II SA/Go 669/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Trzecki Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek (spr.) Asesor WSA Michał Ruszyński Protokolant specjalista Ewa Kłosowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2008 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej w G. [...] sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej oddala skargę. Zaskarżoną skargą decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 roku Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy dnia [...] czerwca 2008 roku o ustaleniu prawa T.C. do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Stan faktyczny wynikający z akt administracyjnych sprawy przedstawiał się następująco: Pismem z dnia [...] maja 2008 roku - przekazanym Burmistrzowi w dniu [...] czerwca 2008 roku – T.C. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej o pokrycie kosztów jego pobytu w Szpitalu dla Nerwowo i Psychicznie Chorych, oświadczając jednocześnie, iż w placówce tej przebywa wbrew swej woli, a wniosek składa pouczony, iż jest to konieczne dla formalnego załatwienia sprawy. Do wniosku dołączył skierowane do niego pismo Szpitala dla Nerwowo i Psychicznie Chorych o przedstawienie potwierdzenia ubezpieczenia zdrowotnego uprawniającego do bezpłatnego leczenia, zawierające też potwierdzenie przyjęcia wnioskodawcy do tej placówki szpitalnej w dniu [...] kwietnia 2008 roku. Po przeprowadzeniu w dniu [...] maja 2008 roku wywiadu rodzinne -środowiskowego przez pracownika socjalnego Ośrodka Pomocy Społecznej, Burmistrz Miasta i Gminy decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2008 roku ( znak [...] ) działając na podstawie art. 54 ust.1, 2, 3, 4 i 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych ( Dz. U. z 2004 roku , Nr 210 póz. 2135 ) oraz art. 104 § 1 i 108 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2000 roku, Nr 98, póz. 1071 ze zm. ) ustalił prawo T.C. do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - na okres 90 dni od dnia [...] kwietnia 2008 roku poczynając i nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu wskazał, iż zgodnie z przepisem art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych mają też, inne niż ubezpieczeni, osoby posiadające obywatelstwo polskie i zamieszkujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które spełniają kryterium dochodowe wskazane w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej, co do których nie stwierdzono okoliczności wskazanej w art. 12 tej ustawy, na zasadach i w zakresie określonym dla ubezpieczonych. Wskazał, iż w na podstawie wywiadu środowiskowego ustalono, że T.C. z powodu choroby nie jest zdolny do pracy, nie jest zarejestrowany w urzędzie pracy jak też nie posiada uprawnień emerytalne - rentowych zatem pozbawiony jest ubezpieczenia zdrowotnego. W miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku nie posiadał żądnego dochodu. W tym stanie organ uznał, iż wnioskodawca spełnia kryterium dochodowe o jakim mowa w art. 8 ustawy o pomocy społecznej, nie stwierdzono również przesłanek z art. 12 tej ustawy. W odwołaniu od decyzji T.C. zakwestionował ją w części dotyczącej uzasadnienia - w zakresie w jakim wskazano w nim, iż z powodu choroby jest niezdolny do pracy. Wywodził, iż jest zdolny do pracy, a jedynie nie może jej podjąć bowiem w dniu [...] kwietnia 2008 roku został pozbawiony wolności i jedynie przez fakt przymusowego umieszczenia w szpitalu psychiatrycznym nie może podjąć zatrudnienia. Wywodził, iż umieszczenie go w szpitalu było bezpodstawne wobec czego wniósł do Sądu Rejonowego o ponowne rozpoznanie tej sprawy. Domagał się wykreślenia z uzasadnienia decyzji zapisu o niezdolności do pracy z powodu choroby lub zastąpienia go stwierdzeniem, iż to z powodu pozbawienia wolności osobistej nie może podjąć zatrudnienia. Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję organu l instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 roku Nr [...] podzieliło stanowisko organu l instancji, iż w okolicznościach sprawy skarżący spełnia przesłanki warunkujące ustalenie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej, określone w ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Uznało iż fakt, że w aktach sprawy znajduje się pismo jednostki udzielającej świadczenia zdrowotnego o przyjęciu T.C. do szpitala w dniu [...] kwietnia uzasadniał ustalenie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej zgodnie z art. 54 ust. 7 ustawy od dnia określonego w decyzji. Odnosząc się do zarzutów odwołania wskazało, iż skarżący nie kwestionuje rozstrzygnięcia wynikającego z decyzji, ale jedynie zawarte w jej uzasadnieniu stwierdzenie o niezdolności do pracy spowodowanej chorobą. W ocenie Kolegium kwestionowane przez skarżącego stwierdzenie nie wpływa na ocenę zgodności decyzji z prawem. Stwierdzenie to wynika z ustaleń wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w sprawie. Organ l instancji orzekł zgodnie z prawem o prawie skarżącego do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Orzeczenie to stało się konieczne w związku z jego pobytem na leczeniu szpitalnym i bez znaczenia pozostaje w sprawie fakt, iż leczenie to nastąpiło wbrew jego woli. Podnosiło, iż zgodnie z przepisem art. 50 ust. 4 ustawy w przypadku braku potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej świadczenie udzielone zostaje na koszt świadczeniobiorcy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący zarzucał decyzji Kolegium naruszenie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 Kpa przez utrzymanie w mocy decyzji Burmistrza Miasta i Gminy naruszającej jego prawo do wykonywania wyuczonego zawodu. Wywodził, iż jako magister filologii angielskiej z 6-letnim stażem pracy i odpowiednim stanem zdrowia spełnia wymagane Kartą Nauczyciela warunki do wykonywania pracy nauczyciela. Podnosił, iż w został zmuszony do przymusowego pobytu w szpitalu psychiatrycznym. Wobec faktu, iż jest zdrowy psychicznie nie przyjmuje leków i nie poddaje się leczeniu. Nadto wystąpił do Sądu Rejonowego o przywrócenie mu terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie postanowienia o przymusowej internacji w szpitali psychiatrycznym. We wniosku złożonym pod wpływem pracowników szpitala wnosił o pokrycie kosztów pobytu w szpitalu, a nie pokrycie kosztów leczenia. Domagał się ponownie wykreślenia z uzasadnienia decyzji zapisu o niezdolności do pracy z powodu choroby lub zastąpienia go stwierdzeniem, iż to z powodu pozbawienia wolności osobistej nie może podjąć zatrudnienia. Podkreślał, iż istniejący w niej dotychczasowy zapis narusza jego prawo do wykonywania zawodu. W odpowiedzi na skargę SKO wnosiło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko jak w zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia [...] listopada 2008 roku skarżący wniósł o odroczenie rozprawy, a kolejnym z dnia [...] listopada 2008 roku o zawieszenie postępowania. Oba wnioski procesowe motywował faktem, iż nie zakończyło się jeszcze przed Sądem Rejonowym postępowanie w sprawie jego wniosku o doręczenie mu uzasadnienia postanowienia, w oparciu które został przymusowo umieszczony w szpitalu psychiatrycznym. Prokurator, który przystąpił do sprawy wnosił o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : 1. Skarga nie zawierała uzasadnionych podstaw. Usunięcie decyzji administracyjnej z obrotu prawnego przez sąd administracyjny może nastąpić tylko wówczas, gdy sądowa kontrola legalności ( zgodności z prawem ) zaskarżonego aktu dostarczy podstaw do uznania, że przy jej wydawaniu organy naruszyły prawo materialne lub przepisy postępowania w zakresie określonym w art. 145 § 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, póz. 1270, ze zm.), przywoływanej w dalszej części jako: ppsa. Ponadto wymaga podkreślenia, iż sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 § 1 ppsa ). 2. Przedmiotem zaskarżenia była decyzja organu odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję organu l instancji o ustaleniu prawa skarżącego do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Wszczęcie postępowania w tej sprawie nastąpiło na wniosek skarżącego z dnia [...] maja 2008 roku, a wydana w nim decyzja stanowi jego uwzględnienie w takim rozmiarze w jakim zgodnie z przepisem art. 54 ust. 7 ustawy dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych ( Dz. U. z 2004 roku, Nr 210 póz. 2135 - obecnie od dnia 11 września 2008 roku - tekst jednolity: Dz.U. z 2008 roku, Nr 164, póz. 1027 ze zm.) prawo to mogło być ustalone. W ustalonych prawidłowo okolicznościach faktycznych sprawy nie budzi wątpliwości, iż skarżący spełniał wynikające przepisów art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy warunki do ustalenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. 3. Zgodnie z przepisem art. 54 ust. 4 powoływanej ustawy decyzję ustalającą prawo do świadczeń opieki zdrowotnej burmistrz wydaje się na wniosek świadczeniobiorcy, a w przypadku stanu nagłego - na wniosek świadczeniodawcy udzielającego świadczenia opieki zdrowotnej, złożony niezwłocznie po udzieleniu świadczenia. Burmistrz gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy może wszcząć postępowanie w celu wydania wskazanej decyzji również z urzędu lub na wniosek właściwego oddziału wojewódzkiego Funduszu (ust. 5 ). Prawo do świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie decyzji, o której mowa w ust. 1, przysługuje przez okres 90 dni od dnia określonego w decyzji, którym jest: a- dzień złożenia wniosku, b- w przypadku udzielania świadczeń w stanie nagłym - dzień udzielenia świadczenia - chyba że w tym okresie świadczeniobiorca zostanie objęty ubezpieczeniem zdrowotnym. -JV W przypadku wydania decyzji z urzędu przez burmistrza, prawo do świadczeń opieki zdrowotnej przysługuje od dnia określonego w decyzji przez okres 90 dni od tego dnia. Przytoczone regulacje jednoznacznie wskazują, iż w przypadku gdy decyzja wydawana jest przez burmistrza na wniosek świadczeniobiorcy początkiem terminu od którego ustalone jest prawo do świadczeń opieki zdrowotnej ( a który burmistrz ma obowiązek wskazać w decyzji) jest dzień złożenia wniosku przez wnioskodawcę. W rozpoznawanej sprawie nie może budzić wątpliwości, iż decyzja wydana została na wniosek T.C. złożony w dniu [...] maja 2008 roku. Ten zatem dzień powinien wyznaczać datę początkową 90 - dniowego okresu na który ustala się prawo do świadczeń. Tymczasem w decyzji z dnia [...] czerwca 2008 roku burmistrz uznał za początek wskazanego okresu ( co Kolegium zaakceptowało ) wynikający z pisma Szpitala dla Nerwowo i Psychicznie Chorych, skierowanego do skarżącego dzień przyjęcia go do tegoż szpitala ([...] kwietnia 2008 roku ). W ocenie Sądu, to uchybienie, wprawdzie mające wpływ na treść decyzji nie mogło prowadzić do jej uchylenia ze względu na przepis art. 134 § 2 ppsa. Zgodnie z tym przepisem Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego chyba, że stwierdzi naruszenia prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. W ocenie Sądu uchylenie decyzji ostatecznej mocą której skarżącemu ustalone zostało prawo do świadczeń opieki zdrowotnej jedynie w celu prawidłowego określenie terminu początkowego stanowiłoby orzeczenie na jego niekorzyść. 4. Zasadności rozstrzygnięcia dokonanego decyzją burmistrza i Kolegium skarżący nie kwestionował podnosząc jedynie, iż treść uzasadnienia decyzji organu l instancji przez stwierdzenie, iż jest niezdolny do pracy instancji narusza jego prawo do wykonywania zawodu nauczyciela. W związku z tym stwierdzić należy, iż co do zasady dopuszczalne jest wzruszenie przez sąd administracyjny decyzji administracyjnej z powodu wadliwości stwierdzeń zawartych w uzasadnieniu mimo, iż sentencja decyzji jest zgodna z prawem ( vide: wyrok NSA z dnia 5 lutego 1990 roku IV SA 832/89 ). W ocenie Sądu ta możliwość nie zachodzi w okolicznościach rozpoznawanej sprawy. Kwestionowane przez skarżącego stwierdzenie, iż "z powodu choroby nie jest zdolny do pracy" jest rezultatem wywiadu środowiskowego i stanowi jedyne element ustaleń stanu faktycznego. Z okoliczności przytaczanych przez skarżącego wynika jednoznacznie, iż w chwili przeprowadzania wywiadu środowiskowego skarżący przebywał w placówce szpitalnej i został w niej umieszczony w oparciu o orzeczenie sądu. Podstawą do wydania takiego orzeczenia są przepisy rozdziału 3 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego z dnia 19 sierpnia 1994 roku ( Dz. U. z 2004 roku, Nr 111 póz. 535 ze zm. ). Sam fakt przebywania w charakterze pacjenta w placówce szpitalnej oznacza faktyczną niemożność ( niezdolność) takiej osoby do wykonywania w tym okresie jakiejkolwiek pracy. Wbrew stanowisku skarżącego kwestionowane przez niego stwierdzenie w żaden sposób nie stanowi też podstawy do ograniczenia jego prawa do wykonywania zawodu nauczyciela. Przedmiotem postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie była wyłącznie kwestia ustalenia prawa strony do świadczeń opieki zdrowotnej, uwarunkowana posiadaniem obywatelstwa polskiego, zamieszkiwaniem na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i oceną sytuacji majątkowej ( w trybie wywiadu środowiskowego ) w celu stwierdzenia spełniania kryterium dochodowego z ustawy o pomocy społecznej. Taki przedmiot postępowania nie pozostaje w żadnym związku z wynikającymi z Karty Nauczyciela wymogami jakie powinna spełniać osoba zatrudniona w charakterze nauczyciela. Kwestionowane stwierdzenie nie ma charakteru oceny stanu zdrowa czy opinii o zdolności do pracy i jest wynikiem stwierdzenia faktu pobytu w szpitalu powodującego co najwyżej domniemanie faktyczne, iż pobyt związany jest ze stanem chorobowym. Mając na uwadze wskazane okoliczności sąd uznał skargę za bezpodstawną, co spowodowało jej oddalenie na podstawie art. 151 ppsa. 5. W toku postępowania Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącego o odroczenie rozprawy ani o zawieszenie postępowania. Przedmiot postępowania toczącego się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym wyznaczony był przez przedmiot sprawy administracyjnej rozstrzygniętej zaskarżoną decyzją. Nie pozostawał on w żaden sposób w związku z toczącym się przed Sądem Rejonowym postępowaniem dotyczącym umieszczenia skarżącego w szpitalu psychiatrycznym. Również wynik tego postępowania nie miał, wbrew odmiennemu stanowisku skarżącego, wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Zatem brak było podstaw do prawnych do odraczania rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym ( art. 109 i 110 ppsa ) jak też i zawieszania postępowania ( art. 1256 1 pktlppsa).