II SA/Go 664/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kamila Karwatowicz Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędzia WSA Jarosław Piątek Protokolant st. sekr. sąd. Danuta Chorabik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za zniszczenie i uszkodzenie drzew I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r., nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej Spółdzielni Mieszkaniowej [...] kwotę 3 887 (trzy tysiące osiemset osiemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] czerwca 2025 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 3, art. 89 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1478 ze zm., zwanej dalej u.o.p.), w związku z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572, zwanej dalej K.p.a.), Prezydent Miasta [...] orzekł: I.1. wymierzyć Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w [...] administracyjną karę pieniężną w kwocie 45 630,50 zł (słownie: czterdzieści pięć tysięcy sześćset trzydzieści złotych 50/100) za zniszczenie 29 sztuk drzew rosnących na działce nr ew. [...] położonej przy ul. [...], 2. Kwotę 13 689,15 zł (słownie: trzynaście tysięcy sześćset osiemdziesiąt dziewięć złotych 15/100), stanowiącą 30% kary, o której mowa w pkt I.1. niniejszej decyzji, należy wpłacić w terminie 14 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna na wskazane konto Urzędu Miasta [...], 3. Termin płatności kwoty 31 941,35 zł (słownie: trzydzieści jeden tysięcy dziewięćset czterdzieści jeden złotych 35/100), stanowiącej 70% kary, o której mowa w pkt I.1. niniejszej decyzji, odroczyć na okres 5 lat. 4. Kwota, o której mowa w pkt 3 jest umarzana po upływie 5 lat od dnia, w którym decyzja o odroczeniu terminu płatności kary stanie się ostateczna i po stwierdzeniu zachowania żywotności drzew lub braku żywotności drzew z przyczyn niezależnych od podmiotu ukaranego. W przeciwnym przypadku należy ją wpłacić na konto podane w pkt 2. 5. W przypadku stwierdzenia, że drzewa obumarły przed upływem 5 lat od dnia, w którym decyzja o odroczeniu terminu płatności kary stała się ostateczna, kwotę o której mowa w pkt 3, uiszcza się niezwłocznie, chyba że drzewa nie zachowały żywotności z przyczyn niezależnych od podmiotu ukaranego, II.1. Wymierzyć administracyjną karę pieniężną w kwocie 3 360,00 zł (słownie: trzy tysiące trzysta sześćdziesiąt złotych 00/100) za uszkodzenie 3 sztuk drzew rosnących na działce nr ew. [...] położonej przy ul. [...]. 2. Termin uiszczenia kary, ustalonej w pkt II.1. wynosi 14 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna. 3. Karę należy uiścić na wskazane konto Urzędu Miasta [...]. 4. Administracyjne kary pieniężne nieuiszczone w wyznaczonym terminie, podlegają wraz z odsetkami za zwłokę przymusowemu ściągnięciu w trybie określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że podczas oględzin przeprowadzonych w dniu [...] kwietnia 2025 r. z udziałem przedstawicieli strony stwierdzono, ze na działce nr ew. [...] położonej przy ul. [...] rosną 32 sztuki drzew gat.: Robinia akacjowa - 25 sztuk obw.: nr 1 - 135 cm, nr 2 -116 cm, nr 3 - 58 cm, nr 4 - 50 cm, nr 5 - 120 cm, nr 6 - 108 cm, nr 7 - 76 cm, nr 8 - 71 cm, nr 9 - 97 cm, nr 11 - 73 cm, nr 12 - 68 cm, nr 13 - 65 cm, nr 14 - 108 cm, nr 15 - 56 cm, nr 16 - 74 cm, nr 17 - 76 cm, nr 18 - 55 cm, nr 19 - 52 cm, nr 20 - 83 cm, nr 21 - 2 pnie: 35 cm i 50 cm, nr 22 - 56 cm, nr 23 - 60 cm, nr 27 - 2 pnie: 63 cm i 58 cm, nr 28 - 87 cm, nr 32 - 2 pnie: 85 cm i 49 cm, Klon pospolity - 5 sztuk o obw.: nr 10 - 66 cm, nr 24 - 58 cm, nr 25 - 80 cm, nr 30 - 89 cm, nr 31 - 106 cm, Lipa drobnolistna - 1 sztuka o obw. nr 26 - 86 cm, Klon jawor - 1 sztuka o obw. nr 29 - 98 cm rosną w czterech szpalerach na terenie zieleni. Opisane drzewa zostały poddane cięciom redukcyjnym. Efektem tych zabiegów jest mocne zredukowanie koron polegające na usunięciu dużej ilości konarów i gałęzi. Według przedstawicieli strony obecnych podczas oględzin, zabiegi na drzewach rosnących na ww. działce zostały wykonane w styczniu 2025 r. przez firmę I. sp. z o. o. z siedzibą w [...] na zlecenie Spółdzielni Mieszkaniowej [...]. Drzewa zostały przycięte do "starych cięć", aby zredukować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia. Według strony w koronach drzew zostały usunięte tylko gałęzie obumarłe i nadłamane. Organ mając na uwadze obowiązek podjęcia wszelkich działań niezbędnych do rozpatrzenia sprawy stwierdził, iż przydatne w przedmiotowym postępowaniu będą zdjęcia pozyskane z Google Maps. Zgodnie z treścią art. 75 § 1 K.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Dotyczy to zatem zarówno zdjęć pozyskanych przez organ w toku postępowania jak i z Google Maps. Na zdjęciach z Google Maps widoczne są drzewa będące przedmiotem sprawy. W związku z koniecznością ustalenia zakresu cięć w koronach 32 sztuk drzew rosnących w czterech szpalerach na terenie zieleni przy budynku mieszkalnym wielorodzinnym od strony balkonów oraz przy chodniku rozdzielającym pasy zieleni na działce nr ew. [...] położonej przy ul. [...] w [...] dokonano analizy zdjęć pochodzących z zasobów Google Maps z listopada 2020 r. względem zdjęć wykonanych w maju 2025 r. Z uwagi na brak zdjęć z innego okresu, do przeprowadzenia obliczeń zostały wykorzystane zdjęcia pochodzące z listopada 2020 r., które pokazują ww. drzewa posiadające pełne, nieuszkodzone i dobrze rozwinięte korony. Pozostałe dostępne zdjęcia w zasobach Google Maps pochodzą z czerwca 2012 r. (zbyt młode drzewa) oraz z kwietnia 2022 r., gdzie drzewa są tak samo zniszczone, jak w niniejszym postępowaniu. Z uwagi na usytuowanie drzew w szpalerach w bliskiej odległości od siebie i fakt, że korony wzajemnie się przygłuszają i nachodzą na siebie, obliczenia zostały wykonane dla 18 sztuk drzew gat. Robinia akacjowa o obw.: nr 1 - 135 cm, nr 2 - 116 cm, nr 3 - 58 cm, nr 4 - 50 cm, nr 5 - 120 cm, nr 6 - 108 cm, nr 7 - 76 cm, nr 8 - 71 cm, nr 9 - 97 cm, nr 11 - 73 cm, nr 12 - 68 cm, nr 13 - 65 cm, nr 14 - 108 cm, nr 15 - 56 cm, nr 16 - 74 cm, nr 17 - 76 cm, nr 18 - 55 cm, nr 19 - 52 cm rosnących w dwóch szpalerach na terenie zieleni od strony balkonów przy bloku mieszkalnym. Następnie organ zaznaczył, że wszystkie 29 drzew zostało przycięte w podobny sposób, w tym samym czasie oraz przez tą samą firmę. W programie do grafiki wektorowej Inkspace na zdjęciu z maja 2025 r. obrysowano 18 sztuk drzew. Kolorem brązowym zostały oznaczone pnie drzew natomiast kolorem pomarańczowym i czerwonym pozostałości koron pozbawione gałęzi. Miejsca rozpoczęcia koron drzew zostały zaznaczone w każdym drzewie w miejscu najniższego rozwidlenia. W związku z brakiem możliwości wykonania kalkulacji metodą obliczania objętości koron za pomocą powierzchni pól figur geometrycznych z uwagi na zbyt duże zagęszczenie drzew, organ wykorzystał funkcję wizualizacji ścieżki programu do grafiki wektorowej Inkspace. Następnie ww. program obliczył ilość pikseli w poszczególnych zaznaczonych koronach każdego drzewa z osobna ze zdjęcia z maja 2025 r. oraz łączną powierzchnię koron 18 sztuk drzew widocznych na zdjęciu z zasobów Google Maps z listopada 2020 r. Dokonano przeliczenia ilości pikseli na procenty, ponieważ zgodnie z art. 87a ust, 4 u.o.p., usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, stanowi uszkodzenie drzewa. Natomiast zgodnie z art. 87a ust. 5 u.o.p. usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, stanowi zniszczenie drzewa. Podsumowując organ podniósł, iż prace wykonane w obrębie koron zostały przeprowadzone identycznie (tj. zakres cięć jest jednakowy oraz wykonywany w tym samym czasie przez tę samą firmę) na wszystkich 29 drzewach objętych postępowaniem. Do przeprowadzenia obliczeń wykorzystano zebraną dokumentację dotyczącą 18 sztuk drzew o nr 1, 2, 3, 4, 5, 6. 7, 8, 9,11,12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, gdyż jako jedyne były dobrze widoczne na zdjęciach z Google Maps z listopada 2020 r. Pozostałe drzewa usytuowane są na tym samym terenie zieleni w trzecim oraz w czwartym szpalerze pomiędzy chodnikiem a sklepem "B". Biorąc powyższe pod uwagę przyjęto, iż zakres procentowy prac przeprowadzonych w koronach pozostałych drzew odpowiada zakresowi procentowemu prac przeprowadzonych w koronach drzew nr 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19. W przypadku trzech drzew nie można było wykonać obliczeń z uwagi na brak dostępności zdjęć w zasobach Google Maps. Analizując wizualny efekt wykonanych cięć oraz wygląd ich koron po dokonanej przycince zauważyć można, że drzewa te zostały poddane łagodniejszym zabiegom pielęgnacyjnym niż pozostałe drzewa, w związku z czym, zdaniem organu, w tym przypadku doszło do uszkodzenia drzew. Dalej organ podkreślił, że drzewa będące przedmiotem niniejszego postępowania nie miały usuniętych jedynie suchych czy nadłamanych gałęzi, nie były to też drzewa, którym koronę kiedykolwiek wcześniej formowano i należało to czynić dalej. Na zdjęciach pochodzących z zasobów Google Maps z kwietnia 2022 r. zaobserwować można ogłowione drzewa w identyczny sposób (zdjęcie dołączone do akt sprawy przedstawiające nieprawidłową przycinkę ww. drzew w roku 2022). Jednakże ideą cięć formujących jest utrzymywanie ukształtowanej korony, a nie cykliczne pozbawianie drzewa gałęzi, w celu jego zmniejszenia. Próba znacznego zmniejszenia korony dużego, w pełni rozwiniętego drzewa, w celu wprowadzenia w nim cięć formujących jest z założenia błędna i prowadzi do jego uszkodzenia lub zniszczenia. W sytuacji, gdy drzewo w podobny sposób było przycinane wcześniej, a w chwili obecnej zabiegi prowadzone w koronie mają na celu utrzymanie jej uformowanego kształtu, organ wskazał, że głowienie nie jest formowaniem, jeśli kilka lat wcześniej doszło do zniszczenia drzewa w wyniku nadmiernej redukcji korony, to cykliczne ciecie "po starych cieciach", nie jest utrzymaniem uformowanego kształtu korony, tylko jego ponownym zniszczeniem. W niniejszej sprawie odbudowująca się korona, która powoli zaczyna się tworzyć po drastycznej redukcji, jest skrajnie mała. Na gałęziach większości z omawianych wyżej 29 sztuk drzew pojawiły się jedynie drobne skupiska liści, które mogą nie sprostać wymaganiom energetycznym tak dużych drzew. Ponadto statyka ww. drzew również nie była zachwiana, co mogłoby być powodem do przeprowadzenia prac pielęgnacyjnych zmierzających do przywrócenia stabilności drzewa. Biorąc pod uwagę powyższe, zdaniem organu wykonywanych cięć nie można uznać za prawidłowe formowanie korony czy pielęgnację. Organ I instancji zaznaczył, że nie istnieje cięcie drzew, które jest obojętne dla ich stanu. Znaczna redukcja korony dokonana w wyniku cięć skutkuje zmniejszeniem masy i powierzchni asymilacyjnej liści. Przyczynia się to do zasadniczych zaburzeń fizjologicznych spowodowanych gwałtownym powstaniem różnic w wielkości części nadziemnej i podziemnej drzewa. Raptownie zmniejszona powierzchnia listowia ogranicza do minimum dopływ asymilatów do innych jego części, co prowadzi do ich zagłodzenia. To powoduje zmiany w obrębie systemu korzeniowego tak ciętego drzewa. Ograniczona ilość asymilatów sprawia, że korzenie, w których przechowywane są substancje pokarmowe, zaczynają zamierać. To może spowodować osłabienie zakotwiczenia drzewa w podłożu, które staje się bardziej podatne na silne wiatry. Jest to bardzo istotny fakt przy drzewach, które usytuowane są na osiedlach pośród bloków mieszkalnych. Pomiędzy blokami dochodzi do występowania tzw. efektu dyszy, czyli do wzrostu prędkości wiatru, nawet przy słabej wietrzności, który może bardzo niekorzystnie wpływać na statykę uszkodzonego czy zniszczonego drzewa. Ponadto ograniczenie transpiracji i oddychania powoduje również zaburzenia w gospodarce wodnej i energetycznej. Gwałtowne odsłonięcie dotychczas zacienionych części drzew, doprowadza do powstawania ran wskutek oparzeń słonecznych i przez to kolejnych zaburzeń. Cięcia żywych gałęzi zawsze uszczuplają zapas energetyczny drzewa. Do przekształceń chemicznych, transportu i magazynowania substancji, a wreszcie do samego życia poszczególnych komórek potrzebne są wspomniane powyżej asymilaty. Niewłaściwe, radykalne lub za duże cięcia powodują pogorszenie reakcji obronnych drzewa, utratę żywotności, a w skrajnych przypadkach mogą prowadzić do obumarcia. W związku z powyższym, cięcia w koronach wykonuje się w ostateczności, jeżeli inne rozwiązania alternatywne zostały zastosowane i zawiodły. Usunięcie części korony musi być poprzedzone zbadaniem witalności drzewa, reakcji gatunkowej drzewa na cięcia, wieku drzewa, jego otoczenia etc. Dopiero po dogłębnej analizie, kierując się zasadą minimalizacji cięć, można podjąć decyzję, w jakim zakresie należy przeprowadzić redukcję. Przystępując do pielęgnacji drzew należy przestrzegać ogólnych zasad cięć, a przede wszystkim pamiętać, że cięcia drzew powinny być ograniczone do niezbędnego minimum. Niedopuszczalne jest usuwanie grubszych gałęzi w jednym okółku lub w bliskich odległościach. Szerokość pasa życiowego powinna przekraczać wzdłuż włókien 3 cm, a w poprzek 10 cm. W przypadku przycinania gałęzi żywych, nad miejscem cięcia musi znajdować się żywa gałąź o grubości co najmniej % średnicy pędu usuwanego (tzw. pęd ciągnący). Pozostawienie pędu ciągnącego pozwoli w szybszym czasie zagoić ranę powstałą w wyniku cięcia. Cięcie powinno przebiegać ukośnie, równolegle do osi gałęzi ciągnącej. Asymilaty spływające z gałęzi ciągnącej powinny swobodnie móc opływać ranę, dzięki czemu nastąpi jej szybkie zabliźnianie. Z punktu widzenia praktycznego, obcinanie gałęzi jest podobne do ich naturalnego zamierania, istnieje jednak zasadnicza różnica między obcinaniem a zamieraniem. Kiedy gałąź obumiera, materiały zapasowe mogą być odprowadzone do nadal żyjących tkanek. Gdy żywa gałąź nagle zostanie usunięta, wszystkie substancje zapasowe są tracone i stracona jest bezpowrotnie zmagazynowana w nich energia. Dobra pielęgnacja to taka, której efekty na pierwszy rzut oka trudno dostrzec. Organ ustalił, że podmiotem odpowiedzialnym za zniszczenie 29 sztuk drzew oraz uszkodzenie 3 sztuk drzew jest firma I. sp. z o. o. z siedzibą w [...] działająca na zlecenie Spółdzielni Mieszkaniowej [...]. Zgodnie z art. 88 ust. 2 u.o.p. kara za uszkodzenie drzewa lub krzewu jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości. Zgodnie z wypisem z rejestru gruntów Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] jest współwłaścicielem działki nr ew. [...]. Na żadnym z etapów postępowania Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] nie wskazała, iż firma I. sp. z o. o. z siedzibą w [...] działała wbrew jej zleceniom. Z tych względów podmiotem, na który nałożono administracyjną karę pieniężną jest Spółdzielnia Mieszkaniowa [...]. Poza tym organ wskazał, że na gruncie art. 88 ust 1 pkt 4 u.o.p. nie ma znaczenia okoliczność, czy posiadacz nieruchomości był osobistym sprawcą deliktu, czy w tym celu posłużył się osobą trzecią. Dla przyjęcia odpowiedzialności posiadacza za uszkodzenie drzewa przez osobę trzecią wystarczy, że posiadacz nieruchomości wiedział o tym i na to się godził (por. wyrok NSA z dnia 11 marca 2009 r., sygn. II OSK 329/08). Skoro zatem Spółdzielnia Mieszkaniowa [...], jako administrator terenu, powierzyła dokonanie cięć pielęgnacyjnych osobom trzecim, odpowiada ona za działania i zaniechania tych osób. Organ I instancji podał następnie, że stawkę opłat ustalono zgodnie z art. 85 ust. 1 i ust. 2 u.o.p., który stanowi, że opłatę za usunięcie drzewa ustala się mnożąc liczbę centymetrów obwodu pnia drzewa mierzonego na wysokości 130 cm i stawkę opłaty, a w przypadku jeżeli drzewo na wysokości 130 cm: posiada kilka pni - za obwód pnia drzewa przyjmuje się obwód pnia o największym obwodzie oraz połowy obwodów pozostałych pni, nie posiada pnia - za obwód pnia drzewa przyjmuje się obwód pnia mierzony bezpośrednio poniżej korony drzewa. Administracyjną karę pieniężną w kwocie 45 630,50 zł ustalono zgodnie z art. 89 ust. 1 u.o.p., który stanowi, że administracyjną karę pieniężną o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1-3, 5 i 6 u.o.p. ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, o której mowa w art. 84 ust. 1, a w przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości takiej opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było. Do ustalenia opłaty posłużono się stawkami określonymi w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz. U. z 2017 r., poz. 1330). Termin uiszczenia 30% kary w kwocie 13 689,15 zł, o której mowa w niniejszej decyzji, wynosi 14 dni od dnia, w którym decyzja w sprawie wymierzenia kary stała się ostateczna, zgodnie z. art. 88 ust. 3 u.o.p. Termin płatności kwoty 31 941,35 zł stanowiącej 70% wysokości kary, odroczono zgodnie z art. 88 ust. 4 i 5 u.o.p., na okres 5 lat, gdyż stopień zniszczenia drzew wykazanych w niniejszej decyzji nie wyklucza zachowania ich żywotności. Administracyjną karę pieniężną w kwocie 3 360,00 zł określono zgodnie z art. 89 ust, 1 u.o.p., który stanowi, że administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 4, ustala się w wysokości opłaty za usunięcie drzewa, o której mowa w art. 84 ust. 1, pomnożonej przez 0,6. Uiszczenie kary określonej w pkt II.1. niniejszej decyzji zgodnie z art. 88 ust. 3 u.o.p. następuje w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja w sprawie wymierzenia kary stała się ostateczna. Do ustalenia opłat przyjęto stawki opłat określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz. U. z 2017 r. poz. 1330). Od powyższej decyzji odwołanie złożyła Spółdzielnia Mieszkaniowa [...], która zaskarżyła przedmiotową decyzję w całości, jako wydaną z naruszeniem przepisów postępowania to jest art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80, art. 81a oraz pominięciem art. 105 k.p.a., a także przepisów prawa materialnego to jest art. 87a ust. 2 pkt 1 i 2 art. 88 ust. 1 pkt 1 i 3 u.o.p., poprzez jego pominięcie oraz art. 87a ust. 2, 4, 5 i 88 ust. 1 pkt 3 i 4 tej ustawy, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu odwołania strona podniosła, że organ I instancji pochopnie wskazał na zniszczenie 29 szt. i uszkodzenie 3 szt. koron drzew, opierając się na błędnej interpretacji obowiązujących przepisów prawa w zakresie dotyczącym stosowania art. 87a ust. 2 pkt 2 Ustawy o ochronie przyrody. Prawidłowa wykładnia tego przepisu w świetle stanu taktycznego nie może prowadzić do wniosku o naruszeniu ustawy w przedmiotowej sprawie. Spółdzielnia wskazała, iż drzewa rosną na terenie zurbanizowanym - osiedla o wielorodzinnej zabudowie mieszkaniowej. Część drzew tworzy zadrzewienie oddzielające zabudowę od miejsc postojowych; kilka drzew rośnie przy ciągach pieszych. Korony wszystkich analizowanych drzew cechuje pokrój o charakterze wtórnym, co świadczy o wcześniejszych cięciach redukcyjnych. Wtórne korony powstają w wyniku pobudzenia pąków uśpionych lub