II SA/Go 687/10

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. - Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 29 września 2010 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.N. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczeń pieniężnych z tytułu pracy przymusowej postanawia: zwolnić skarżącą od ponoszenia kosztów sądowych. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 10 września 2010 r., J.N. została wezwana do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi w wysokości 100 zł. W ustawowym terminie skarżąca uiściła wpis. 21 września 2010 r. do sądu wpłynął wniosek J.N. o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu PPF w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, gdyż pobiera niską emeryturę w wysokości 948,13 zł. J.N. oświadczyła, że znaczną część emerytury przeznacza na zakup lekarstw. Wniosek zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Należy podkreślić, iż co do zasady, prawo pomocy obejmuje osoby nie osiągające żadnych dochodów lub osiągające dochód wybitnie niski, który nie pozwala na uiszczenie kosztów, nawet przy poczynionych oszczędnościach w wydatkach koniecznych. Tak więc przepisy o prawie pomocy mają zastosowanie wyłącznie do osób, które mimo największych starań nie mogą poczynić oszczędności i ponieść kosztów postępowania sądowego. W literaturze przedmiotu wskazuje się, iż prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). W niniejszej sprawie fakty podane przez J.N. uzasadniają wniosek, że nie jest ona w stanie ponieść kosztów sądowych. Należy wskazać, że skarżąca posiada niski dochód w postaci emerytury w wysokości 948,13 zł. Zważyć trzeba, że skarżąca jest osobą w podeszłym wieku i ponosi znaczne wydatki na zakup lekarstw. Z treści formularza PPF wynika, że skarżąca nie posiada oszczędności ani majątku. W sprawie nie występują racjonalne przesłanki mogące podważyć wiarygodność oświadczenia J.N. w przedmiocie jej sytuacji materialnej. Fakt, że skarżąca uiściła wpis od skargi w wysokości 100 zł nie może automatycznie oznaczać, że nie spełnia ona przesłanki umożliwiającej przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Jednocześnie należy w tym miejscu podnieść, że zwolnienie od kosztów sądowych nie ma mocy wstecznej (postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 września 2006 r., II SA/Wa 791/06, Lex nr 234889). Reasumując należy stwierdzić, że wniosek J.N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych zawiera usprawiedliwione podstawy i dlatego został uwzględniony. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia.