II SA/Go 688/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie WIkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński po rozpoznaniu w dniu 14 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.Ż. na czynność Starosty z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty należnych odsetek postanawia: odrzucić skargę. Dnia [...] czerwca 2010r. Starosta w oparciu o wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 18 marca 2010 r. sygn. akt II SA/Go 12/10 zwrócił A.Ż. kwotę w wysokości 425 zł oraz koszty postępowania sądowego za wydanie karty pojazdu nr [...] dla samochodu marki [...]. W powyższym wyroku Sąd stwierdził bezskuteczność czynności Starosty w przedmiocie odmowy zwrotu części opłaty za kartę pojazdu oraz stwierdził uprawnienie do otrzymania przez A.Ż. zwrotu części opłaty za kartę pojazdu wydaną na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] kwietnia 2005 r. o rejestracji ww. pojazdu. Wobec faktu, iż organ administracji publicznej nie wypłacił odsetek od przedmiotowej kwoty, A.Ż. pismem z dnia [...] czerwca 2010 r. (k. 16 akt sprawy) wezwał Starostę do usunięcia naruszenia prawa poprzez wypłacenie należnych odsetek w kwocie 264 zł. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, Starosta w piśmie z dnia [...] lipca 2010 r. (k. 17 akt sprawy) wyjaśnił, iż wypłacając kwotę 425 zł - stanowiącą nadpłatę za wydanie karty pojazdu - wykonał w całości postanowienia zawarte w wyroku WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 18 marca 2010 r. i nie uznał się za winnego naruszenia prawa polegającego na niewypłaceniu żądanego roszczenia. Pismem z dnia [...] lipca 2010 r. A.Ż. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na czynność Starosty z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...], domagając się stwierdzenia uprawnienia do wypłaty należnych odsetek w kwocie 264 zł, liczonych od dnia [...] kwietnia 2005 r. do dnia zwrotu bezprawnie pobranej kwoty tj. [...] czerwca 2010 r., a także zasądzenia zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Starosta wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny rozpoznając skargę w pierwszej kolejności bada, czy zaskarżony akt lub czynność organu administracji publicznej podlega kontroli tego sądu. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne został określony w ustawie z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269 z późn. zm.), zgodnie z którą sądy administracyjne w zakresie swej właściwości sprawują kontrolę pod względem legalności, to jest zgodności z prawem, działań lub zaniechań organów administracji publicznej. Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne ma charakter ograniczony, co oznacza, że objęte są nią jedynie działania administracyjne wskazane w ustawie. W myśl natomiast art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, zaś § 2 cytowanego powyżej artykułu stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 5) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 6) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 7) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 8) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 9) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1- 4a. Nadto sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w wyroku z dnia 18 marca 2010 r. (sygn. akt II SA/Go 12/10), na który to powołał się w swojej skardze A.Ż., stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności Starosty z dnia [...] października 2009 r. nr [...], a określając obowiązek uiszczenia opłaty za kartę pojazdu uznał, że ma on charakter publicznoprawny, podlegający przepisom prawa materialnego administracyjnego. Zatem odmowa zwrotu opłaty uiszczonej za kartę pojazdu należy do czynności, na którą przysługuje skarga do sądu administracyjnego, zgodnie z powołanym przepisem art. 3 § 2 pkt 4 p.ps.a. Przedmiotem rozpoznawania niniejszej sprawy jest kwestia odmowy wypłaty przez Starostę należnych odsetek od nadpłaconej kwoty za kartę pojazdu w wysokości 264 zł, liczonych od dnia [...] kwietnia 2005 r. do dnia zwrotu bezprawnie pobranej kwoty tj. [...] czerwca 2010 r. Podkreślić trzeba, że mimo faktu, iż skarżący stosownie do art. 52 § 3 p.p.s.a. wystąpił w dniu [...] czerwca 2010 r. do organu z pisemnym wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, to żądanie zasądzenia odsetek od