II SA/Go 678/13

WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2013-09-05

Skład orzekający: Jacek Jaśkiewicz, Grażyna Staniszewska, Marek Szumilas

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą przyznania zasiłku celowego na zakup odzieży, prawidłowo przeprowadziło postępowanie odwoławcze i należycie uzasadniło swoje rozstrzygnięcie?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie dopełniło obowiązku należytego przeprowadzenia postępowania odwoławczego. Organ odwoławczy nie dokonał dokładnego ustalenia stanu faktycznego, nie rozpatrzył gruntownie materiału dowodowego ani nie odniósł się do zarzutów zawartych w odwołaniu, co narusza zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 KPA) i wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji (art. 107 § 1 KPA). Brak należytego uzasadnienia uniemożliwia sądowi kontrolę legalności decyzji.
Stan faktyczny
T.C. złożył wniosek o przyznanie zasiłku celowego na zakup odzieży. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej odmówił przyznania zasiłku, wskazując na otrzymaną już pomoc oraz ograniczone środki finansowe i priorytety w udzielaniu pomocy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. T.C. złożył skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów ustawy o pomocy społecznej i wadliwe ustalenie stanu faktycznego.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego i stwierdza, że decyzja ta nie podlega wykonaniu.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędzia WSA Marek Szumilas (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Anna Lisowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2013 r. sprawy ze skargi T.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Wnioskiem z dnia [...] marca 2013 roku T.C. wystąpił do Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznanie mu zasiłku okresowego ze względu na bezrobocie, zasiłku celowego na zakup odzieży w wysokości 200 zł oraz zasiłku celowego na wyżywienie w wysokości 300 zł miesięcznie. Ośrodek ten przekazał według właściwości wywiad środowiskowy wraz ze złożonym wnioskiem o udzielenie pomocy na miesiąc marzec 2013 roku. Organ wniosek rozdzielił i przedmiotem kontrolowanego postępowania uczynił wniosek o przyznanie zasiłku celowego na zakup odzieży w miesiącu marcu 2013 roku. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 roku działający z mocy upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy, Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej nr [...] odmówił przyznania T.C. pomocy celowej na zakup odzieży za miesiąc marzec 2013 roku. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ wskazał, że T.C. w miesiącu marcu br. otrzymał pomoc w formie zasiłku okresowego, celowego na zakup odzieży oraz świadczenia pieniężnego na zakup żywności. Łączna kwota świadczeń wypłaconych jemu za miesiące od stycznia do marca wyniosła 1.663,00 zł. Organ podał, że w miesiącu lutym 2013 roku na pomoc celową posiadał 12.120,70 zł z której skorzystało 61 osób, średni zasiłek celowy to kwota 198,70 zł. W miesiącu marcu br. na pomoc celową posiadano środki w wysokości 11.816,35 zł, z której skorzystało 56 osób, średni zasiłek wyniósł 211,00 zł. Organ wyjaśnił, że określając rozmiar świadczeń bierze pod uwagę sytuację materialną wnioskodawcy i ceł na który świadczenie jest przeznaczone. W pierwszej kolejności udziela się pomocy rodzinom wielodzietnym, osobom niepełnosprawnym i długotrwale chorym. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy O pomocy społecznej udzielana pomoc ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, a zgodnie z przepisem art. 3 ustawy ma ona wspierać osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, a zatem zmierzać do życiowego usamodzielnienia osób i rodziny i mieć charakter przejściowy. Nie może być ona natomiast rozumiana jako obowiązek państwa zwalniający osoby zainteresowane z samodzielnych dążeń do samodzielności finansowej. Z art. 39 ustawy o pomocy społecznej wynika że pomoc taka ma charakter doraźny, zatem zasiłek celowy nie może być przyznawany na pokrycie comiesięcznych kosztów utrzymania osoby objętej pomocą. Pomoc taka zależna jest nie tylko od potrzeb osoby ale także od możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej. Organ wskazał, że decyzje którymi udzielana była pomoc finansowa w formie zasiłku celowego na kwotę 200,00 zł, 150,00 zł na miesiące od stycznia do marca oraz miesiąc kwiecień, a także zasiłku okresowego w wysokości 271,00 zł miesięcznie od miesiąca stycznia do marca i na miesiąc kwiecień w tej samej wysokości. Od powyższej decyzji T.C. złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego podając wysokość wydatków, jakie musi ponieść pod koniec miesiąca kwietnia lub na początku maja, wskazując, że musi kupić komplet odzieży za 120,00 – 150,00 zł, gdyż w warunkach w których żyje, odzież zużywa się w ciągu 4-6 tygodni. Skarżący wskazał, że potwierdzone wydatki jakie poniósł po otrzymaniu pieniędzy za pierwsze trzy miesiące 2013 r. to kwota 1.663.00 zł, w tym. zakup torby podróżnej i nesesera, obuwia, spodni koszul i bielizny. Wydatki niepotwierdzone rachunkami to min. wydatki na wyżywienie, środki opatrunkowe, spirytus do dezynfekcji. Skarżący w odwołaniu domagał się przyznania świadczenia pieniężnego na zakup odzieży w miesiącu marcu w wysokości 120,00 – 150,00 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją, z dnia [...] maja 2013 roku w sprawie [...], utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ drugiej instancji rozpatrując sprawę odwołał się do zasad wynikających z przepisów ustawy O pomocy społecznej, cytując w szczególności treść art. 3 i 39. Organ wskazał, że decyzja w przedmiocie zasiłku celowego ma charakter decyzji uznaniowej co nie oznacza jednak dowolności, z tego też względu kontrola przez organ odwoławczy wydanych w tym zakresie decyzji polega głównie na ustaleniu czy w trakcie prowadzonego postępowania zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności mające wpływ na wydanie decyzji oraz czy organ właściwie uzasadnił wydane w sprawie rozstrzygnięcie, tym bardziej, że jak wynika z utrwalonego już orzecznictwa sądów administracyjnych w przypadku rozpatrywania takich spraw szczególne znaczenie ma właściwe przeprowadzenie postępowania oraz uzasadnienie podjętego w sprawie rozstrzygnięcia. Następnie ustalił, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ pierwszej instancji wskazał jaką kwotę środków finansowych posiada na wskazany w decyzji rodzaj świadczenia oraz ile rodzin ubiega się o udzielenie takiej pomocy oraz, że musi objąć pomocą wszystkich, którzy spełniają warunki do otrzymania pomocy i wskazuje na jakie potrzeby przyznaje zasiłki celowe w pierwszej kolejności wyjaśniając, że przede wszystkim udziela pomocy rodzinom wielodzietnym, osobom niepełnosprawnym i długotrwale chorym. Następnie Kolegium stwierdziło, że organ pierwszej instancji zobowiązany był do uwzględnienia przepisu art. 3 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb. Oznacza to, że udzielana pomoc winna mieć charakter przejściowy i skłaniać jednostkę do aktywizacji i samodzielnego działania. Nie może być ona zatem rozumiana jako obowiązek państwa zwalniający osoby objęte pomocą z dążenia do samodzielności finansowej. Dlatego słusznie kierował się także faktem udzielonej rodzinie skarżącego pomocy w innych formach cytując terminy i kwoty wraz z ich przeznaczeniem jakie T.C. otrzymał w miesiącach od stycznia o kwietnia 2013 roku. Na podstawie tego wszystkiego Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że w trakcie prowadzonego postępowania organ pierwszej instancji ustalił stan faktyczny przedmiotowej sprawy i uzasadnił wydane rozstrzygnięcie. Wobec powyższego Kolegium uznało, że w trakcie prowadzonego postępowania nie zostały naruszone zasady "uznania administracyjnego". W konsekwencji takich rozważań organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Na powyższą decyzję T.C. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. W skardze podniesiony został zarzut naruszenia przepisów ustawy O pomocy społecznej. W bardzo obszernej skardze T.C. przedstawił swoją sytuację życiową począwszy od posiadanego wykształcenia, trudności w uzyskaniu zatrudnienia, poprzez brak stałego zameldowania skutkującą bezdomnością. Skarżący przedstawił także swoją sytuację materialną ze szczególnym uwzględnieniem świadczeń pomocowych. W stosunku do zaskarżonej decyzji odniesiony został przede wszystkim zarzut wadliwego przyjęcia przez organ pierwszej instancji, następnie powtórzonego przez drugą instancję przyznania zasiłku na zakup odzieży w miesiącu marcu 2013. Przyznał, że dokonał w marcu takich zakupów lecz za zasiłek przyznany w miesiącu lutym. Skarżący wskazał na koszty utrzymania, których nie jest w stanie zaspokoić mimo ich minimalizacji dlatego zmuszony jest część zasiłku przeznaczonego na zakup niezbędnej odzieży przeznaczyć na np. zakup biletów komunikacyjnych. Z treści skargi wynika, że skarżący podnosi w niej zarzuty braku wyjaśnienia stanu faktycznego koniecznego dla rozstrzygnięcia jak również brak dostatecznej analizy sprawy . W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie albowiem zarzuty w niej zawarte są bezpodstawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie chociaż przyczyn całkowicie innych od w niej zawartych. Na wstępie wskazać należy, że kontrola zaskarżanej skargą decyzji przeprowadzona przez sąd administracyjny z upoważnienia art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U z 2002 roku, nr 153, poz. 1269 ), sprawowana jest pod względem ich zgodności z prawem (tj. legalności) jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Stosownie do przepisu art.145 §1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 roku poz.270 ze. zm. – powoływanej dalej jako p.p.s.a.) sąd uchyla zakwestionowaną skargą decyzję, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź naruszenie przepisów postępowania jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także gdy stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Z przywołanych przepisów w sposób jednoznaczny wynika, iż usunięcie zaskarżonego aktu z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jego wydawaniu organy naruszyły prawo materialne lub normy procesowe, przy czym naruszenie to musi mieć charakter kwalifikowany, to jest rażący względnie mający, bądź mogący mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Z zasady, iż sąd administracyjny ocenia czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, wynika konsekwencja co do tego, iż sąd ten rozważa wyłącznie prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji. Dodać też należy, że sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), co oznacza, że sąd dokonuje oceny zaskarżonego aktu mając na uwadze wszelkie aspekty sprawy, nie zaś wyłącznie zarzuty i argumentację podniesiona przez stronę. Wskazać nadto należy, że sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji w aspekcie jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2013 roku w sprawie [...], utrzymująca w mocy decyzję, działającego z mocy upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy, Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] kwietnia 2013 roku nr [...] odmawiająca przyznanie skarżącemu pomocy celowej na zakup odzieży w miesiąc marcu 2013 roku. Decyzje obydwu organów zostały wydane na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 roku – O pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2009 roku, nr 175 poz. 1362 ze zm.). Stosowane do przepisu art. 14 tej ustawy przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 roku poz. 267) – zwanej dalej "k.p.a." stosuje się odpowiednio. Zgodnie z przepisem art. 3 ust. 1 powołanej ustawy, pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Realizuje się w tym szczególna instytucja uznania administracyjnego polegająca na tym, iż organowi administracji przyznano możność dokonania wyboru spośród dwóch lub więcej dopuszczalnych przez ustawę, a równowartościowych prawnie rozwiązań, z pojęciami nieostrymi w postaci "niezbędnej potrzeby życiowej" oraz "warunków odpowiadających godności człowieka". W swoich działaniach więc, organ w pierwszej kolejności zobowiązany jest do dokonania oceny, czy w okolicznościach przedmiotowej sprawy przyznanie skarżącemu wnioskowanej pomocy zmierzałoby do zaspokojenia jego niezbędnych potrzeb i umożliwiło mu życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. W przypadku zaistnienia wskazanych okoliczności istnieje możliwość odmowy przyznania pomocy społecznej jedynie wówczas, gdy przemawia za tym interes społeczny bądź przekraczałoby to możliwości organu (zostają zaspokojone niezbędne