II SA/Go 688/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.), Sędziowie Asesor WSA Joanna Brzezińska, Asesor WSA Michał Ruszyński, Protokolant Aleksandra Stankowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2006 r. sprawy ze skargi PK S.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odrzucenia zgłoszenia zanieczyszczenia powierzchni ziemi I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia [...] r., nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 455 (czterysta pięćdziesiąt pięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie. Decyzją z dnia [...] lutego 2005r. nr [...] Starosta odrzucił zgłoszenie zanieczyszczenia powierzchni ziemi na stacji paliw nr [...], położonej na działce nr [...], wniesione przez PK S.A. . Decyzja organu I instancji wydana została w oparciu o przepis art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw (DZ. U. z 2001r. Nr 110, poz. 1085 ze zm.), w związku z art. 30 ust. 1 pkt 5 i ust. 2 oraz art. 110 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. – Prawo ochrony środowiska (DZ. U. z 2001r. nr 62 poz. 627 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że na skutek przejęcia przez PK S.A. całości praw i obowiązków CP S.A., co miało miejsce w dniu [...] września 1999r., PK S.A., na mocy sukcesji uniwersalnej, wstąpił we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejmowanej. W ocenie organu, stanowisko powyższe znajduje uzasadnienie w treści art. 465 § 3 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934r. Kodeks handlowy (DZ.U. z 1934r. Nr 57 poz. 502 ze zm.). W tej sytuacji, stwierdza organ administracyjny, PK SA przejął również m.in. obowiązek rekultywacji zanieczyszczonej gleby lub ziemi. Ponadto, wedle twierdzeń organu, strona nie wykazała, że zanieczyszczenie nastąpiło przed datą przejęcia CP S.A., co również może świadczyć, że do usunięcia skutków zanieczyszczenia zobowiązany jest PK S.A. Zdaniem organu zanieczyszczenie ziemi powstało przed dniem połączenia spółek tj. przed [...] września 1999r., jak i po tej dacie. Od decyzji organu I instancji strona wniosła odwołanie. W odwołaniu strona zarzuca naruszenie przepisu art. 465 § 3 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934r. – Kodeks Handlowy, poprzez jego błędną interpretację polegającą na przyjęciu, że dotyczy on następstwa prawnego z zakresu prawa administracyjnego, a w rezultacie - naruszenie przepisu art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw (DZ.U. z 2001r. nr 100 poz. 1085 ze zm.) poprzez jego zastosowanie, pomimo braku przesłanek do jego zastosowania. Strona wskazuje, że w dniu 19 maja 1999r. doszło do połączenia spółek MZ S.A., jako spółki przejmującej oraz CP S.A. Przejmowana spółka CP S.A. została wykreślona z rejestru handlowego w dniu [...] maja 1999r. Natomiast w dniu [...] kwietnia 2000r. w rejestrze handlowym wpisano nową nazwę spółki przejmującej - PK S.A. Połączenie spółek dokonane zostało na podstawie art. 465 § 3 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934r. Kodeks handlowy. W ocenie strony połączenie spółek na podstawie tegoż przepisu, skutkuje sukcesją uniwersalną, ale w dziedzinie prawa cywilnego. Spółka przejmująca nie nabyła natomiast praw i nie przejęła obowiązków o charakterze administracyjnym, przysługujących i obciążających spółkę przejmowaną. Dlatego, według twierdzeń strony, obowiązek rekultywacji, który objęty został zakresem regulacji publicznoprawnej, w wyniku połączenia z CP S.A., nie mógł być przejęty przez PK S.A. Odnosząc się do pozostałej argumentacji zawartej w zaskarżonej decyzji, strona stwierdza, że względy doświadczenia życiowego, a także wiedza historyczna przemawiają za przyjęciem, że do zanieczyszczenia ziemi doszło w czasie eksploatacji stacji paliw przez CP S.A. Strona podaje, że nie jest w stanie udowodnić, że po dacie połączenia z CP S.A., PK S.A. nie zanieczyszczał przedmiotowej nieruchomości. Decyzją z dnia [...] maja 2005r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Powołując się na przepis art. 12 