przybyszowych, zlokalizowanych najczęściej w obrębie wcześniejszych miejsc cięcia. Wytwarzane w ten sposób pędy epikormiczne cechuje brak integracji drewna pędów wtórnych z rdzeniem osiowym pnia lub konaru, co skutkuje osłabionym zakotwiczeniem mechanicznym (Shigo 1991; Mattheck i in. 2015; Roloff 2008). Z tego względu przyrost wtórnych pędów może prowadzić do niekontrolowanego ich wyłamywania, szczególnie w przypadku braku systematycznej pielęgnacji. Budowa wtórnej korony różni się zasadniczo od pokroju korony pierwotnej. W przypadku wtórnych struktur notuje się często znaczną gęstość pędów i ich skrócony układ hierarchiczny, co prowadzi do ograniczenia dostępu światła do wnętrza korony oraz do niekorzystnych zmian mikroklimatycznych. sprzyjających rozwojowi patogenów (Roloff 2008; Dujesiefken i in. 2016). Charakterystycznymi cechami morfologicznymi koron wtórnych są także nienaturalne zagęszczenia odgałęzień w niewielkiej przestrzeni, krótkie międzywęźla, niska siła dominacji wierzchołkowej oraz zwiększone ryzyko konkurencji pomiędzy pędami (Siewniak i in. 2020; Tyszko[?]Chmielowiec 2021). Wtórne korony powstają zazwyczaj na skutek cięć wierzchołkowych oraz obrysowych. W świetle obecnych standardów pielęgnacyjnych drzewa z wtórnymi koronami powinny być poddawane regularnym przeglądom oraz cyklicznym zabiegom korekcyjnym, zmierzającym do utrzymania równowagi statycznej i minimalizacji ryzyka mechanicznego (Europejski standard cięć drzew 2021; Bobek 2013; Dujesiefken i in. 2016). W przypadku części drzew stwierdzono obecność rozwidleń o morfologii zbliżonej do typu V-kształtnego, które ze względu na ograniczoną powierzchnię drewna łączącego przewodniki mogą stanowić potencjalne strefy słabości biomechanicznej. W niektórych przypadkach rozwidleniom tym towarzyszą martwice kory oraz lokalne strefy wypróchnienia tkanki drzewnej, obserwowane zwłaszcza na pobocznicach pni. Szczególnie niekorzystną konstrukcję stwierdzono w obrębie drzewa oznaczonego numerem 28, gdzie w strefie głównego rozwidlenia udokumentowano szczelinowe pęknięcie wzdłużne. Takie defekty mogą być symptomem kumulacji naprężeń mechanicznych i wymagają dalszego monitoringu oraz ewentualnych działań zabezpieczających (Siewniak i in. 2020; Roloff 2008; Mattheck i in. 2015). Wszystkie analizowane drzewa wykazują objawy aktywności fizjologicznej, przejawiające się m.in. obecnością żywych pąków wegetatywnych, intensywnością fotosyntezy oraz widocznymi przyrostami na pędach jednorocznych. Stan ten wskazuje na zachowane funkcje metaboliczne i zdolność regeneracyjną, przy czym poziom aktywności może ulegać zmianom w zależności od warunków siedliskowych oraz stopnia wcześniejszych uszkodzeń strukturalnych (Tyszko-Chmielowiec 2021; Roloff 2008). Ostatnie zabiegi pielęgnacyjne w koronach drzew zostały przeprowadzone w styczniu bieżącego roku. Na podstawie analizy powierzchni cięć oraz morfologii pędów, zdaniem strony można wnioskować, iż zakres prac obejmował cięcia redukcyjne oraz sanitarne. Strona odwołująca podniosła następujące uwagi dotyczące stanu faktycznego pominiętego przez organ przy rozstrzygnięci decyzji: 1. Organ pochopnie wskazał na fakt uszkodzenia koron drzew, opierając się na błędnej interpretacji obowiązujących przepisów prawa w zakresie dotyczącym art. 87a ust. 2 pkt. 2 Ustawy o ochronie przyrody z dnia 16 kwietnia 2004 roku. Prawidłowa wykładnia tego przepisu w świetle stanu faktycznego nie prowadzi do wniosku o naruszeniu ustawy. 2. Zdjęcia pochodzące z serwisu Google Street View z listopada 2020 roku (na które powołuje się organ), ale również zdjęcia z kwietnia 2022 roku - ewidentnie ukazują ślady w koronach po przeprowadzonych cięciach wierzchołkowych w przeszłości. W listopadzie 2020 roku drzewa posiadały wytworzone korony wtórne, a z uwagi na porę roku i niewielkie ilości zachowanego aparatu asymilacyjnego - po przybliżeniu zdjęcia widoczne są ślady po cięciach (zredukowane gałęzie nad rozwidleniami). Na zdjęciu z kwietnia 2022 roku widoczne są ślady po świeżych cięciach - drzewa nie zdążyły ponownie wytworzyć koron wtórnych. 3. Po przeprowadzonych cięciach w wyniku stresu drzewa odbudowują utraconą część aparatu asymilacyjnego poprzez pobudzenie pączków śpiących w obrębie miejsc po cięciach i wytworzenia koron wtórnych. Rdzenie pędów epikormicznych nie są zrośnięte z rdzeniem pnia, dlatego miejsce wyrastania jest słabe mechaniczne i w wyniku nadmiernego przyrostu na grubość może dochodzić do niekontrolowanych wyłamań. Przy drzewach redukowanych w przeszłości zaleca się wykonywać prace pielęgnacyjne w sposób cykliczny, aby nie dopuścić do nadmiernego rozrastania się koron. Zaniechanie prac pielęgnacyjnych będzie prowadziło do konieczności kolejnego głowienia (Siewniak 2012). 4. Charakter cięć przeprowadzonych w styczniu 2025 roku wskazuje jednoznacznie na kontynuację wcześniejszych działań o ustalonym cyklu pielęgnacyjnym, a nie na działania destrukcyjne. Zatem działania te należy interpretować jako utrzymanie uformowanego kształtu koron, co zgodnie z art. 87a ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody wyłącza zastosowanie sankcji określonych w ust. 4 i 5 tego przepisu. 5. W przypadku przedmiotowych drzew mamy do czynienia z cyklicznymi cięciami, a nie z początkowanymi zabiegami formowania koron, które ukształtowały się w ciągu całego okresu rozwoju drzew. Drzewa zostały pierwotnie uformowane wiatach wcześniejszych i wówczas wtedy wykonano cięcia redukujące pierwotne korony. Wytworzone korony wtórne (zarówno aktualne jak i na zdjęciach z serwisu Google Street View) absolutnie nie są odniesieniem do koron rozwiniętych w całym okresie rozwoju drzew z uwagi na przeprowadzane cykliczne cięcia, zatem brak jest podstaw do odniesienia się pierwotnych wymiarów koron w celach porównawczych. 6. Ostatnie cięcia w koronach drzew (styczeń br.) stanowiły kolejny, cykliczny etap w pielęgnacji przedmiotowych drzew, służący "utrzymywaniu uformowanego kształtu korony drzewa" (art. 87a ust. 2 pkt. 2 ustawy o ochronie przyrody), co potwierdzają zdjęcia z lat poprzednich ukazujące ślady po redukcji. Utrzymywanie zwartych pokrojów koron drzew stanowi wyjątek dopuszczający przekroczenie zakresu cięć o dopuszczalne 30% koron, które rozwinęły się w całym okresie rozwoju drzew. Z uwagi na to, iż pierwsze cięcia wierzchołkowe były wykonane wiele lat wcześniej, a ustawodawca nie wskazał zakresu ponownych cięć należy uznać, że korony zredukowane w przeszłości w znacznym stopniu mogą być kształtowane dowolnie, co ma prowadzić do "utrzymywania uformowanego kształtu korony drzewa". Kluczowa jest tu intencja działań oraz ciągłość formowania i pielęgnacji koron, co potwierdzają również stanowiska doktryny i praktyka arborystyczna. Praktyka wieloletnich cięć w jednym systemie, bez oznak trwałego uszczerbku fizjologicznego czy biomechanicznego potwierdza, że w takich przypadkach mamy do czynienia z legalnym utrzymywaniem uformowanej korony, niezależnie od zakresu redukcji. Następnie strona podkreśliła, iż literatura fachowa jednoznacznie wskazuje na konieczność prowadzenia regularnych cięć korekcyjnych w przypadku drzew, które były uprzednio głowione lub intensywnie redukowane. Zaniechanie tego typu pielęgnacji może prowadzić do zwiększonego ryzyka uszkodzeń i utraty bezpieczeństwa w przestrzeni publicznej (Siewniak 2012). W założeniach osiedlowych, gdzie przestrzeń jest ograniczona i należy wypracować kompromisy względem każdej strony (spółdzielnią i mieszkańcami z poszanowaniem przyrody), strona - zarządca terenu zdecydował o utrzymywaniu zwartych koron drzew ze względu na ograniczenie ryzyka oraz minimalizację zagrożenia w otoczeniu. Strona wskazała, że: 1. Przedmiotowe drzewa stanowią zróżnicowane gatunkowo elementy osiedlowego zadrzewienia. 2. Drzewa rosną w otoczeniu wielorodzinnej zabudowy mieszkaniowej oraz częściowo wzdłuż ciągów komunikacyjnych. Drzewa pochodzą ze zrealizowanych nasadzeń w przeszłych okresach. 3. Korony przedmiotowych drzew zostały zredukowane cięciami o charakterze cięć wierzchołkowych. W koronach stwierdzono również ślady po dawnych cięciach z przeszłości. 4. Korony wszystkich przedmiotowych drzew są wtórne. 5. Wszystkie drzewa zachowują żywotność, wykształciły gęsty aparat asymilacyjny. 6. Ostatnie cięcia koron wykonano w styczniu 2025 r. Dalej odwołująca się Spółdzielnia wskazała, iż na zdjęciach z serwisu Google Street View, na które powołuje się organ, widoczne są wyraźnie ślady dawnych cięć z przeszłości, w wyniku których korony utraciły swój naturalny pokrój - jest to kluczowa informacja dla prawidłowej oceny stanu faktycznego wykonanych cięć w aspekcie art. 87a ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody. Korony, które w przeszłości były redukowane poprzez cięcia wierzchołkowe, wytwarzają pędy wtórne odbudowujące część utraconego aparatu asymilacyjnego w celu podtrzymania funkcji fizjologicznych i utrzymania procesów życiowych drzewa. Korona wtórna nigdy nie będzie przypominała pokrojem i rozmiarami korony pierwotnej - brak możliwości identycznej odbudowy utraconego aparatu asymilacyjnego i szeregu gałęzi ze względów fizjologicznych. Pędy wtórne nie są trwale związane z konarami - gałęziami, z których wyrastają, ponieważ są jedynie wytworem skórki. Rdzeń pędu wtórnego nie jest trwale zrośnięty z rdzeniem gałęzi (tak jak w przypadku pędów pierwotnych). W związku z powyższym istnieje podwyższone ryzyko wyłamywania pojedynczy gałęzi korony wtórnej, co stwarza zagrożenie w przestrzeni publicznej. Korony pielęgnowane w przeszłości wymagają wykonywania regularnych cięć w celu minimalizacji ryzyka niekontrolowanych wyłamań. Zaniechanie prac pielęgnacyjnych będzie prowadziło do konieczności głowienia koron w przyszłości. Charakter cięć przeprowadzonych w styczniu 2025 roku wskazuje jednoznacznie na kontynuację wcześniejszych działań o ustalonym cyklu pielęgnacyjnym. Zatem działania te należy interpretować jako utrzymanie uformowanego kształtu korony, co zgodnie z art. 87a ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody wyłącza zastosowanie sankcji określonych w ust, 3 i 5 tego przepisu. W przypadku przedmiotowych drzew odwołująca podała, iż mamy do czynienia z cyklicznymi cięciami, a nie z nowymi zabiegami formowania koron, które ukształtowały się w ciągu całego okresu rozwoju drzew. Drzewa zostały pierwotnie uformowane w latach wcześniejszych i wówczas wykonano cięcia redukujące pierwotne korony. Wytworzone korony wtórne (zarówno aktualne jak i na zdjęciach z serwisu Google Street View) absolutnie nie są odniesieniem do koron rozwiniętych w całym okresie rozwoju drzew z uwagi na przeprowadzane cykliczne cięcia, zatem brak jest podstaw do odniesienia się pierwotnych wymiarów koron w celach porównawczych. Zdaniem strony, analizując zdjęcia z serwisu Google Street View organ nie odniósł się do widocznych cięć w koronach drzew wykonanych w przeszłości, zatem należy uznać, iż analiza była pobieżna, mało wnikliwa i nieprzydatna z dowodowego punktu widzenia. Organ I instancji błędnie zinterpretował materiał ten fotograficzny wskazując, iż drzewa miały wówczas "pełne, nieuszkodzone i dobrze rozwinięte korony". Taka konstatacja nie znajduje potwierdzenia w analizie dostępnych danych wizualnych i świadczy o powierzchowności oceny oraz braku uwzględnienia istotnych aspektów fenologicznych i dendrologicznych. Takie ujęcie nie odpowiada standardom rzetelnej analizy materiału dowodowego. Zdjęcia z powyższego serwisu z 2012 roku to również korony w przeszłości redukowane, co widoczne jest po licznych wydłużonych pędach wytworzonych w wierzchołkowych częściach koron. Pędy przybrały charakterystyczny kształt wydłużonych długopędów i skróconych krótkopędów. Nie są to - tak jak twierdzi organ - "zbyt młode drzewa". Drzewa są młodsze, ale nie młode, a w przeszłości (przed 2012 rokiem) uformowane. Jeśli po obwodzie drzewa określa się wiek drzewa to należy podkreślić, że drzewa z koronami cyklicznie poddawanymi redukcji nie przyrastają na grubości tak mocno jak drzewa niepielęgnowane. Wynika to z priorytetów w zarządzaniu energią u drzew ciętych. Organ nie wykazał dowodowo, aby posiadał zdjęcia koron pierwotnych drzew, tj. sprzed wykonanych pierwszych cięć z oryginalnym pokrojem, zatem nie mógł odnosić się do "powierzchni usuniętych koron". Wskazane zniszczenia są wyliczeniem w stosunku do koron wtórnych (po cięciach), co jest sprzeczne z regulacjami odnoszącymi się do koron wykształconych w całym okresie rozwoju drzewa. Organ sam wskazuje na wykonywane cięcia w przeszłości, mimo to bez tych podstaw odwołuje się do obliczeń na podstawie koron wtórnych. Strona zarzuciła też organowi wykorzystanie zdjęć z serwisu Google Street View bez znajomości parametrów technicznych aparatu, skali, kącie fotografowania, deformacjach sferycznych, zastosowanie programu do grafiki wektorowej (dedykowanego dla grafików), brak wskazania dokładnej metodyki prac, w tym zastosowanych wzorów do oceny objętości koron drzew należą do wysoce niewłaściwych metodologicznie. Odwołująca Spółdzielnia podkreśliła, iż organ oparł swoje wyliczenia z pominięciem podstawowych zasad geometrii, gdyż objętość przedmiotowych koron obliczył polami powierzchni płaskich figur geometrycznych, podczas, gdy rzecz w oczywisty aksjomatyczny sposób dotyczy bryły przestrzennej i w oczywisty sposób wyliczenie objętości wymaga trzeciego wymiaru. Wyliczenia przeprowadzone taką "metodologią" są pozbawione waloru rzetelności i nie mogą żaden sposób stanowić dowodu w przedmiotowym ani winnych podobnych postępowaniach. Na podstawie powyższego skarżąca wskazała na brak rzetelności organu w ocenie materiału przyrodniczego, szczególnie braku stosowania powszechnie dostępnych narzędzi fotogrametrycznych i niezbędnego w tych okolicznościach posługiwania się operacjami na modelach 3D. Ponadto organ obliczył powierzchnie koron dla 18 drzew, a zastosował symulację dla 14 – należy więc stwierdzić, że w prowadzonym postępowaniu organ nie zastosował żadnej formy aproksymacji koron drzew, co czyni przyjęte wyliczenia całkowicie nieporównywalnymi z rzeczywistym stanem biologicznym i przestrzennym. W ocenie strony wszelkie wątpliwości co do materiału dowodowego powinny być rozstrzygane na korzyść strony. Skoro organ: nie znał parametrów optycznych zdjęcia (ogniskowa, kąt, dystorsja), nie przeprowadził empirycznego pomiaru objętości korony w terenie, nie odniósł się do faktu cyklicznego cięcia i ukształtowania wcześniejszego, a pomimo to wyciągnął wniosek o "zniszczeniu" drzewa, to należy przyjąć, że ustalenia są nie tylko wadliwe metodycznie, ale również naruszają konstytucyjną zasadę proporcjonalności i rzetelności procedury. Powyższe oznacza, iż organ nie dopełnił należytej staranności podczas ustaleń stanu faktycznego i dopuścił się uchybienia (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.). Ponadto strona zarzuciła, że organ ograniczył przeprowadzenie obliczeń wyłącznie do 18 spośród 32 drzew, wskazując, iż "z uwagi na usytuowanie drzew w szpalerach w bliskiej odległości od siebie i fakt, że korony wzajemnie się przygłuszają i nachodzą na siebie, obliczenia zostały wykonane dla 18 sztuk drzew gat. robinia akacjowa (...)". Do pozostałych drzew organ odniósł się w sposób wyłącznie hipotetyczny, twierdząc, że 29 drzew zostało przyciętych "jednakowo, w tym samym czasie i przez jedną firmę". Takie podejście prowadzi do poważnego zubożenia materiału dowodowego i opiera się na nieuprawnionym uogólnieniu. Brak indywidualnej analizy każdego z drzew z osobna, przy równoczesnym przyjęciu domniemania działań naruszających przepisy, stanowi działanie na niekorzyść strony, co pozostaje w sprzeczności z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych. Dodatkowo odwołująca Spółdzielnia zauważyła, że zasłanianie się trudnością w ocenie ze względu na nachodzenie koron na siebie nie może stanowić usprawiedliwienia dla zaniechania indywidualnej analizy. Trudność obserwacyjna nie zwalnia organu z obowiązku należytej staranności, w tym weryfikacji przy użyciu alternatywnych metod - np. dokumentacji fotograficznej z różnych perspektyw, pomiarów terenowych lub przesłuchania świadków. Pominięcie tych możliwości i oparcie się na arbitralnych założeniach prowadzi do nieuprawnionych wniosków i narusza zasady postępowania dowodowego oraz konstytucyjny standard rzetelnego prowadzenia postępowania administracyjnego. Mając na względzie całokształt aspektów faktologicznych, metodycznych i prawnych zdaniem skarżącej, należy stwierdzić, że wydana decyzja administracyjna obarczona jest szeregiem uchybień, które dyskwalifikują jej skuteczność jako rozstrzygnięcia opartego na rzetelnych podstawach: 1. ustalenia organu zostały poczynione na podstawie błędnej i nieadekwatnej metody obliczeniowej, polegającej na zastosowaniu wzoru na pole powierzchni figur płaskich przy pomocy pixeli do oceny trójwymiarowej struktury koron drzew; 2. materiał dowodowy oparto na nie weryfikowalnych źródłach, w tym na zdjęciach z serwisu Google Street View, które nie spełniają kryteriów dokumentacji technicznej ani pomiarowej; 3. wywody przyrodnicze organu miały charakter spekulatywny, niepoparty empiryczną diagnozą terenową; 4. argumentacja przyjęta przez organ nie uwzględniła przepisów art. 87a pkt. 2 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody, a w szczególności wyjątku dopuszczającego cięcia służące utrzymywaniu uformowanego kształtu korony drzewa; 5. ponadto wszelkie zastosowane obliczenia nie mają zastosowania przede wszystkim z uwagi na wykonane cięcia w ramach utrzymywania uformowanego kształtu koron drzew w postaci cyklicznych, regularnych redukcji koron wtórnych, a nie cięć koron pierwotnych, które wytworzyły się w całym okresie życia drzew. Ustawodawca nie nałożył limitu cięć dla koron regularnie formowanych i utrzymywanych w zwartych pokrojach. Zdaniem strony zaskarżona decyzja narusza wyrażone w art. 7 i 8 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego zasady postępowania, tj. zasadę prawdy obiektywnej, polegającą na obowiązku organu administracyjnego podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, zasadę działania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej, a także dalsze przepisy regulujące postępowanie administracyjne. Przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organ naruszył art. 80 k.p.a., uznając bowiem, że doszło do zniszczenia drzew przekroczył granicę swobodnej oceny dowodów, posługując się przy rozstrzygnięciu istnieniem w Internecie zdjęć, mających wskazywać na usunięcie gałęzi w koronie 29 szt. drzew w ponad 50 %. Uznając, że doszło do zniszczenia 29 oraz uszkodzenia 3 drzew i nakładając na skarżącą administracyjną karę pieniężną, bez dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności i ustalenia faktów, organ naruszył także art. 81a § 1 k.p.a., zgodnie z którym jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, a skoro tak, to te wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony. Decyzją z dnia [...] października 2025 r. nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], na podstawie art. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 88 ust. 1 pkt 3 u.o.p., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności organ odwoławczy przedstawił przebieg postępowania w sprawie, a następnie przytoczył treść art. 88 ust. 1 pkt 3 u.o.p., zgodnie z którym administracyjną karę pieniężną wymierza się za zniszczenie drzewa. Kolegium zauważyło, że pojęcie "zniszczenia drzewa" posiada swoją prawną treść nadaną art. 87a ust. 5 u.o.p. Po myśli powołanego przepisu za zniszczenie drzewa uważa się usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w ust. 2 art. 87a. W celu zrekonstruowania normatywnego wzorca rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za zniszczenie drzewa w oparciu o art. 87 ust. 5 u.o.p., należy zatem uwzględnić, czy w sprawie nie mają zastosowania przesłanki z art. 87a ust. 2 u.o.p., wyłączające odpowiedzialność za ponadnormatywne usuniecie gałęzi drzewa, tj.: 1) usunięcie gałęzi obumarłych lub nadłamanych; 2) utrzymywanie uformowanego kształtu korony drzewa; 3) wykonanie specjalistycznego zabiegu w celu przywróceniu statyki drzewa. W następstwie dokonania tych ustaleń, możliwa jest w dalszej kolejności ocena, czy ewentualnie doszło do zniszczenia lub uszkodzenia drzewa. W konsekwencji, w ujęciu metodologicznym powołanych wyżej przepisów, w przypadku zaistnienia którejkolwiek z przesłanek z art. 87a ust. 2 u.o.p. należy wyłączyć odpowiedzialność za uszkodzenie lub zniszczenie drzewa. Ponadto usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony wyżej, stanowi zniszczenie drzewa, a zatem podlega karze określonej w art. 88 ust. 1 pkt 3 u.o.p. Kolegium wskazało, że decyzja w przedmiocie wymiaru kary administracyjnej za zniszczenie drzewa jest decyzją związaną, co oznacza, że w przypadku ziszczenia się warunków przewidzianych ustawą, organ zobligowany jest do jej wymierzenia. Organ wyjaśnił, że odpowiedzialność administracyjna za usunięcie czy zniszczenie drzew bez zezwolenia nie jest oparta na zasadzie winy, lecz ma charakter obiektywny, co oznacza że wyłączną i wystarczającą podstawą nałożenia kary administracyjnej jest działanie bezprawne, tj. w przedmiotowej sprawie sprzeczne zarówno z wymogiem uprzedniego uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew jak i przekroczenie zakresu dopuszczalnych prac pielęgnacyjnych. Zdaniem SKO z przytoczonych przepisów wynika, że dla stwierdzenia iż nastąpiło zniszczenie drzewa w rozumieniu u.o.p., które zagrożone jest sankcją w postaci administracyjnej kary pieniężnej, konieczne jest łączne wystąpienie określonych okoliczności dotyczących stanu faktycznego. Pierwszą z nich jest ustalenie, że nastąpiło usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, drugą okolicznością jest ustalenie, że usuniecie gałęzi nie nastąpiło w celu o którym mowa w art. 87a ust. 2. W okolicznościach niniejszej sprawy, organ ustalił, że doszło do zniszczenia 29 sztuk drzew oraz uszkodzenia 3 sztuk drzew. Organ I instancji stwierdził, iż przycinka drzew opisana powyżej nie była zasadna. Została wykonana głównie na potrzeby spółdzielni (bliskość budynków, parkingów), bez uwzględnienia sztuki ogrodniczej i obowiązującego prawa. Organ l instancji dokonał analizy zdjęć pochodzących z zasobów Google Maps z listopada 2020r. względem zdjęć wykonanych w maju 2025 r. w momencie rozpoczęcia sezonu wegetacyjnego. Podczas porównania zdjęć dołączonych do akt sprawy, pochodzących z zasobów Google Maps Street View oraz zdjęć dołączonych do protokołu oględzin z dnia [...] kwietnia 2025 r. zdaniem organu nie budzi wątpliwości, iż zakres wykonanych cięć przekroczył znacznym stopniu 50% masy zielonej korony. Jeśli usunie się gałęzie w wymiarze przekraczającym 30% korony, która - co warto podkreślić - rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, mówimy o uszkodzeniu drzewa. Jeśli będzie to ponad 50% mowa jest już o zniszczeniu. Biorąc pod uwagę powyższe, wykonanych cięć nie można uznać za prawidłowe formowanie korony ani za przywrócenie lub utrzymanie statyki drzew, tylko za zniszczenie korony drzewa. Organ I instancji dokonał wyliczeń potwierdzających stanowisko, iż strona dokonała usunięcia powyżej 50% korony. Spółdzielnia [...] zakwestionowała metody określania uszkodzenia drzewostanu oraz obliczenia dokonane przez organ I instancji, jednakże w swoim odwołaniu nie przedstawiła żadnych swoich obliczeń, czy ustaleń w tym zakresie. W ocenie Kolegium organ I instancji wykazał on, iż mamy do czynienia z sytuacją zniszczenia drzewa, o czym stanowi art. 87a ust. 5 u.o.p. w odniesieniu do 29 sztuk drzew oraz z okolicznością uszkodzenia 3 sztuk drzew. Organ I instancji podał, że dokonał analizy zdjęć będących w zasobach Google Maps Street View. Porównując objętość korony drzew z 2020 r. oraz korony po wykonanych cięciach, bezsprzecznie – zdaniem organu – można zauważyć, iż wykonane cięcia przekraczały w znacznym stopniu zakres 50%. Biorąc pod uwagę, iż w koronie mogły występować pojedyncze suche i nadłamane gałęzie - niewidoczne na zdjęciach z 2020 r., zakres prac wykonany był w zbyt rozległym zakresie i obejmował dodatkowo usunięcie zdrowych gałęzi. Analiza uzasadnienia, jak i dokumentów w sprawie wskazuje, że zasadniczym dowodem przemawiającym za zniszczeniem są zdjęcia z listopada 2020 r., pozyskane z Google, i kwietnia 2025 r. z przeprowadzonych oględzin. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, iż w przypadku trzech drzew wymienionych w pkt ll.l. analizując wizualny efekt wykonanych cięć oraz wygląd ich koron po dokonanej przycince zauważyć można, że drzewa te zostały poddane łagodniejszym zabiegom pielęgnacyjnym niż pozostałe drzewa, w związku z czym, zdaniem organu, w tym przypadku doszło do uszkodzenia drzew. Tym samym zgodnie z art. 87a ust. 4 u.o.p. usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w ust. 2 (usunięcie gałęzi obumarłych lub nadłamanych, utrzymanie uformowanego kształtu, wykonanie specjalistycznego zabiegu w celu przywrócenia statyki drzewa) stanowi uszkodzenie drzewa. Odnosząc się do ewentualnego zastosowania przesłanek egzoneracyjnych w postaci formowania kształtu korony drzew, usunięcia gałęzi obumarłych, nadłamanych, zapewnienie statyki drzewa Kolegium zauważyło, że stosownie do przepisu art. 87a ust. 3 u. o. p. zabieg, o którym mowa w ust. 2 pkt 3, wykonuje się na podstawie dokumentacji, w tym dokumentacji fotograficznej, wskazującej na konieczność przeprowadzenia takiego zabiegu. Dokumentację przechowuje się przez okres 5 lat od końca roku, w którym wykonano zabieg. Dalej Kolegium stwierdziło, że przepis art. 87a ust. 2 pkt 1 u.o.p. dopuszcza prowadzenie takich prac tylko wówczas, gdy nie zmierzają do usunięcia gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa. Spółdzielnia w trakcie postępowania nie przedstawiła żadnych dowodów przemawiających za tym, by można było uznać, że usunięte gałęzie były obumarłe lub nadłamane. W celu ustalenia jaki był stan drzewa przed cięciami, organ I instancji pozyskał materiały graficzne pozyskane z Google Maps – Street View z roku 2020. W odniesieniu do przedmiotowych drzew, na podstawie przeprowadzonej analizy kształtu korony, w ocenie Kolegium można stwierdzić, że drzewa objęte cięciami nie miały pokroju formy kulistej, czy jakichkolwiek innych sztucznych form, wymagających sukcesywnych cięć korony. Wykonane cięcia nie wskazują na zamiar ukształtowania pokroju drzewa w jakiś specjalnie wybrany model (np. kulisty, czy też o zadanej wysokości). Pokrój drzewa po cięciu niczym nie odbiega od naturalnego dla danego gatunku i wieku drzewa. Do akt postępowania nie dołączono żadnego zdjęcia wskazującego na systematyczne wykonywanie cięć w celu uformowania i utrzymania kształtu korony. Nadto konieczność czy zasadność przeprowadzenia cięć, aby zachować walory estetyczne jak i poprawić bezpieczeństwo i komfort życia mieszkańców nie oznacza jednak, że drzewo w wyniku takich cięć może zostać uszkodzone lub zniszczone. Nie może również zmienić tej kwalifikacji okoliczność, że cięć dokonywał podmiot będący profesjonalistą na rynku. Kolegium wskazało również, że zgodnie z art. 84 § 1 k.p.a. jedynie gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Powołanie biegłego, w myśl art. 84 § 1 k.p.a. ma charakter fakultatywny i zależy od uznania organu prowadzącego postępowanie. To strona kwestionująca te ustalenia może posłużyć się dowodami wskazującymi na okoliczności, których istnienie bądź ich brak pragnie wykazać. Ponadto organ w ramach wyspecjalizowanego wydziału ochrony środowiska i rolnictwa zatrudnia pracowników posiadających wymaganą wiedzę z zakresu ochrony środowiska, która w określonych sytuacjach umożliwia im samodzielne dokonywanie ustaleń w przedmiocie zakresu cięć pielęgnacyjnych drzew, bez potrzeby zwracania się o opinię biegłego w każdym przypadku. Ponieważ w przedmiotowej sprawie ewidentnie doszło do zniszczenia drzewa, w ocenie Kolegium powołanie biegłego dendrologa nie jest konieczne do wykazania, że doszło do jego zniszczenia. Reasumując Kolegium uznało, że w niniejszej sprawie organ I instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe, które odpowiada zasadom wynikającym z dyspozycji przepisów art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. i na podstawie kompletnego materiału dowodowego zebranego w toku tego postępowania ustalił stan faktyczny sprawy, w tym w sposób niewątpliwy okoliczności o kluczowym znaczeniu dla zastosowania ustawy, co dawało podstawy do obciążenia strony skarżącej karą administracyjną. Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2025 r. nr [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] w [...] reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Zaskarżonej decyzji (oraz poprzedzającej ją decyzji I Instancji) skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: a) art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie podejmowania z urzędu czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interes obywateli, w tym uchylenie się od zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego miarodajnego dla dokładnego ustalenia stanu faktycznego, zwłaszcza poprzez: - ograniczenie się do przeprowadzenia pomiarów redukcji koron drzew jedynie wobec 18 spośród 32 drzew objętych rozstrzygnięciem i bezpodstawne ekstrapolowanie uzyskanych w ten sposób wyników na 11 drzew (rzekomo zniszczonych) oraz dokonanie oceny rzekomego uszkodzenia pozostałych 3 drzew "na oko", w oderwaniu od jakichkolwiek materiałów dowodowych; - przeprowadzenie szczątkowych pomiarów redukcji koron w odniesieniu do 18 drzew wyłącznie w oparciu o wyliczenie pikseli umiejscowionych na obrazach figur płaskich, która to metoda jest całkowicie nieadekwatna do obliczenia objętości korony (będącej figurą trójwymiarową, o nieregularnych kształtach), wyjściowej powierzchni koron zbiorczo (korony 18 drzew potraktowano jako całość), a przy tym wyliczenie bez wyodrębnienia koron poszczególnych drzew, co czyni wyliczenia całkowicie dowolnymi niewiarygodnymi), zbagatelizowaniu stanowiska skarżącego odnośnie uznanych metod szacowania objętości korony drzew (artykułowanych w odwołaniu i załączonej do niego opinii dendrologicznej) i przerzuceniu na stronę obowiązku przedłożenia wyliczeń rzetelnych, skoro kwestionuje ona całkowicie nieadekwatne przy całkowitym wyliczenia organów obu instancji; - przeprowadzenie pomiarów redukcji koron w odniesieniu do 18 drzew w oparciu o fotografie pozyskane z serwisu Google Maps Street View z listopada 2020 r. przy całkowitym pominięciu okoliczności, iż - jak przyznają organy obu instancji - dostępne są również fotografie drzew z ww. serwisu z 2012 r. i 2022 r. (gdzie korony drzew są zredukowane tak samo jak w realiach niniejszej sprawy, co przyznają same organy), co ma znaczenie zarówno w kontekście przesłanki egzoneracyjnej z art. 87a ust. 2 pkt 2 u.o.p., jak i dla określenia punktu wyjścia do obliczeń redukcji koron; - przeprowadzenie pomiarów redukcji koron w odniesieniu do 18 drzew w oparciu o fotografie pozyskane z serwisu Google Maps Street View z listopada 2020 r. bez ustalenia podstawowych parametrów fotograficznych (odległość od obiektu, ogniskowa), służącego zachowaniu pełnej porównywalności fotografiami wykonanymi w toku postępowania i bez choćby próby zgromadzenia tych danych; - zaniechanie wyjaśnienia przez organ okoliczności wskazywanych w protokole oględzin z dnia [...] kwietnia 2025 r. (usunięcie zagrożenia dla mieszkańców i mienia, usunięcie gałęzi obumarłych i nadłamanych), jak również okoliczności wskazujących na wykonywanie cięć ponad wcześniejszymi cięciami i ukształtowanie koron w drodze zabiegów pielęgnacyjnych realizowanych we wcześniejszych latach, co ma znaczenie w kontekście przesłanek wskazanych w art. 87a ust. 2 pkt 1 i 2 u.o.p.; - zaniechanie poszukiwania dalszych dowodów w sytuacji istniejących niedogodności i przeszkód w ustaleniu stanu faktycznego (brak materiałów fotograficznych, możliwości wyodrębnienia pojedynczych koron drzew, zastrzeżenia do materiałów fotograficznych itp.), jak choćby dowodu biegłego dendrologa, a zamiast tego oparcie ustaleń faktycznych na gołosłownych twierdzeniach o "podobnym", względnie "identycznym przycięciu koron" i arbitralnych założeniach organów obu instancji; - przerzucenie na stronę obowiązku zapewnienia własnych, rzetelnych wyliczeń objętości korony drzew, konkurencyjnych wobec nierzetelnych i szczątkowych pomiarów przeprowadzonych przez organy obu instancji w sytuacji, gdy ciężar udowodnienia przesłanek odpowiedzialności skarżącego spoczywa na organie; b) art. 8 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania i wydanie rozstrzygnięcia podważającego zaufanie do władzy publicznej, w szczególności: - oparcie rozstrzygnięcia na dowolnie, arbitralnie dobranych ustaleniach i założeniach, w tym obliczenie zakresu redukcji korony drzew w odniesieniu do jedynie 18 wybranych drzew spośród 29 (rzekomo zniszczonych) i ekstrapolowanie przyjętych obliczeń na pozostałe drzewa objęte rozstrzygnięciem, przy zastosowaniu wadliwej, nieadekwatnej metody określenia objętości korony drzewa (w oparciu o obliczenie liczby pikseli obrazu figury płaskiej, i to przy zbiorczym ujęciu koron 18 drzew, odniesione do jednej płaszczyzny); - przyjęcie skali redukcji koron dla 3 drzew rzekomo uszkodzonych "na oko", bez jakichkolwiek obliczeń i bez oparcia w jakimkolwiek materiale dowodowym sprawy; - przerzucenie na stronę obowiązku zapewnienia własnych, rzetelnych wyliczeń objętości korony drzew, konkurencyjnych wobec nierzetelnych i szczątkowych pomiarów przeprowadzonych przez organy obu instancji; - nieustosunkowanie się w najmniejszej mierze do argumentów merytorycznych podnoszonych przez stronę w odwołaniu od decyzji I instancji, zawartych w załączonej do odwołania opinii dendrologicznej (opatrzonej bogatą literaturą), a zamiast tego powoływanie się na bliżej niezidentyfikowane "wypowiedzi uznanego arborysty J.A.R." (bez podania źródła) oraz obszerne dywagacje na temat rzekomych zasad pielęgnacji drzew, również bez podania ich źródła; - brak indywidualizacji rozstrzygnięcia, przejawiający się wklejaniem do bodaj każdej decyzji wydawanej przez organy obu instancji w sprawach dotyczących uszkodzenia lub zniszczenia drzew obszernych fragmentów opracowania, którego źródła organy nie podają (choć najprawdopodobniej jest to opracowanie pt. "Aleje. Podręcznik użytkownika", https: //drzewa,org.pl/wp-content/uploads/2018/01/aleje[?]podrecznik-uzytkownika,pdf , za czym przemawia identyczność zdań i całych fragmentów zawartych w decyzji i podręczniku); c) art. 9 k.p.a. poprzez uchylenie się organów obu instancji od wykonania obowiązku wyczerpującego informowania strony i udzielenia niezbędnych wyjaśnień i wskazówek dotyczących wykazywania określonych okoliczności faktycznych, np. okoliczności egzoneracyjnych, na które strona naprowadzała w protokole oględzin z dnia [...] kwietnia 2025 r. oraz w odwołaniu od decyzji I instancji; d) art. 80 k.p.a. poprzez przeprowadzenie dowolnej, powierzchownej, arbitralnej oceny materiału dowodowego, w tym pominięcie szeregu istotnych okoliczności oraz przyjęcie za udowodnione istotnych okoliczności, które nie znajdują oparcia w zgromadzonym przez organy I i II instancji materiale dowodowym, w szczególności: - przyjęcie ustalenia o zniszczeniu 29 drzew w oparciu o obliczenia przeprowadzone dla jedynie 18 drzew (bez jakiegokolwiek związku z materiałem dowodowym, jedynie w oparciu o założenie o "identycznym przycięciu" pozostałych drzew, które w żaden sposób nie poddaje się kontroli), i to w oparciu o wadliwą metodologię wyliczenia liczby pikseli obrazu figury płaskiej, podczas gdy korona drzewa jest obiektem trójwymiarowym, a przepisy wymagają obliczenia redukcji objętości koron (a nie powierzchni), a nadto przy obliczeniu posłużono się niedopuszczalnym uproszczeniem polegającym na niewyodrębnieniu pojedynczych koron w materiale, który posłużył jako wyjściowy (fotografie z 2020 r.) tylko potraktowanie koron 18 drzew jako "jednej korony", co sprawia, że nie ma absolutnie żadnej pewności, że korony poszczególnych drzew nie zostały zredukowane w stopniu mniejszym niż 50%; - całkowitym pominięciu okoliczności, iż - jak przyznają organy obu instancji - dostępne są również fotografie drzew Google Maps Street View z 2012 r. i 2022 r. (gdzie korony drzew są zredukowane), co ma znaczenie zarówno w kontekście przesłanki egzoneracyjnej z art. 87a ust. 2 pkt 2 u.o.p. (formowanie korony), jak i dla określenia punktu wyjścia do obliczeń redukcji korony, a zamiast tego oparciu rozstrzygnięcia (wyliczeń) na fotografiach wcześniejszych, z 2020 r., które nie obrazowały stanu bezpośrednio poprzedzającego redukcję koron; - przyjęcie skali redukcji koron dla 3 drzew rzekomo uszkodzonych "na oko" ("Analizując wizualny efekt wykonanych cięć oraz wygląd ich koron po dokonanej przycince zauważyć można, że drzewa te zostały poddane łagodniejszym zabiegom pielęgnacyjnym niż pozostałe drzewa, w związku z czym, daniem organu, doszło do uszkodzenia drzew") bez jakichkolwiek obliczeń i bez oparcia w jakimkolwiek materialne dowodowym sprawy (co sprawia, że ustalenie to jest całkowicie gołosłowne i nie poddaje się żadnej kontroli); - pominięcie okoliczności wskazywanych przez skarżącego w protokole oględzin z dnia [...] kwietnia 2025 r. (usunięcie zagrożenia dla mieszkańców i mienia, usunięcie gałęzi obumarłych i nadłamanych), jak również okoliczności wskazujących na wykonywanie cięć ponad wcześniejszymi cięciami i ukształtowanie koron w drodze zabiegów pielęgnacyjnych realizowanych we wcześniejszych latach, co ma znaczenie w kontekście przesłanek egzoneracyjnych wskazanych w art. 87a ust. 2 u.o.p., i to pomimo literalnego powoływania się przez organ II Instancji Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 21 listopada 2018 r., II SA/Rz 971/18, gdzie czytamy m.in. "skarżąca w toku całego postępowania podkreślała, że oba drzewa przycięła nad śladami wcześniejszych cięć. W ocenie Sądu w takim układzie należało poczynić ustalenia w tym przedmiocie, a więc ustalić, czy faktycznie skarżąca dokonała przycięcia obu drzew nad wcześniejszymi cięciami oraz czy wcześniejsze cięcia były kwestionowane przez właściciela/użytkownika wieczystego nieruchomości, na której się znajdują. Jest to istotne o tyle, że jeżeli nie były kwestionowane, to należy rozważyć możliwość zastosowania w sprawie art. 87 ust. 2 pkt 2 u.o.p" który zezwala na przycięcie "głębsze" niż 50% korony, o ile takie działanie da się sklasyfikować jako utrzymywanie uformowanego kształtu korony drzewa"; e) art. 81a k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie wszelkich wątpliwości zaistniałych w sprawie, dotyczących stanu faktycznego, na niekorzyść skarżącego, w szczególności przyjęcie za podstawę obliczeń fotografii z 2020 r., gdy dostępne były fotografie z 2022 r. (obrazujące stan po przycięciach), przejście do porządku dziennego nad problemami z ustaleniem stanu wyjściowego przed redukcją koron drzew i przyjęcie szeregu arbitralnych założeń, sprowadzających się do ekstrapolowania obliczeń dokonanych dla 18 drzew na pozostałe 11 drzew, rzekomo zniszczonych, oraz arbitralne, niepoparte żadnymi obliczeniami ustalenie o rzekomym uszkodzeniu 3 drzew; f) art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie w decyzji przez organ II instancji, w sposób przekonujący, na jakiej podstawie ustalił, iż doszło do zniszczenia 29 drzew, skoro szczątkowe i wadliwe metodologicznie obliczenia przeprowadzone były dla jedynie 18 drzew, przyjęcie przez organy obu instancji "na oko", iż doszło do uszkodzenia 3 drzew (mimo braku jakiegokolwiek materiału dowodowego), a nadto nieodniesienie się do szeregu argumentów merytorycznych podniesionych przez stronę w odwołaniu i załączonej do niego opinii dendrologicznej (wspartych bogatą literaturą przedmiotu), dotyczących zasad pielęgnacji, formowania korony (w tym w przypadku istnienia tzw. korony wtórnej) itp., a ograniczenie się zacytowania obszernych fragmentów bliżej nieokreślonego opracowania w tym przedmiocie (bez podania źródła) oraz "wypowiedzi uznanego arborysty J.A.R." - również bez podania źródła, a także poprzez ogólnikowe wyjaśnienie w decyzji doboru materiału wyjściowego (fotografii z 2020 r.), podczas gdy dostępne były fotografie (z tego samego serwisu) z 2022 r., obrazujące przedmiotowe drzewa po wykonanych redukcjach, co ma znaczenie z punktu widzenia przesłanki egzoneracyjnej w postaci formowania korony oraz z punktu widzenia danych wyjściowych do obliczenia redukcji korony w niniejszym postępowaniu (również w przywoływanego przez organ II Instancji); g) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji w sytuacji rażących błędów popełnionych przez organ I Instancji w zakresie ustalenia stanu faktycznego i obowiązujących reguł dowodowych oraz w zakresie stosowania i wykładni przepisów prawa materialnego (m.in. wykładnia contra legem przepisów art. 87a ust. 2 i 3 u.o.p.) 2. naruszenie przepisów prawa materialnego a mianowicie: a) art. 88 ust. 1 pkt 4 u.o.p. stanowiącego o "uszkodzeniu drzewa", poprzez wydanie decyzji wyłącznie w oparciu o przepis art. 88 ust. 1 pkt 3 u.o.p. stanowiący o "zniszczeniu drzewa", podczas gdy organ II Instancji utrzymał w mocy decyzję stanowiącą również o uszkodzeniu 3 drzew, co sugeruje, że całość rozstrzygnięcia II instancji dotyczy zniszczenia drzew; b) art. 87a ust. 2 pkt 1 u.o.p. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że "przepis art. 87a ust. 2 pkt 1 u.o.p. dopuszcza prowadzenie takich prac [wskazanych w tym przepisie - przyp. moje] tylko wówczas, gdy nie zmierzają do usunięcia gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa", podczas gdy przepis ten stanowi coś dokładnie odwrotnego, dopuszczając na zasadzie wyjątku cięcia głębsze w sytuacji wskazanej w ww. przepisie, c) art. 87a ust. 3 u.o.p. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu przez organ II instancji, iż dotyczy on wszystkich przesłanek egzeoneracyjnych określonych w art. 87a ust. 2 u.o.p. ustawy, podczas gdy dotyczy on literalnie wyłącznie przesłanki wskazanej w art. 87a ust. 2 pkt 3 u.o.p., której to przesłanki strona nie podnosiła; d) art. 87a ust. 2 pkt 1 i 2 u.o.p. poprzez ich niezastosowanie mimo istnienia w sprawie okoliczności egzeoneracyjnych wymienionych w tych przepisach, e) art. 87a ust. 2, 4 i 5 u.o.p. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające ustaleniu redukcji korony w oparciu o stan rzeczy uwidoczniony na fotografiach z 2020 r., podczas gdy - jak przyznały organy - istnieją fotografie z 2022 uwidaczniające redukcje koron przedmiotowych drzew, uzasadnionym ustalenie skali redukcji koron z uwzględnieniem ostatniego (tj. z 2022 r.), co potwierdza nawet orzecznictwo przywołane w zaskarżonych decyzjach Z powołaniem się na podniesione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła stanowisko oraz zawarła argumentację podniesione w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako - p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje rozpoznawanie skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona, jeżeli stwierdzone zostanie naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie przepisów prawa procesowego mogące w istotny sposób oddziaływać na jej rozstrzygnięcie, a także w przypadku wystąpienia przesłanek wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Z kolei art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi ani wskazaną podstawą prawną. Jak wynika z art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W świetle powyższych unormowań, dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji Sąd uznał, że naruszają one prawo w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi i wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego. Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie stanowił art. 88 ust. 1 pkt 3 u.o.p., zgodnie z którym administracyjną karę pieniężną wymierza się za zniszczenie drzewa lub krzewu. Pojęcia "uszkodzenia drzewa" i "zniszczenia drzewa" posiadają swoją prawną treść nadaną art. 87a ust. 4 i ust 5 u.o.p. Zgodnie z art. 87a ust. 4 usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w ust. 2, stanowi uszkodzenie drzewa. Po myśli art. 87a ust. 5 za zniszczenie drzewa uważa się usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w ust. 2 art. 87a. W celu zrekonstruowania normatywnego wzorca rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za uszkodzenie i zniszczenie drzewa w oparciu o art. 87a ust. 4 i 5 u.o.p., należy zatem uwzględnić, czy w sprawie nie mają zastosowania przesłanki z art. 87a ust. 2 u.o.p., wyłączające odpowiedzialność za ponadnormatywne usuniecie gałęzi drzewa, a zatem czy prace w obrębie korony drzewa nie miały na celu: 1) usunięcie gałęzi obumarłych lub nadłamanych; 2) utrzymywanie uformowanego kształtu korony drzewa; 3) wykonanie specjalistycznego zabiegu w celu przywróceniu statyki drzewa. W następstwie dokonania tych ustaleń możliwa jest w dalszej kolejności ocena, czy ewentualnie doszło do zniszczenia lub uszkodzenia drzewa. W konsekwencji, w ujęciu metodologicznym powołanych wyżej przepisów, wskazania wymaga, że w przypadku zaistnienia którejkolwiek z przesłanek z art. 87a ust. 2 u.o.p., należy wyłączyć odpowiedzialność za uszkodzenie lub zniszczenie drzewa. W niniejszej sprawie organ ustalił, że w wyniku prac przeprowadzonych w styczniu 2025 r. doszło do zniszczenia 29 sztuk drzew i uszkodzenia 3 sztuk drzew rosnących na działce nr ewid. [...][...]. Ustalenia dotyczące rozmiaru usuniętych gałęzi koron drzew organ I instancji oparł na podstawie porównania zdjęć drzew pozyskanych z Google Maps Street View pochodzących z listopada 2020 r. ze zdjęciami drzew z kwietnia 2025 r. Do przeprowadzenia obliczeń organ wykorzystał funkcje wizualizacji ścieżki programu do grafiki wektorowej Inkspace. Następnie w.w. program obliczył ilość pikseli w zaznaczonych koronach każdego drzewa na zdjęciach z kwietnia 2025 r. oraz na zdjęciach z listopada 2020 r. pobranych z zasobów Googlr Maps. Dokonano przeliczenia ilości pikseli na procenty - stosownie do art. 87a ust. 4 i ust. 5 u.o.p. W ten sposób ustalono procentową ilość usuniętych gałęzi koron poszczególnych drzew. Uzyskane w ten sposób dane doprowadziły organ do ustalenia, że doszło do usunięcia ponad 30% (trzy drzewa) i ponad 50 % (18 drzew) gałęzi korony poszczególnych drzew, co w rozumieniu art. 87a ust. 4 i 5 u.o.p. oznacza ich uszkodzenie (trzy drzewa) i zniszczenie (29 drzew). Przy czym dla ustalenia rozmiaru usuniętych gałęzi w stosunku do pozostałych jedenastu drzew rosnących w trzecim i czwartym szpalerze wykorzystano obliczenia przeprowadzone dla osiemnastu drzew, które jako jedyne były dobrze widoczne na zdjęciach Google Maps. Organ przyjął, że zakres procentowy prac przeprowadzonych w owych jedenastu drzewach odpowiada zakresowi procentowemu w koronach drzew widocznych na zdjęciach Google Maps. Jednocześnie, zdaniem organu I instancji, w sprawie nie znajduje zastosowania art. 87a ust. 2 u.o.p. ponieważ zakres prac wykonany był w zbyt szerokim zakresie i obejmował usuniecie zdrowych gałęzi. Powyższe ustalenia stanu faktycznego sprawy Kolegium uznało za prawidłowe. Na okoliczność przypadków egzoneracyjnych wymienionych w art. 87a ust. 2 u.o.p. organ II instancji wskazał ponadto, że Spółdzielnia nie przedstawiła żadnych dowodów na to, iż usunięciu podlegały tylko gałęzie obumarłe lub nadłamane, nadto wykonane cięcia nie wykazują, aby prace polegały na formowaniu korony drzewa. Powyższe stanowisko zostało w całości zakwestionowane przez skarżącą w odwołaniu od decyzji organu I instancji, a następnie w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, gdzie skarżąca podważa zarówno metodę ustalenia rozmiaru usuniętych gałęzi koron drzew, jak i stanowisko organów w kwestii braku podstaw do zastosowania w sprawie art. 87a ust. 2 pkt 1 i 2 u.o.p. Dodać należy, że do odwołania skarżąca dołączyła opinię dendrologiczną z [...] lipca 2025 r. sporządzoną na zlecenie Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w [...] przez dr inż. K.J. z Pracowni [...] z siedzibą w [...], dotyczącą ostatnich zabiegów pielęgnacyjnych wykonanych w koronach przedmiotowych drzew, w tym sposobu ustalenia rozmiaru usuniętych gałęzi. Na podstawie analizy faktograficznej, metodycznej i prawnej autor opinii stwierdził m.in., że: ustalenia organu zostały oparte na podstawie błędnej i nieadekwatnej metody obliczeniowej, polegającej na zastosowaniu pól powierzchni figur płaskich do oceny trójwymiarowej korony drzew; materiał dowodowy oparto na nieweryfikowalnych źródłach, w tym zdjęciach z serwisu Google Street View, które nie spełniają kryteriów dokumentacji technicznej ani pomiarowej; wywody organu miały charakter spekulatywny, niepoparty empiryczną diagnozą terenową; argumentacja organu nie uwzględnia przepisów art. 87a ust. 2 pkt 2 u.o.p. Ponadto autor opinii wskazał, że zastosowane przez organ obliczenia nie mają zastosowania z uwagi na wykonanie cięć w ramach utrzymania uformowanego kształtu koron drzew w postaci cyklicznych, regularnych koron wtórnych, a nie cięć koron pierwotnych, które wytworzyły się w całym okresie życia drzew. W opinii przedstawiono również specjalistyczne sposoby szacowania objętości koron drzew (aproksymacja), tj.: elipsoidę obrotową, stożek ścięty, sferę lub półsferę, paraboloidę, zbiór wielościanów lub brył nieregularnych. Zauważyć należy, że w zaskarżonej decyzji organ nie ustosunkował się wnikliwie do zarzutów i argumentacji odwołania, nadto w ogóle nie odniósł się do treści w.w. opinii dendrologicznej, a w szczególności do jej twierdzeń opierających się na spostrzeżeniu, że korona drzewa nie jest figurą płaską oraz dotyczących naukowych sposobów szacowania objętości koron drzew. W ocenie Kolegium stan sprawy nie wymagał zwrócenia się o opinię biegłego, gdyż w sprawie ewidentnie doszło do zniszczenia drzew. Zdaniem Sądu sposób procedowania przez organ odwoławczy pozostaje w sprzeczności z zasadami procedury administracyjnej, w tym z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa. Odnosząc się do argumentacji Kolegium wskazać należy, że zgodnie z art. 84 § 1 kpa gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Powołując się na przytoczony przepis słusznie wywiodło Kolegium, że brak jest obowiązku po stronie organu powoływania biegłych, którzy zweryfikowaliby jego stanowisko i wyniki ustaleń w sprawie. To strona kwestionująca te ustalenia może posłużyć się dowodami wskazującymi na okoliczności, których istnienie zamierza wykazać (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2025 r. III OSK 2602/22). Z akt badanej sprawy wynika, że kwestionując stanowisko organu oraz podważając istotne jego ustalenia, na poparcie własnych ustaleń i twierdzeń strona przedstawiła opinię dendrologiczną sporządzoną przez osobę posiadającą wiedzę specjalistyczną w danej dziedzinie. Treść opinii w zasadniczych kwestiach podważa stanowisko organów obydwu instancji. W ocenie Sądu, pomimo tego, że w.w. opinia dendrologiczna nie została na podstawie art. 84 § 1 kpa dopuszczona w sprawie jako dowód z opinii biegłego, to jednak jako dokument prywatny stanowi element materiału dowodowego sprawy. Zgodnie z art. 75 § 1 kpa jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. W realiach sprawy obowiązkiem organu było odniesienie się do przedłożonego przez stronę dowodu w postaci opinii dendrologicznej z [...] sierpnia 2025 r., w tym w szczególności do kwestii przedstawionych w tej opinii sposobów ustalenia objętości korony drzewa oraz zastosowania przepisu art. 87a ust. 2 pkt 1 i pkt 2 u.o.p., który dotyczy przypadków egzoneracyjnych. Argumentacja organu jest w tym względzie ogólna i lakoniczna, natomiast odnoście kwestii sposobów szacowania objętości koron drzew przedstawionych w opinii Kolegium nie zajęło żadnego stanowiska, stwierdzając że ustalenia organu I instancji są w tym względzie prawidłowe. W rezultacie w ten sposób doszło do naruszenia art. 80 kpa, zgodnie z którym organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Zauważyć również trzeba, że w stosunku do jedenastu drzew rosnących w trzecim i czwartym szpalerze kara za ich zniszczenie oparta została jedynie na domniemaniu polegającym na przyjęciu, że rozmiar usunięcia gałęzi korony tych drzew odpowiada procentowo usunięciu gałęzi w pozostałych osiemnastu drzewach. Rozstrzygniecie w tym zakresie nie ma oparcia w materiale dowodowym sprawy, co czyni je dowolnym. Analiza sprawy dowodzi, że stanowisko organów w kwestii wystąpienia w sprawie przypadków egzoneracyjnych z art. 87a ust. 2 pkt 1 i 2 opiera się na ustaleniach, które mają charakter pobieżny i ogólnikowy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał jedynie, że zakres prac wykonany był w zbyt rozległym zakresie i obejmował dodatkowo usunięcie zdrowych gałęzi. Również ze względu na kształt koron drzew, którym nie nadano sztucznej formy (np. kulistej) zdaniem organu nie można przyjąć, że zabiegi miały na celu utrzymanie uformowanego kształtu korony. Prezentując powyższe stanowisko organ zaniechał odniesienia się do twierdzeń skarżącej zawartych w protokole oględzin z dnia [...] kwietnia 2025 r. oraz w odwołaniu od decyzji I instancji, gdzie skarżąca podniosła, że wykonane zabiegi pielęgnacyjne miały na celu usunięcie gałęzi obumarłych, chorych i nadłamanych. Ponadto organ nie uwzględnił okoliczności, że w 2020 r. drzewa poddane były zabiegowi usunięcia gałęzi, a usuwane w 2025 r. gałęzie tworzyły koronę wtórną (por. wyrok NSA z dnia 22 maja 2025 r., sygn. akt III OSK 396/22). W tym stanie sprawy, w ocenie Sądu, skarga zasługuje na uwzględnienie, organy nie poczyniły bowiem koniecznych ustaleń w zakresie dającym podstawę do wydania rozstrzygnięcia sprawy, czym naruszyły art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 k.p.a. W tym kontekście podkreślenia wymaga, że w postępowaniach o charakterze sankcyjnym, w których obciąża się podmioty administrowane obowiązkami w ramach retorsji za naruszenie przepisów prawa administracyjnego, próg staranność w gromadzeniu i rozważeniu materiału dowodowego jest podwyższony (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 21 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 971/18). Brak możliwości kompleksowej weryfikacji wszystkich podnoszonych przez stronę okoliczności uniemożliwia ocenę, czy skarżąca spowodowała zniszczenie 4 drzew oraz uszkodzenie 1 drzewa wskutek niewłaściwego wykonania zabiegów pielęgnacyjnych określonych przepisem art. 87a ust. 2, 4 i 5 u.o.p., czy też wystąpiła przesłanka egzoneracyjna zawarta w ww. art. 87a ust. 2 pkt 1 lub pkt 2 u.o.p., która uwalniałaby skarżącą od odpowiedzialności za zniszczenie drzew. Zaznaczenia również wymaga, że rozpoznając sprawę w II instancji organ odwoławczy dokonuje ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a więc kompleksowej oceny całego zebranego materiału dowodowego, a nie jedynie do oceny ograniczającej się do prawidłowości postępowania przeprowadzonego przez organ I instancji. Dlatego rozpoznając sprawę Kolegium powinno odnieść się do wszystkich zarzutów oraz całej argumentacji zawartej w odwołaniu, nadto winno dokonać oceny zebranego materiału dowodowego, w tym opinii dendrologicznej przedstawionej przez stronę wraz z odwołaniem. W badanej sprawie powyższe wymogi procesowe nie zostały wypełnione, przy czym uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na końcowy wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" i art. 135 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie II sentencji wyroku na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 i art. 206 p.p.s.a. oraz § 2 pkt 6 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Zwrot kosztów objął uiszczony wpis od skargi, wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa. Ustalając wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika Sąd wziął pod uwagę, że obecnie przed tutejszy Sąd wniesionych zostało kilka skarg Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w [...] na decyzje administracyjne w przedmiocie kary za zniszczenie lub uszkodzenie drzew (tj. sygn. akt II SA/Go 664/25, II SA/Go 687/25, II SA/Go 607/25, II SA/Go 665/25, II SA/Go 685/25), w których to sprawach skarżąca reprezentowana jest przez tego samego profesjonalnego pełnomocnika. Nadto skargi w tychże sprawach opierają się zasadniczo na tych samych zarzutach oraz zawierają tę samą argumentację, które to okoliczności należało uwzględnić oceniając nakład pracy przy sporządzeniu skargi w niniejszej sprawie (por. przykładowo wyrok WSA w Gdańsku sygn. akt I SA/Gd 536/24).