potrzeby innych osób i rodzin korzystających z ośrodka pomocy społecznej, których charakter uzasadnił ich zaspokojenie z pierwszeństwem przez konkretnie zgłoszona potrzebą). Przesłanki uzasadniające jednak odmowę przyznania pomocy muszą mieć charakter konkretny, a nie abstrakcyjny. Z analizy przepisów art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3 k.p.a. wynika, iż organ prowadzący postępowanie obowiązany jest w postępowaniu wyjaśniającym podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, w szczególności do zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Jedynie ustalone w taki sposób fakty mogą być uznane za udowodnione i stanowić materiał dowodowy będący niezbędną podstawą do wydania decyzji administracyjnej oraz jej uzasadnienia. W samej decyzji organ administracyjny jest zobowiązany do wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy oraz wskazania faktów, które uznał za udowodnione, dowody na których się oparł oraz przyczyny, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Materialnoprawną podstawą kontrolowanej decyzji stanowi przepis art. 39 ust. 1 i 2 ustawy O pomocy społecznej, zgodnie z którym zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, a w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu a także kosztów pogrzebu. Kluczowym w tym przepisie jest termin "może", który wskazuje, iż decyzja o przyznaniu zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że zasiłek celowy jest świadczeniem przyznawanym w ramach uznania administracyjnego. Okoliczność ta, jak już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowym powoduje, że sam fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia i w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami i żądaniami. Tym samym spełnienie kryteriów, w tym również finansowych, przez osobę ubiegającą się o zasiłek nie oznacza, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie świadczenia w wysokości, którą sama określa, a wręcz przeciwnie, organ rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ powinien zatem kierować się ogólną zasadą dostosowania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeśli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Odmowa przyznania świadczenia albo przyznanie świadczenia w mniejszej wysokości od wnioskowanej wymaga także pełnego wskazania przyczyn takiego stanowiska organu, zgodnie z regułami postępowania administracyjnego. Uznaniowy charakter decyzji wydawanych na podstawie powołanego wyżej przepisu sprawia, że dokonywana przez sąd administracyjny kontrola takich decyzji jest znacznie ograniczona. Sprowadza się zasadniczo do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej. W szczególności sąd kontroluje, czy w toku postępowania podjęto wszelkie niezbędne czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Zatem czy zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia, bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz, czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, to jest, czy przede wszystkim nie nosi cech dowolności. W kontrolowanej sprawie w ocenie Sądu zasadnicze znaczenie miało wyjaśnienie istoty postępowania odwoławczego oraz spoczywających na Samorządowym Kolegium Odwoławczym – jako organie II instancji – obowiązków w zakresie rozpatrywanej sprawy. Odnosząc się zatem do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego wyjaśnić należy, iż wniesienie odwołania od decyzji administracyjnej wydanej w pierwszej instancji przenosi na organ odwoławczy kompetencję merytorycznego rozpatrzenia indywidualnej sprawy administracyjnej. Istota postępowania odwoławczego polega na ponownym merytorycznym rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej, która była przedmiotem rozstrzygnięcia przez organ niższego stopnia, w jej całokształcie. Z ustanowionej w Konstytucji RP i wyrażonej w art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności wynika, że sprawa administracyjna jest dwukrotnie rozpoznana i rozstrzygnięta, co oznacza, że tak organ l instancji, jak i organ II instancji mają obowiązek przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Przystępując do rozpatrzenia odwołania organ drugiej instancji dokonuje oceny materiału dowodowego zebranego i