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw (DZ.U. Nr 100 poz. 1085 ze zm.), organ stwierdził, że na władającym gruntem ciąży obowiązek wykazania, że grunt ten został zanieczyszczony przed 1 pażdziernika 2001r. (czyli przed wejściem w życie tejże ustawy), natomiast z opisu okoliczności zanieczyszczenia winno wynikać, że sprawcą zanieczyszczenia był inny podmiot. W ocenie organu z dołączonej do zgłoszenia dokumentacji geologicznej wynika stan zanieczyszczenia w roku 2002, natomiast nie wynika z niej czy przedmiotowy teren był zanieczyszczony przed 1 pażdziernika 2001r. oraz, czy zanieczyszczenie zostało spowodowane przez inny podmiot. Odnośnie kwestii sukcesji uniwersalnej po przejętej przez PK S.A. – CP S.A., organ w całości podzielił stanowisko zaprezentowane przez organ I instancji w zaskarżonej decyzji. Strona wniosła skargę. W skardze strona przytacza zarzuty oraz wnioski zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Sygn. akt II SA/Go 688/05 W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Na wstępie należy stwierdzić, że sądy administracyjne powołane zostały do tego, aby sprawować kontrolę nad działalnością administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest poprzez orzekanie w sprawach skarg na decyzje, postanowienia i inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej oraz na bezczynność organów. Kontrola wykonywana przez sądy administracyjne sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Rozstrzygając dana sprawę sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Brak związania zarzutami i wnioskami skargi, oznacza, że sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności lub bezczynności organu administracji publicznej. Sąd może więc uwzględnić skargę z powodu innych uchybień niż, te które przytoczono w tym piśmie procesowym, jak również stwierdzić np. nieważność zaskarżonego aktu, mimo że skarżący wnosił o jego uchylenie (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, DZ.U. z 2002r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Rozstrzygając niniejszą sprawę Sąd stwierdził, że zarzuty skargi są w części zasadne. Zgodnie z treścią art. 12 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw (DZ.U. z 2001r. Nr 100 poz. 1085 ze zm.) władający powierzchnią ziemi w dniu wejścia w życie ustawy, na której przed jej wejściem w życie nastąpiło odpowiednio zanieczyszczenie ziemi lub gleby albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu spowodowane przez inny podmiot, jest obowiązany do zgłoszenia tego faktu właściwemu staroście w terminie do dnia 30 czerwca 2004r. ; w tym przypadku przepisów art. 102 ust. 1- 3 Prawa ochrony środowiska nie stosuje się. Do zgłoszenia należy załączyć odpowiednio wyniki badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby lub dokumentację oraz opis okoliczności wskazujących, iż sprawcą tych zdarzeń był inny podmiot. Starosta może odrzucić, w drodze decyzji, zgłoszenie w ciągu roku od jego dokonania, jeżeli nie są spełnione warunki ustawy. Sygn. akt II SA/Go 688/05 Z treści art. 12 wyżej cytowanej ustawy wynika zatem, że do uwolnienia się od odpowiedzialności za zanieczyszczenie ziemi lub gleby, przez podmiot który przejął władanie ziemią już zanieczyszczoną, konieczne jest spełnienie przez ten podmiot łącznie następujących warunków: -zgłoszenie tego faktu właściwemu staroście w terminie do 30 czerwca 2004r., -dołączenie do zgłoszenia wyników badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby lub dokumentację potwierdzającą niekorzystne przekształcenie ukształtowania terenu, -dołączenie do zgłoszenia opisu okoliczności wskazujących, że sprawcą tych zdarzeń był inny podmiot. Bezspornym jest w sprawie, że w dniu wejścia w życie wyżej cytowanej ustawy, skarżący władał działką nr [...]. Ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika czy skarżący dokonał zgłoszenia zanieczyszczenia ziemi do dnia 30 czerwca 2004r. Wskazany w ust. 1 art. 12 termin jest terminem materialnoprawnym i jego niezachowanie skutkuje odrzuceniem zgłoszenia. W decyzji I instancji organ w sposób lapidarny odniósł się do kwestii zachowania przez skarżącego terminu o którym mowa w art. 12 ust. 1, pomimo że okoliczności sprawy w tym zakresie mogą nasuwać wątpliwości co do zachowania przez skarżącego terminu. Okoliczność ta przy wykorzystaniu przez organ administracyjny wszelkich środków dowodowych winna być wyjaśniona. Do zgłoszenia skarżący dołączył dokumentację geologiczną ustalającą warunki hydrologiczne i stan środowiska stacji paliw nr [...], z miesiąca października 2002r. Z dokumentu tego wynika, iż na wskazanym terenie występują zanieczyszczenia gruntu. Kierując się treścią art. 12 ust. 1 ustawy, w toku postępowania administracyjnego należało ustalić, czy zanieczyszczenie gruntu nastąpiło przed dniem 1 pażdziernika 2001r. Organy administracyjne winny przeprowadzić w tym kierunku postępowanie dowodowe, do czego obligują je przepisy art. 7 i 77 k.p.a. Na tle przepisu art. 12 ust. 1 i 2 brak jest podstaw do obciążania zgłaszającego ciężarem dowiedzenia, że zanieczyszczenie nastąpiło przed 1 pażdzienika 2001r., albowiem z załączonych przez zgłaszającego badań powinien wynikać jedynie fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby. Za dowolne, nie poparte żadnymi konkretnymi okolicznościami, należy uznać stwierdzenie organu I instancji, że zanieczyszczenie powstało zarówno przed połączeniem spółek, tj. przed [...] września 1999r., jak i po tej dacie. Odnośnie spornej, pomiędzy stronami, kwestii opisu okoliczności wskazujących, iż sprawcą tych zdarzeń był inny podmiot, należy zwrócić Sygn. akt II SA/Go 688/05 uwagę, że przepis art. 12 ust. 1 ustawy, nie nakłada na zgłaszającego obowiązku udowodnienia, że to nie zgłaszający jest sprawcą zanieczyszczeń, lecz nakłada obowiązek przedstawienia okoliczności świadczących, że sprawcą zanieczyszczeń był inny podmiot, przy czym w świetle tegoż przepisu, za nie wystarczające należałoby uznać samo wskazanie innego podmiotu jako sprawcy, bez podania okoliczności świadczących o jego sprawstwie. A zatem zgłaszający nie tylko winien wskazać, że sprawcą jest inny podmiot, ale winien również podać konkretne okoliczności świadczące, że zanieczyszczenia są wynikiem działań tego podmiotu. Dokonanie zgłoszenia, o którym mowa w art. 12 ustawy, ma na celu umożliwienie uwolnienia się od odpowiedzialności od zanieczyszczenia ziemi lub gleby, przez podmiot, który przejął władanie obszarem ziemi już zanieczyszczonej przez poprzednio władającego. Kwestię ustalenia podmiotu odpowiedzialnego za zanieczyszczenia, cyt.: "innego podmiotu", należy rozpatrywać na gruncie art. 12 ust. 1 ustawy. Z literalnego brzmienia tego przepisu wynika, że z uprawnień wynikających z tego przepisu mogą skorzystać podmioty władające powierzchnią w dniu wejścia w życie ustawy, jeżeli zanieczyszczenia nastąpiły przed tą datą, a spowodowane zostały przez inny podmiot. Ustawa nie stawia żadnych innych wymogów co do podmiotu zgłaszającego zanieczyszczenie. Następstwo prawne nie ma znaczenia dla zastosowania art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw, w stosunku do następcy. Przepis ten jest przepisem szczególnym w stosunku do regulacji prawnych dotyczących zasady sukcesji uniwersalnej. Stanowiska organów administracyjnych w niniejszej kwestii, nie można uznać za prawidłowe. Powyższe uchybienia w zakresie zastosowania przepisów art. 7, 77 i 80 k.p.a. oraz art. 12 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw (DZ.U. z 2001r. nr 100 poz. 1085), w toku ponownego rozpatrywania sprawy, winny zostać wyeliminowane. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. z 2002r. Nr 153 poz. 1270), orzeczono jak w sentencji. W skardze pełnomocnik skarżącego zawarł wniosek o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa według norm przepisanych. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200, 205 § 2 ustawy p.p.s.a. oraz § 18 ust. Sygn. akt II SA/Go 688/05 1 pkt 1 c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (DZ.U. z 2003r. Nr 123 poz. 1059 ze zm.).