części uiszczonej opłaty nie może być rozpoznane przez sąd administracyjny. Sądy administracyjne nie orzekają o prawach i obowiązkach stron, w szczególności nie zasądzają na rzecz skarżącego żadnych kwot, nie rozstrzygają też o roszczeniach odszkodowawczych czy odsetkach (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 15 lipca 2010 r., sygn. akt II SA/GI 276/10, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.nsa.gov.pl). Wobec powyższego nie mamy do czynienia ze sprawą podlegającą kognicji sądów administracyjnych, lecz ze sprawą cywilną. W tym miejscu należy zaznaczyć, iż zarówno w orzecznictwie Sądu Najwyższego, jak i Trybunału Konstytucyjnego występuje tendencja do szerokiego rozumienia pojęcia sprawy cywilnej, wyznaczającego granice dopuszczalności drogi sądowej. Sprawami cywilnymi w rozumieniu art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43 póz. 296 ze późn. zm.), zwanej dalej k.p.c. są nie tylko sprawy ze stosunków cywilnoprawnych w rozumieniu art. 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16 póz. 93 ze późn. zm.), dalej k.c. Działaniem lub zaniechaniem, którego skutki mogą być rozpoznawane na drodze sądowej, są zdarzenia cywilnoprawne regulowane w Kodeksie cywilnym, takie jak czynność prawna czy też czyn niedozwolony, ale także akty administracyjne wywołujące skutki w zakresie prawa cywilnego. Droga sądowa jest dopuszczalna zawsze wtedy, gdy powód opiera swoje roszczenie na zdarzeniach prawnych, z których takie skutki mogą wynikać. Ocena sprawy na tle art. 1 k.p.c. zależy od przedmiotu procesu (przedstawionego pod osąd roszczenia) i przytoczonego przez powoda stanu faktycznego. Dopuszczalność drogi sądowej w żadnym razie nie zależy od wykazania istnienia roszczenia, ani też stosunku prawnego między stronami. Zadaniem sądu rozpatrującego sprawę jest dopiero zbadanie prawdziwości i zasadności roszczeń powoda (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 kwietnia 1998 r., sygn. akt l CKN 1000/97, OSNC 1999, nr 1, poz. 6, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 marca 1999 r., sygn. akt II CKN 984/98, OSNC 1999, nr 10, poz. 180, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 1999 r., sygn. akt II CKN 340/98, OSNC 1999, nr 9, poz. 161). Wyznaczony w powyższych orzeczeniach Sądu Najwyższego kierunek wykładni przepisu art. 1 k.p.c. przyjęty został także przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 10 lipca 2000 r., sygn. SK 12/99 (OTK Zbiór Urzędowy 2000, nr 5, póz. 143). Trybunał Konstytucyjny podkreślił, iż "(...) w zakresie pojęcia - sprawa cywilna - mieszczą się także roszczenia dotyczące zobowiązań pieniężnych, których źródło stanowią akty administracyjne, w szczególności - roszczenia o odsetki od należnych, a niewypłaconych w terminie świadczeń". Uwzględniając powyższą argumentację przyjąć należy, że roszczenie A.Ż. o stwierdzenie uprawnienia Starosty do wypłaty należnych odsetek ma charakter cywilnoprawny, a do jego rozpoznania powołane są sądy powszechne (art. 2 k.p.c.). Zdaniem Sądu dla dochodzenia roszczenia z tego tytułu droga sądowoadministracyjna nie byłaby wystarczająca, sąd administracyjny bowiem sprawuje kontrolę o charakterze zasadniczo kasacyjnym i nie dysponuje środkami pozwalającymi na realizację roszczeń o charakterze cywilnoprawnym. Podsumowując, wskazać trzeba, iż w ww. wyroku WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 18 marca 2010 r. również nie zasądzono na rzecz skarżącego kwoty 425 zł, a stwierdzono jedynie uprawnienie skarżącego do jej zwrotu. W przedmiotowej sprawie skarżący domaga się zasądzenia na jego rzecz odsetek od należności głównej (tj. 425 zł). Kodeks cywilny nie definiuje pojęcia odsetek. W doktrynie przyjmuje się jedynie swoiste wynagrodzenie za możliwość korzystania z cudzych pieniędzy lub innych zamiennych rzeczy ruchomych, albo że jest to wynagrodzenie za obracanie własnymi pieniędzmi, ale w cudzym interesie. Wobec tego, iż przedmiot sprawy dotyczy należności pieniężnych, czyli sprawy z zakresu prawa cywilnego, to sprawy te, z racji braku wyraźnego ustawowego odesłania do ich rozstrzygania w trybie administracyjnoprawnym należą, zgodnie z art. 2 § 1 i § 3 k.p.c. do właściwości sądu powszechnego. Stąd też, stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga podlega odrzuceniu, gdyż sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.