rozpatrzonego przez organ pierwszej instancji oraz zbadania ustaleń poczynionych przez ten organ. W wyniku przeprowadzonej oceny organ odwoławczy może określić zakres i kierunki dalszego postępowania wyjaśniającego w drugiej instancji. Oczywistym jest, iż organ odwoławczy musi dokonać w toku postępowania odwoławczego oceny, w jakim zakresie w postępowaniu przed organem pierwszej instancji zebrano i rozpatrzono materiał dowodowy załatwianej sprawy. W przypadku, gdy materiał dowodowy został w toku postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego w pierwszej instancji zebrany w sposób wyczerpujący, organ odwoławczy ma obowiązek dokonać ponownej jego oceny i wydać orzeczenia co do istoty sprawy. W sytuacji, gdy organ odwoławczy uzna, iż postępowanie wyjaśniające organu l instancji obarczone jest nieznacznymi brakami, zobligowany jest w oparciu o przepis art. 136 k.p.a. przeprowadzić uzupełniające postępowanie wyjaśniające lub zlecić jego wykonanie organowi l instancji. Tak zatem zasadniczy cel postępowania odwoławczego sprawdza się do merytorycznego rozpatrzenia sprawy zakończonej decyzją organu pierwszej instancji. Co do zasady także orzeczenie organu odwoławczego ma charakter merytoryczny (art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.) lub merytoryczno-reformacyjny (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.). Stanowi to bezpośrednią realizację zasady ekonomiki postępowania, gdyż służy przyspieszeniu załatwienia sprawy administracyjnej przez organy administracji publiczne, najpóźniej na etapie postępowania odwoławczego. Temu samemu celowi służy instytucja przewidziana w przepisie art. 136 k.p.a. uprawniająca organ odwoławczy do przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie. W takim ujęciu postępowania drugoinstancyjnego, orzeczenie o charakterze kasacyjnym (art. 138 § 2 k.p.a.) jest dopuszczalne tylko na zasadzie wyjątku. Wyniki poczynionych ustaleń faktycznych i prawnych organ odwoławczy winien uzewnętrznić w uzasadnieniu wydanej decyzji administracyjnej w spełniającym wymogi określone w art. 8 k.p.a., art. 11 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., zatem zawierającym jednoznaczne wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, a także przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił mocy dowodowej oraz wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów, które zadecydowały o treści decyzji. Organ musi, przeto zająć stanowisko wobec całego materiału dowodowego oraz uzasadnić jasno i należycie swoje zdanie, w tym w szczególności, na jakiej podstawie uznał pewne fakty za udowodnione. W uzasadnieniu poza składnikami expressis verbis wskazanymi w art. 107 § 3 k.p.a. organ winien nadto szczegółowo odnieść się do argumentów podnoszonych w odwołaniu. Organ winien przy tym pamiętać, iż wskazania faktów, które uznaje za udowodnione nie może zastąpić opisem postępowania przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji. Brak odpowiadającego wymogom art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienia decyzji administracyjnej podjętej w ramach uznania administracyjnego uniemożliwia wtedy sądowi administracyjnemu przeprowadzenie prawidłowej kontroli owej decyzji pod względem zgodności z prawem, do czego, w myśl art. 1 § 2 powołanej wyżej ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sąd ten jest powołany. Wskazać dlatego w tym miejscu należy, że prawidłowo zredagowane, pod względem merytorycznym i prawnym, uzasadnienie decyzji administracyjnej ma podstawowe znaczenie dla stosowania zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a., a realizowanej na podstawie art. 107 § 3 k.p.a. Mocą przywołanej zasady organ jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Uzasadnienie decyzji winno być elementem decydującym o przekonaniu strony, co do trafności rozstrzygnięcia. Wyrażona w powołanym wyżej przepisie zasada przekonywania nie zostanie zaś zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia, nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy lub nie przedstawi w sposób wyczerpujący wykładni stosowanych przepisów prawa. Podsumowując zatem Sąd stwierdza, że prawidłowe uzasadnienie rozstrzygnięcia powinno umożliwiać stronie zapoznanie się z motywami, którymi kierował się organ, a także kontrolę prawidłowości rozstrzygnięcia przez sąd. Treść uzasadnienia winna obrazować szczegółowy tok rozumowania organu, które doprowadziło do wydania konkretnego rozstrzygnięcia, oraz wskazywać i wyjaśniać przesłanki faktyczne, jakimi kierował się organ podejmując konkretne rozstrzygnięcie. Uzasadnienie decyzji wydawanej przez organ odwoławczy winno nadto zawierać szczegółowe ustosunkowanie się do zarzutów zawartych w odwołaniu (zobacz wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp z dnia 23 maja 2013 roku w spr. II SA/Go 1077/13). W ocenie Sądu, w aspekcie powyższych rozważań, organ drugiej instancji nie dopełnił obowiązku należytego przeprowadzenia postępowania odwoławczego Treść uzasadnienia świadczy o tym, że organ ten nie dokonał dokładnego ustalenia stanu faktycznego koniecznego dla prawidłowego załatwienia sprawy i nie rozpatrzył gruntownie zgromadzonego materiału dowodowego jak to wymaga art. 80 k.p.a. Przede wszystkim zaś organ drugiej instancji nie odniósł się zupełnie do zarzutów zawartych obszernym odwołaniu. Uzasadnienie organu odwoławczego, w kontrolowanej sprawie, nie czyni zadość wyrażonym wyżej zasadom. Uzasadnienie organu drugiej instancji, poza opisem postępowania organu pierwszej instancji zawiera przywołanie przepisów i zasad w nich zawartych dotyczących postępowania w zakresie przyznawania świadczeń społecznych ze szczególnym uwzględnieniem przyznawania zasad zasiłku celowego (art. 39 ustawy O świadczeniach społecznych). Jedynym ustaleniem własnym organu drugiej instancji jest wykaz zasiłków jakie T.C. otrzymał w miesiącach od stycznia do kwietnia 2013 roku. Wskazać należy, że organ nie odniósł się zupełnie do zasadności żądania zarówno w aspekcie potrzeby takiego świadczenia jak również w aspekcie wysokości zgłoszonej kwoty. Wreszcie należy wytknąć, że organ nie odniósł się w ogóle do zarzutów zawartych w bardzo obszernym odwołaniu. Na podstawie analizy akt administracyjnych sprawy stwierdzić należy, że rozpoznając sprawę na skutek odwołania złożonego przez T.C., Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie ustaliło stanu faktycznego sprawy w sposób wymagany cytowanymi przepisami i umożliwiający następnie merytoryczne rozpoznanie sprawy; nie dokonało nadto własnej rzetelnej analizy okoliczności danej sprawy, ograniczając się do zaakceptowania stanowiska organu pierwszej instancji bez wskazania przyczyn takiej aprobaty. Tak zatem, rozpatrując treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie można stwierdzić, aby w kontrolowanej sprawie organ odwoławczy, zgodnie z opisaną wyżej zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, dokonał ponownego rozpoznania sprawy w jej całokształcie. Pominięcie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji motywów, którymi kierował się organ odwoławczy uniemożliwia Sądowi przeprowadzenie prawidłowej kontroli owej decyzji pod względem zgodności z prawem. Bez stosownych wyjaśnień organu odwoławczego rozstrzygnięcie odmowne jest niezrozumiałe. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja z dnia [...] maja 2013 roku nr [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydana została z naruszeniem art. 15 oraz 107 § 1 k.p.a., które to uchybienia naruszają przywołane przepisy w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz uniemożliwiają kontrolę prawidłowości rozstrzygnięcia. Wskazane uchybienia sprawiają, że zaskarżona decyzja nie może się ostać. Rozpatrując sprawę ponownie Samorządowe Kolegium Odwoławcze zobowiązane będzie z zachowaniem zasad postępowania administracyjnego przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, w ramach którego powinien dokonać oceny zebranych w toku postępowania dowodów a następnie dokonać wszechstronnej analizy sprawy. Wynik przeprowadzonego w ten sposób postępowania, stosownie do treści art. 107 § 3 k.p.a. powinien znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej w sprawie decyzji administracyjnej, kończącej postępowanie w sprawie. Kierując się powyższymi rozważaniami, Sąd z powołaniem się na przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd wstrzymał wykonanie decyzji w całości.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło