II SA/Go 681/15

Dnia 28 grudnia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski po rozpoznaniu w dniu 28 grudnia 2015 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G Spółki z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie odmowy przedłużenia zezwolenia na urządzanie gier na automatach o niskich wygranych na skutek sprzeciwu strony skarżącej od postanowienia referendarza sądowego z dnia 19 listopada 2015 r. o odmowie przyznania prawa pomocy p o s t a n a w i a : utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego. G Spółka z o.o. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lipca 2015 roku nr [...] w przedmiocie odmowy przedłużenia zezwolenia na urządzanie gier na automatach o niskich wygranych. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 25 września 2015 r. skarżąca Spółka została wezwana do uiszczenia w terminie 7 dni wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł. Dnia 12 października 2015 r. (data stempla pocztowego na kopercie, k. 25 akt sądowych) skarżąca Spółka wniosła o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu strona podała, że prowadzone jest wobec niej postępowanie egzekucyjne z rachunku bankowego. Nadto podniosła, że jej sytuacja finansowa znacznie się pogorszyła, a jej środki trwałe to automaty do gier o niskich wygranych, których w obecnych warunkach nie da się zbyć. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 27 października 2015 r. skarżąca Spółka została wezwana do uzupełnienia w terminie 7 dni złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie: a) aktualnych wyciągów obrazujących saldo na wszystkich rachunkach bankowych strony skarżącej za ostatnie trzy miesiące, b) dokumentu potwierdzającego prowadzenie postępowania egzekucyjnego wobec Spółki, c) zbiorczego zestawienia wartości przychodów i kosztów uzyskania przychodów za ostatnie trzy miesiące, d) składanych odpisów deklaracji miesięcznych w podatku od towarów i usług oraz w podatku akcyzowym za ostatnie trzy miesiące. Powyższe wezwanie zostało doręczone skarżącej Spółce dnia 4 listopada 2015 r. W wyznaczonym terminie strona nie nadesłała wskazanych wyżej dokumentów. Postanowieniem z dnia 19 listopada 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. odmówił przyznania stronie prawa pomocy. Powyższe rozstrzygnięcie referendarz uzasadnił faktem, iż z uwagi na nieprzedłożenie wyciągów z rachunków bankowych a także innych dokumentów obrazujących sytuację finansową skarżącej Spółki niemożliwe okazało się dokonanie wszechstronnej analizy sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Poniesienie straty w kwocie 238.531,30 zł za 2013 rok nie oznacza spełnienia przesłanki warunkującej zwolnienie od kosztów sądowych. Strata jest bowiem jedynie nadwyżką sumy kosztów uzyskania przychodów nad osiągniętymi przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama ta okoliczność nie warunkuje konieczności udzielenia pomocy. Samo zajęcie rachunków bankowych nie jest wystarczające dla uznania, że skarżąca Spółka spełnia przesłanki do zwolnienia jej od kosztów sądowych. Konieczność regulowania zobowiązań cywilnoprawnych związanych z prowadzoną działalnością, nie może uzasadniać zwolnienia z opłacenia należności publicznoprawnej, jaką jest wpis od skargi. W tej sytuacji Spółka nie wykazała, że wobec niej zachodzi ustawowa przesłanka o której mowa w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej w skrócie p.p.s.a. Od powyższego postanowienia referendarza sądowego G Spółka z o.o. wniosła sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wskazując, iż przyczyną braku możliwości udzielenia w terminie odpowiedzi na wezwanie o nadesłanie wskazanych wyżej dokumentów były zmiany organizacyjne. W związku z nieprzedłużeniem zezwoleń na urządzanie gier na automatach do gier o niskich wygranych Spółka była zmuszona zaprzestać prowadzenia działalności operacyjnej i utraciła źródło przychodów. Wobec Spółki prowadzone jest postępowanie egzekucyjne na łączną kwotę przekraczającą 600 tys. złotych. Spółka nie może swobodnie dysponować aktywami, które są zajęte w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W razie wniesienia sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego zastosowanie znajduje przepis art. 260 p.p.s.a. Z uwagi na wniesienie w niniejszej sprawie skargi w dniu 26 sierpnia 2015 r. (data stempla pocztowego na kopercie, k. 8 akt sądowych) przepis ten należy zastosować w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658) – obowiązującą od dnia 15 sierpnia 2015 r., o czym stanowi art. 2 przywołanej ustawy nowelizującej. Stosownie do treści art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sprzeciw skarżącej Spółki nie zasługiwał na uwzględnienie. Wydając zaskarżone postanowienie z dnia 19 listopada 2015 r. referendarz sądowy słusznie zwrócił uwagę, że jak jednoznacznie wynika z treści art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., ciężar dowodu w zakresie wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem. Dodatkowo od podmiotów prowadzących działalność gospodarczą wymaga się co do zasady podejmowania działań z zachowaniem wyższego stopnia staranności, aniżeli ma to miejsce w przypadku osób fizycznych, nie będących profesjonalnymi przedsiębiorcami ani nie posiadających specjalistycznej wiedzy prawniczej. Dotyczy to również przewidywania konsekwencji prowadzonej działalności w postaci konieczności prowadzenia postępowań sądowych i ponoszenia związanych z tym kosztów. Osoba prawna obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także że nie ma ich mimo podjęcia wszelkich niezbędnych środków celem zdobycia funduszy na pokrycie tych wydatków (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd 2., Warszawa 2006, s. 504, postanowienie NSA z 24 czerwca 2008 r., I GZ 147/08, LEX nr 479137). To na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, w jakiej sytuacji się znajduje i że jest to sytuacja uprawniająca go do przyznania prawa pomocy. Orzeczenie sądu w zakresie przyznania stronie prawa pomocy w zakresie całkowitym zależy od tego czy strona wykaże istnienie przesłanek, o których mowa w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (postanowienie NSA z 9 stycznia 2015 r., II GZ 886/14, LEX nr 1634804). Z uwagi na to, że skarżąca Spółka nie uczyniła zadość powyższym wymogom, nie nadesłała bowiem dokumentów pozwalających na wszechstronną ocenę jej sytuacji finansowej, referendarz sądowy nie mógł wydać innego rozstrzygnięcia, aniżeli postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy. Dodatkowo, odnosząc się do argumentacji podniesionej w uzasadnieniu sprzeciwu należy zwrócić uwagę, iż Spółka nie przedstawiła dokumentów obrazujących jej aktualną sytuację finansową nie tylko w terminie wyznaczonym do wykonania wezwania referendarza sądowego z dnia 27 października 2015 r., ale nie uczyniła tego również do chwili wniesienia sprzeciwu, co miało miejsce dnia 9 grudnia 2015 r., a więc po ponad trzydziestu dniach od daty doręczenia tego wezwania (tzn. 4 listopada 2015 r., k. 29 akt sądowych). Spółka nie wykazała również, jakie konkretnie zmiany organizacyjne oraz w jaki sposób uniemożliwiły jej dostarczenie do Sądu powyższych dokumentów. W świetle powyższych okoliczności, na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.