każdego zabiegu. Przy aktualnej treści art. 87a ust. 2 u.o.p nie jest dopuszczalne usunięcie 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa bez dokładnego zbadania ilości wykonanych zabiegów oraz ich skutków dla objętości korony. W przepisach art. 87a ust. 2 i 5 u.o.p. posłużono się czasownikiem dokonanym "rozwinęła się", co powoduje konieczność każdorazowego ustalenia czy dokonane usunięcie nie spowodowało skrócenia objętości korony, ale nie tylko względem stanu korony, jaki poprzedzał te konkretne czynności, lecz stanu z całego okresu rozwoju drzewa – od chwili powstania korony do czasu sprzed dokonania ostatniego przycięcia, nie pomijając gałęzi korony usuniętych w ramach wszystkich przeprowadzonych zabiegów. W niniejszej sprawie organy ustaliły, że w wyniku prac przeprowadzonych pod koniec 2024 r. doszło do zniszczenia drzewa gatunku topola balsamiczna o obwodzie pnia 248 cm, rosnącego na działce nr [...]. Ustalenia dotyczące rozmiaru usuniętych gałęzi korony drzewa organ I instancji oparł na podstawie porównania zdjęć drzew pozyskanych z Google Maps Street View pochodzących z kwietnia 2023 r. ze zdjęciami drzewa z maja 2025 r., po redukcji korony. Wykorzystując program Inkscape nałożono na siebie zdjęcia drzewa według stanu przed przycinką (2023 r.) oraz stanu po przycince (z 2025 r.). Następnie posługując się figurami geometrycznym, z których składał się obraz drzewa, dokonano obliczeń ubytku korony drzewa w wyniku prac przeprowadzonych w 2024 r. Uzyskane w ten sposób dane doprowadziły do ustalenia, że doszło do usunięcia ponad 50 % korony drzewa, co w rozumieniu art. 87a ust. 5 u.o.p. oznacza jego zniszczenie. Jednocześnie, zdaniem organu I instancji, w sprawie nie znajduje zastosowania art. 87a ust. 2 u.o.p., ponieważ zakres prac wykonany był w zbyt szerokim zakresie i obejmował usunięcie zdrowych gałęzi. Powyższe ustalenia Kolegium uznało za prawidłowe. Co do okoliczności egzoneracyjnych wymienionych w art. 87a ust. 2 u.o.p. organ II instancji wskazał nadto, że Spółdzielnia nie przedstawiła żadnych dowodów, iż usunięciu podlegały tylko gałęzie obumarłe lub nadłamane, nadto wykonane cięcia nie wskazują, by prace polegały na formowaniu korony drzewa. Powyższe stanowisko zostało w całości zakwestionowane przez skarżącą w odwołaniu od decyzji organu I instancji, a następnie w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w której podważono zarówno metodę ustalenia rozmiaru usuniętych gałęzi koron drzew jak i stanowisko organów w kwestii braku podstaw do zastosowania w sprawie art. 87a ust. 2 pkt 1 i 2 u.o.p. W ocenie Sądu zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy nie uprawnia do takiego stanowiska, jakie zajęło Kolegium, które w zaskarżonej decyzji nie ustosunkowało się wnikliwie do zarzutów i argumentacji odwołania, w szczególności do twierdzeń opierających się na spostrzeżeniu, że korona drzewa nie jest figurą płaską oraz dotyczących naukowych sposobów szacowania objętości koron drzew. W ocenie Kolegium stan sprawy nie wymagał zwrócenia się o opinię biegłego, gdyż ewidentnie doszło do zniszczenia drzewa. Zdaniem Sądu sposób procedowania przez organ odwoławczy pozostaje w sprzeczności z zasadami procedury administracyjnej, w tym z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Przede wszystkim wskazać należy na przyjętą przez organy – w ocenie Sądu wadliwą – metodę obliczenia "powierzchni" korony drzewa, na podstawie której organ I instancji ustalił skalę redukcji korony. Organy uznały, że zasadniczym dowodem przemawiającym za uznaniem, że drzewo zostało zniszczone, są zdjęcia drzewa pozyskane z Google Maps, względem zdjęć wykonanych podczas oględzin w maju 2025 r. Organ I instancji "nałożył na siebie" zdjęcia drzewa z Google Maps z kwietnia 2023 r. oraz oraz zdjęcia drzewa z maja 2025 r. i w ten sposób ustalił, że skarżąca Spółdzielnia dokonała usunięcia gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony. Wskazuje to, że organ posłużył się metodą właściwą do obliczania powierzchni figur płaskich. Tymczasem ochronie, o której mowa w art. 87a u.o.p., podlega pełna objętość korony. Jest to zatem metoda błędna i nieadekwatna do obliczania objętości obiektu trójwymiarowego, jakim jest korona drzewa, a zatem ustalenia parametru innego aniżeli powierzchnia figury płaskiej. Dodatkowo Kolegium w zaskarżonej decyzji posłużyło się kolejnym, nieznanym ustawie o ochronie przyrody parametrem wskazując, iż zakres wykonanych prac pielęgnacyjnych przekroczył w znacznym stopniu "50% masy zielonej korony". W protokole oględzin przeprowadzonych w dniu [...] maja 2025 r. wskazano, iż "w wyniku przeprowadzonych zabiegów pielęgnacyjnych drzewo zostało całkowicie pozbawione korony". Odnosząc się do stanowiska Kolegium, iż w sprawie ewidentnie doszło do zniszczenia drzewa, w związku z czym powołanie biegłego dendrologa nie było konieczne do wykazania tego faktu wskazać należy, iż zgodnie z art. 84 § 1 k.p.a., gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. W świetle tego przepisu po stronie organu istotnie brak jest – co do zasady – obowiązku przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, który zweryfikowałby wyniki ustaleń w sprawie. Jednakże, jak dowodzi analiza sprawy, stanowisko organów co do braku wystąpienia w sprawie przypadków egzoneracyjnych z art. 87a ust. 2 pkt 1 i 2 opiera się na ustaleniach mających charakter pobieżny, a przede wszystkim – o czym już wyżej wspomniano – na błędnym sposobie pomiaru usuniętej części korony drzewa i obliczenia niewłaściwego parametru (pola powierzchni figur płaskich zamiast objętości obiektu trójwymiarowego, jakim jest korona drzewa). Prezentując swoje stanowisko Kolegium zaniechało również odniesienia się do twierdzeń skarżącej, zawartych m.in. w protokole oględzin z dnia [...] maja 2025 r., w piśmie z dnia [...] czerwca 2025 r. oraz w odwołaniu od decyzji I instancji, iż prace prowadzone w 2024 r. były kontynuacją cięć wykonanych już wcześniej, m.in. w 2022 r., przy czym zabiegi te miały na celu utrzymanie przyjętej wcześniej formy drzewa, nie jego ogławianie, nie miały charakteru jednorazowego drastycznego cięcia, a usuwane w 2025 r. gałęzie tworzyły koronę wtórną (por. wyrok NSA z 22 maja 2025 r., III OSK 396/22). Ewentualność przeprowadzenia w sprawie dowodu z opinii biegłego na okoliczność wiarygodnego pomiaru usuniętej części korony drzewa wymaga rozważenia również w świetle fotografii drzewa z 22 lipca 2025 r., przedłożonych przez Spółdzielnię wraz z odwołaniem. W tym stanie sprawy, w ocenie Sądu, skarga zasługuje na uwzględnienie, organy nie poczyniły bowiem koniecznych ustaleń w zakresie dającym podstawę do wydania rozstrzygnięcia, czym naruszyły art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 k.p.a. W tym kontekście podkreślenia wymaga także, iż w postępowaniach o charakterze sankcyjnym, w których obciąża się podmioty administrowane obowiązkami w ramach retorsji za naruszenie przepisów prawa administracyjnego, próg staranności w gromadzeniu i rozważeniu materiału dowodowego jest podwyższony (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 21 listopada 2018 r., II SA/Rz 971/18). Brak możliwości kompleksowej weryfikacji wszystkich podnoszonych przez stronę okoliczności uniemożliwia ocenę, czy w sprawie doszło do zniszczenia drzewa wskutek niewłaściwego wykonania zabiegów pielęgnacyjnych określonych przepisem art. 87a ust. 2 i 5 u.o.p., czy też wystąpiła przesłanka egzoneracyjna zawarta w art. 87a ust. 2 pkt 1 lub pkt 2 u.o.p., która uwalniałaby stronę od odpowiedzialności za zniszczenie drzewa. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 p.p.s.a., orzeczono jak w pkt I sentencji wyroku. Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji uwzględni stanowisko Sądu wyrażone powyżej, w szczególności podejmie stosowne czynności celem ustalenia czy w sprawie nie zachodzą przesłanki egzoneracyjne o których mowa w u.o.p. W kontekście braków w materiale dowodowym organ, po dokonaniu stosownych ustaleń w ponownie prowadzonym postępowaniu, powinien także, w razie potrzeby rozważyć możliwość skorzystania z opinii biegłego z zakresu dendrologii, a następnie po przeanalizowaniu całej sprawy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego podejmie decyzję, która zostanie w sposób prawidłowy i zgodny z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. uzasadniona (art. 153 p.p.s.a.). Zawarte w pkt II sentencji rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania znajduje oparcie w treści art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., a także § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 535)