II SA/Go 693/09

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie WIkp. - Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 28 października 2009 r. w Gorzowie WIkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku E.M. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi w części przekraczającej 250 zł, 2. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. Dnia 18 września 2009 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynął wniosek E.M. o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu PPF w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku E.M. wskazała, że z wraz z mężem z tytułu umów o pracę osiągają dochód w wysokości 4.719,58 zł (brutto). Skarżąca podała, że konieczny jest remont domu w którym zamieszkują (wymiana okien, zmiana pokrycia dachu, wymiana pieca gazowego). Nadto oświadczyła, że wraz z mężem jest właścicielem mieszkania. W uzupełnieniu złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca przedłożyła rachunki związane z eksploatacją domu, mieszkania (czynsz - 227,31 zł), wyciąg z rachunku bakowego. Wniosek o udzielenie prawa pomocy okazał się częściowo zasadny. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej zwanej p.p.s.a.) prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (FZ 478/04, niepublikowane) stwierdził, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. W niniejszej sprawie nie - można przyjąć, aby zachodziły okoliczności przemawiające za przyznaniem E.M. prawa pomocy w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Należy zauważyć, ze skarżąca wraz z mężem dysponują stałymi dochodami w wysokości 4.719,58 zł (brutto). Nie jest to zatem bardzo niski dochód. Skarżąca nie ponosi znacznych wydatków związanych z leczeniem czy spłatą kredytu hipotecznego. Nie można także pominąć, że w postępowaniu w sprawie przyznania prawa pomocy badaniu podlega nie tylko dochód wnioskodawcy, ale także posiadany majątek. Z formularza PPF wynika, że poza domem w którym skarżąca wraz z rodziną mieszka, jest ona również właścicielem mieszkania. E.M. ma zatem realną możliwość uzyskania dodatkowego dochodu np. z tytułu umowy najmu mieszkania czyjego sprzedaży. W tym kontekście wymaga podkreślenia, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu. Dotyczy to osób bezrobotnych czy posiadających niskie świadczenia emerytalno-rentowe (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). Jednocześnie mając na względzie udokumentowane wydatki związane z poniesionymi kosztami remontu domu (3.190 zł) i dalszymi koniecznymi nakładami w tym zakresie a także fakt posiadania debetu na rachunki bankowym, uznano, że E.M. posiada możliwość częściowego pokrycia wpisu sądowego od skargi, który wynosi 500 zł. Dlatego też przyznano skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi powyżej 250 zł. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia.