II SA/Go 67/10

Dnia 3 marca 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Protokolant inspektor Małgorzata Zacharia-Gardzielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2010 r. sprawy ze skargi M.B. na postanowienie Wójta Gminy z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania oraz uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia, II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Decyzją nr [...] z dnia [...] października 2008 r., działający z upoważnienia Wójta Gminy Kierownik Referatu Społeczno Organizacyjnego, przyznał N.H. ur. [...] marca 1999 r., na okres od [...] października 2008 r. do [...] września 2009 r., świadczenie z funduszu alimentacyjnego w wysokości 350 zł miesięcznie. W dniu [...] października 2009 r. do Urzędu Gminy wpłynęło odwołanie M.B. od powyższej decyzji Wójta Gminy. Odwołujący się wniósł o wyjaśnienie podstawy przyznania świadczenia alimentacyjnego dla N.H. na okres od [...] października 2008 r. do [...] września 2009 r., albowiem w tym okresie starał się płacić alimenty na dziecko. Postanowieniem nr [...]r. z dnia [...] listopada 2009 r. działający z upoważnienia Wójta Gminy Kierownik Referatu Społeczno-Organizacyjnego, na podstawie art. 134 k.p.a., stwierdził niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ stwierdził, że w dniu [...] października 2009 r. za pośrednictwem Urzędu wpłynęło odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie decyzji nr [...]. Z posiadanych dokumentów wynika, że wskazana decyzja wydana została w dniu [...] pażdzniernika 2008 r. dla K.M., reprezentującej małoletnią N.H.. Odwołanie od decyzji przysługuje w terminie 14 dni od daty jej otrzymania. W rozpatrywanym przypadku termin ten został przekroczony. Nadto organ stwierdził, iż odwołujący się nie jest stroną w danej sprawie administracyjnej. Od powyższego postanowienia nr [...]r. z dnia [...] listopada 2009 r. M.B. wniósł skargę. W skardze skarżący powołuje się na treść decyzji nr [...] z dnia [...] października 2009r. dotyczącej zwrotu kwoty 1.220, 52 zł wraz z odsetkami. Stwierdził, że od decyzji tej wniósł odwołanie załączając dowody wpłat pieniężnych na poczet alimentów. Wskazał, iż K.M. pobierała zasiłek alimentacyjny z dwóch źródeł. W odpowiedzi na skargę działający z upoważnienia Wójta Gminy Kierownik Referatu Społeczno-Organizacyjnego wyjaśnił, że w dniu [...] października 2009 r. M.B. otrzymał decyzję nr [...] o zwrocie kwoty 1.220, 52 zł. ztytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych na N.H.. Odwołanie wniesione zostało przez skarżącego od decyzji nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. z 2002r. nr 153 poz. 1270 ze z. - dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny, w zakresie swojej właściwości, ocenia zatem zaskarżoną decyzję lub postanowienie pod względem jej zgodności z prawem materialnym i procesowym, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania orzeczenia. Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie w sytuacji, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynika sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Nadto - w myśl ar. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. -sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, iż treść odwołania skarżącego wniesionego do Urzędu Gminy w dniu [...] pażdzeirnika 2009 r., jednoznacznie wskazuje, iż dotyczy ono decyzji nr [...] o przyznaniu N.H. świadczenia z funduszu alimentacyjnego, na okres od [...] października 2008 r. do [...] września 2009 r. Skarżący w odwołaniu powołuje się na numer decyzji oraz podważa zasadność przyznania świadczenia na okres od [...] października 2008 r. do [...] września 2009 r. W odwołaniu skarżący nie wspomina o innych orzeczeniach organu administracyjnego. Do odwołania załączono dowody wpłat kwot pieniężnych. Organ administracyjny szczebla podstawowego, uznając że skarżący nie jest stroną postępowania administracyjnego, oraz że odwołanie wpłynęło z uchybieniem 14 - dniowego terminu do jego wniesienia, na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdził niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Powyższe postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów o właściwości. Stosownie do treści art. 127 § 2 k.p.a. właściwy do rozpoznania odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy. W myśl art. 129 § 1 k.p.a. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Zgodnie z treścią art. 17 pkt 1 k.p.a. organem wyższego stopnia w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego są samorządowe kolegia odwoławcze, chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej. A zatem, z treści przytoczonych powyżej przepisów ustawy Kodeks Postępowania Administracyjnego, wynika iż organem właściwym do rozpoznania odwołania od decyzji Wójta Gminy w analizowanej sprawie, jest właściwe miejscowo Samorządowe Kolegium Odwoławcze - jako organ wyższego stopnia, albowiem przepis szczególny nie wprowadza regulacji odmiennej. W myśl art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Tym samym - to organ odwoławczy, czyli organ wyższego stopnia - jest właściwy do tego aby, w oparciu o przepis art. 134 k.p.a. stwierdzić niedopuszczalność odwołania bądź uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Obowiązek organu pierwszej instancji, po wpłynięciu odwołania, sprowadza się do przesłania w terminie siedmiu dni odwołania wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu (art. 133). Organ administracyjny pierwszej instancji, w sytuacjach określonych w art. 132 k.p.a., może również wydać decyzję w ramach autokontroli. Zaskarżone postanowienie wydane zostało przez organ niewłaściwy rzeczowo, albowiem wydane zostało przez organ administracyjny pierwszej instancji. W myśl art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości. W orzecznictwie podkreśla się, że w art. 156 §1 pkt 1 k.p.a. nie wprowadza się żadnego elementu kwalifikującego naruszenie właściwości, a wobec tego każdy taki przypadek, w odniesieniu do wszystkich rodzajów właściwości i niezależnie od jej podstaw, będzie przesłanką stwierdzenia nieważności. W tezie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 października 1982 r, II SA 1119/82 (ONSA 1982, Nr 2, póz. 95) stwierdzono, że "naruszenie każdego rodzaju właściwości przez organ administracji przy wydawaniu decyzji administracyjnej powoduje nieważność decyzji, bez względu na trafność merytorycznego rozstrzygnięcia". Przepisy o właściwości mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a organy z urzędu muszą przestrzegać swojej właściwości (art.19), przypadki legalnego wykroczenia poza zakres właściwości są ściśle określone w k.p.a. (np. art. 23, 100 2). W wyroku z dnia 29 maja 1991 r, III ARN 17/91 (PiP 1992, Nr 3, s. 108) Sąd Najwyższy podkreślił gwarancyjną rolę sankcji nieważności w odniesieniu do obowiązku przestrzegania przez organ administracyjny właściwości w sprawie. Tą samą linię orzecznictwa zachowuje teza wyroku Sądu Najwyższego z dnia n 27 marca 2002 r, III RN 225/01 (niepubl.), w której stwierdzono, że naruszenie przy wydawaniu decyzji przez organ administracji publicznej każdego rodzaju właściwości, w tym także właściwości instancyjnej, powoduje jej nieważność"(por. Kodeks postępowania administracyjnego, B. Adamiak/J. Borkowski, Komentarz, C.H. Beck , Warszawa 2006, str. 734). Z przepisu art. 126 k.p.a. wynika, że nadzwyczajne tryby wzruszenia decyzji administracyjnej, przewidziane w art. 145 -152 oraz art. 156 - 159 k.p.a., stosuje się również do postanowień, ale jedynie do tych od których przysługuje zażalenie. Jak wyżej wskazano postanowienie wydane na podstawie art. 134 k.p.a. jest ostateczne, co oznacza, że nie przysługuje na nie żaden środek zaskarżenia w administracyjnym toku instancji. Tym samym tryb nieważnościowy, w postępowaniu administracyjnym w stosunku do skarżonego postępowania, nie mógł być zastosowany. Wyeliminowanie z obrotu prawnego postanowienia wydanego na podstawie art. 134 k.p.a., może nastąpić w wyniku przeprowadzonej przez sąd administracyjny kontroli legalności takiego aktu stosowania prawa. Uwzględnienie skargi przez stwierdzenie nieważności decyzji lub postanowienia następuje w wypadku ustalenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. lub innych przepisach. Rozstrzygnięcie sądu nie wymaga w tym wypadku wcześniejszego ustalenia, że ujawniona wada miała wpływ na wynik sprawy ( por. B.Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Zakamycze 2005, str. 337). Dodatkowo jedynie można wskazać, że przepis art. 134 k.p.a. przewiduje dwie odrębne sytuacje procesowe, czyli: niedopuszczalność odwołania i uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Każda z tych sytuacji procesowych opiera się na odrębnych podstawach prawnych i faktycznych. W sentencji zaskarżonego postanowienia organ błędnie przywołał obydwie okoliczności wskazane w art. 134 k.p.a. Jednakże uchybienie to, wobec stwierdzenia kwalifikowanej wady prawnej jakim dotknięte jest zaskarżone postanowienie, nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia w sprawie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. stwierdzono, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu.