II SA/Go 685/10

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie WIkp. - Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 28 października 2010 r. w Gorzowie WIkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.G. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy postanawia: 1 . przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi w części przekraczającej 200 zł, 2. ustanowić radcę prawnego. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 15 września 2010 r., M.G. został wezwany do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi w wysokości 500 zł. 4 października 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu PPF w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika. W uzasadnieniu wniosku M.G. wskazał, że z wraz z żoną z tytułu zatrudnienia osiągają dochód w łącznej wysokości 5.500 zł (brutto). Skarżący podał, że ponosi koszty leczenia okulistycznego obu córek. Skarżący oświadczył, że jego sytuacja materialna nie zmieniła się od chwili wydania postanowienia w przedmiocie prawa pomocy z dnia 20 kwietnia 2010 r. sygn. akt II SA/Go 180/10. Wniosek o udzielenie prawa pomocy okazał się częściowo zasadny. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej zwanej p.p.s.a.) prawo pomocy w zakresie całkowitym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika podatkowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (FZ 478/04, niepublikowane) stwierdził, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. W niniejszej sprawie nie można przyjąć, aby zachodziły okoliczności przemawiające za przyznaniem M.G. prawa pomocy w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Zważyć bowiem trzeba, że skarżący wraz z żoną dysponują miesięcznie dochodem w wysokości 5.500 zł (brutto). Skarżący posiada na utrzymaniu dwójkę dzieci, które wymagają stałej opieki okulistycznej. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy II SA/Go 180/10 wynika, że stałe wydatki związane z eksploatacją mieszkania (ubezpieczenia itp.) wynoszą około 2.000 zł. Z wyciągu z rachunku bankowego nie wynika, aby skarżący dysponował wolnymi środkami pieniężnymi. Wymaga jednak podkreślenia, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu. Tytułem przykładu można wymienić osoby bezrobotne, korzystające z pomocy społecznej czy otrzymujące bardzo niskie świadczenia emerytalno-rentowe (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). Uwzględniając powyższe okoliczności należy stwierdzić, że sytuacja majątkowa M.G. umożliwia mu zgromadzenie pewnych środków na pokrycie kosztów sądowych i dlatego przyznano mu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi powyżej 200 zł. Jednocześnie uznano, że dodatkowy koszt związany z ustanowieniem zawodowego pełnomocnika przekracza możliwości materialne M.G.. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia.