II SA/Go 695/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz (spr.) Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Protokolant specjalista Magdalena Tyniec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Lubuskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki pawilonu usługowego oddala skargę. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. decyzją z dnia [...] roku wydaną na podstawie art. 51 ust.1 pkt. 2 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane /Dz. U. z 2003 r. Nr 207 póz. 2016 z późn. zm./ zwaną dalej Prawem budowlanym nałożył na U.P. obowiązek dostarczenia w terminie 30 dni od doręczenia niniejszej decyzji - oświadczenia o posiadanym prawie dysponowania na cele budowlane nieruchomością, na której na podstawie pozwolenia na budowę z dnia 29 maja 2001 roku wybudowała pawilon usługowy w [...], a której to decyzji stwierdzono nieważność w dniu 11 października 2001 roku. Postanowieniem Sądu Rejonowego w S. z dnia 15 grudnia 2004 roku sygn. akt l Ns 204/03 zniesiono współwłasność nieruchomości działek [...] położonych w [...] dzieląc ją na cztery działki wg projektu przygotowanego przez biegłego. W wyniku rozpoznania apelacji Sąd Okręgowy w Gorzowie Wlkp. postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2005 roku, sygn. akt V Ca 118/05 zmienił to postanowienie i oddalił wniosek o zniesienie współwłasności niezabudowanej stanowiącej działki [...] i określił sposób korzystania z w/w działek zgodnie ze sporządzonym przez biegłego planem w ten sposób, iż przyznał poszczególnym współwłaścicielom działki do wyłącznego korzystania w tym działkę oznaczoną literą E U.P.. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. decyzją z dnia 7 lipca 2005 roku, wydana na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 2 w związku z art. 51 ust.1 pkt 3 i ust. 7 Prawa budowlanego nakazał U.P. rozbiórkę przedmiotowego pawilonu usługowego bowiem w jego ocenie nie dostarczyła ona dokumentu potwierdzającego prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Prawo do wyłącznego korzystania nie jest równoznaczne z prawem do dysponowania nieruchomością w rozumieniu kodeksu cywilnego i prawa budowlanego. Lubuski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. po rozpatrzeniu odwołania U.P. od powyższej decyzji, decyzją z dnia [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o wykonaniu przez U.P. obowiązku nałożonego decyzją Sygn. akt II SA/Go 695/07 Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] roku. Od tej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wniósł W.K. w ocenie którego postanowienie Sądu Okręgowego w Gorzowie Wlkp. nie daje U.P. prawa do dysponowania nieruchomością w rozumieniu prawa budowlanego. Postępowanie to bowiem nie doprowadziło do zniesienia współwłasności nieruchomości, na której jest pawilon usługowy. Istniejący stan prawny zgodnie z art. 199 kc do wzniesienia na tej nieruchomości obiektu budowlanego wymaga nadal zgody wszystkich współwłaścicieli bowiem czynność ta przekracza zwykły zarząd nieruchomością. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. wyrokiem z dnia 18 maja 2007 roku, sygn. akt II SA/Go 107/06 uchylił zaskarżoną decyzję i wywiódł w uzasadnieniu, że w przedmiotowej sprawie przed sądem cywilnym nie została zniesiona współwłasność nieruchomości a wydzielenie działki do wyłącznego użytku oznacza, że istnieje domniemanie, że temu współwłaścicielowi przypadają pożytki i dochody z działki w sposób niepodzielny. Zarówno orzeczenie Sądu jak i porozumienie współwłaścicieli w sprawie podziału nieruchomości do korzystania może mieć różny zasięg a prawo współwłaściciela do zabudowy wydzielonej na jego rzecz części nieruchomości zależy od tego czy współwłaściciele ale także i Sąd dokonujący podziału /quoad usum/ godzili się na zabudowę poszczególnych działek. W niniejszej sprawie takiej zgody nie było a wszystkie czynności przekraczające zwykły zarząd nieruchomością wymagają zgody współwłaścicieli. Od tego wyroku skargi kasacyjne wywiedli Lubuski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. i U.P. nie godząc się z treścią wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 maja 2007 roku, sygn. akt II OSK 1869/06 obie skargi kasacyjne oddalił jako pozbawione usprawiedliwionych podstaw gdyż opierały się na błędnych założeniach nieznajdujących odzwierciedlenia w obowiązujących przepisach prawa ani poglądach doktryny czy też w orzecznictwie. Bezspornym jest że działka oznaczona literą E w postanowieniu Sądu Okręgowego w Gorzowie Wlkp. z dnia 15 kwietnia 2005 roku stanowi współwłasność i nie można posługiwać się stwierdzeniem tak jak to uczynił organ II instancji, iż Sygn. akt II SA/Go 695/07 powyższe postanowienie stanowi o zniesieniu współwłasności nieruchomości działek nr [...]. Podział quoad usum rodzi skutki jedynie w sferze obligacyjnej a nie zmienia stosunków własnościowych. Skoro w tym postanowieniu Sądu nie sprecyzowano, iż poszczególni współwłaściciele na przyznanych im do wyłącznego korzystania działkach mają prawo zabudowy to nie można takiego prawa domniemywać. To organ l instancji prawidłowo ocenił treść postanowienia Sądu Okręgowego a uzasadnienie tego Sądu opiera się na wykładni kodeksu cywilnego /art. 199, 201 i 206/ wynikającej z komentarzy do tego kodeksu i orzecznictwa. W żaden sposób nie można zgodzić się z interpretacja, iż prawo współwłasności w zakresie dysponowania nieruchomością jest tożsame z prawem własności. Dla Naczelnego Sądu Administracyjnego jak i Sądu l instancji nie ma wątpliwości że na mocy postanowienia Sądu Okręgowego w Gorzowie Wlkp. z dnia 15 kwietnia 2005 roku, U.P. nie uzyskała prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w rozumieniu art. 3 pkt. 11 Prawa budowlanego i tym samym przedstawienie organowi powyższego postanowienia nie stanowiło wykonania obowiązku nałożonego na inwestora decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] roku. Wobec tego wydanie decyzji z dnia [...] roku przez w/w organ nakazującej rozbiórkę przedmiotowego pawilonu było zgodne z przepisem art. 51 ust. 3 pkt. 2 Prawa budowlanego. Natomiast z naruszeniem powyższych przepisów została wydana zaskarżona decyzja Lubuskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 grudnia 2005 roku tak jak to ocenił Sąd l instancji. Rozpatrując zatem po raz drugi sprawę Lubuski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. decyzją [...] po ponownym rozpatrzeniu odwołania U.P. utrzymał zaskarżoną decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia 7 lipca 2005 roku, nakazującą rozbiórkę pawilonu usługowego w mocy. W uzasadnieniu organ przywołał argumentacje w ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym co do braku prawa skarżącej U.P. do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. od tej decyzji wniosła U.P. i zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie : Sygn. akt II SA/Go 695/07 art. 10 § 1 kpa ponieważ nie została powiadomiona o zakończeniu postępowania przez co została pozbawiona możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, art. 77 § 1 kpa w związku z art. 7, 8 i 9 kpa przez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w zakresie okoliczności związanych z prawem skarżącej do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i niepoinformowanie jej w jaki sposób mogła by uzyskać prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, art. 15 kpa poprzez faktyczne pozbawienie jej prawa do dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji ewentualnie o stwierdzenie jej nieważności. W uzasadnieniu podała, że przedmiotowy pawilon pobudowała na podstawie pozwolenia na budowę, które to dopiero później i bez jej winy zostało wyeliminowane z obrotu prawnego i że nie można uznać, iż powstał on w warunkach samowoli budowlanej. Pawilon ten powstał dla zabezpieczenia miejsc pracy jej bezrobotnych córek i organ głownie powinien być ukierunkowany na zalegalizowanie tej budowy a nie jej rozbiórki. Wyraziła także pogląd że będzie musiała wystąpić do Sądu cywilnego o wydanie orzeczenia zastępującego oświadczenie woli o wyrażeniu zgody na zabudowę ze strony tych współwłaścicieli którzy nie chcą się zgodzić na zabudowę na działce stanowiącej współwłasność. Twierdzi że zamierza to uczynić jak tylko zbierze stosowne środki finansowe. Wniosła także o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 6 listopada 2007 roku Sąd l instancji wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji, a zażalenie uczestnika postępowania W.K. na to postanowienie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił, /sygn. akt (l OZ 1386/077 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2008 roku pełnomocnik skarżącej przedłożył kserokopię pozwu jaki do Sądu Rejonowego w S. złożyła U.P. o wydanie wyroku zastępującego oświadczenie woli z datą prezentaty 8 kwietnia 2008 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Ocenę prawną co do różnicy pomiędzy prawem współwłasności a podziałem quodad usum wyraził w niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny w Sygn. akt II SA/Go 695/07 uzasadnieniu wyroku z dnia 18 maja 2007 roku a tym samym orzekł o niewywiązaniu się U.P. z obowiązku nałożonego na nią mocą decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] roku do dostarczenia dokumentu potwierdzającego prawo do dysponowania nieruchomością, na której został zlokalizowany obiekt budowlany. Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153 póz. 1270/zwanej dalej ppsa - przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Ocena prawna dotyczy więc właściwego zastosowania konkretnego przepisu prawa w indywidualnej sprawie. Z w/w przepisu ppsa wynika, że ta ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażona w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Stąd też w tej mierze wszelkie zarzuty skarżącej odnoszące się do oceny prawnej należało uznać za niezasadne. Także i pozostałe zarzuty skargi Sąd uznał za bezpodstawne gdy w szczególności skarżąca podnosi uchybienia organu z art. 10, 77 § 1 i 15 kpa. Okoliczność, iż nie została powiadomiona o zakończeniu postępowania przed wydaniem zaskarżonej decyzji Lubuskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego o tyle nie ma znaczenia w sprawie gdyż po oddaleniu skargi kasacyjnej zarówno skarżącej jak i organowi administracji przez NSA w dniu 18 maja 2007 roku, wyrok wraz z uzasadnieniem został doręczony a organ już nie prowadził żadnego postępowania administracyjnego stosując się do wskazanej przez ten Sąd wykładni prawa i oceny prawnej. W uzasadnieniu tego Sadu wyraźnie stwierdzono, iż decyzja organu l instancji nakazująca rozbiórkę jest zgodna z przepisem art. 51 ust. 3 pkt 2 prawa budowlanego, co oznaczało iż organ II instancji zgodnie z art. 153 ppsa utrzyma ją w mocy. Zarzut, iż organ administracji nie poinformował skarżącej o ewentualnej możliwości uzyskania przed sądem powszechnym zgody współwłaścicieli na przeznaczenie wspólnej nieruchomości na cele budowlane p tyle Sąd nie mógł uwzględnić zgodnie z art. 9 kpa, iż skarżącej ta możliwość była dobrze znana. Świadczy o tym stwierdzenie skarżącej U.P. na drugiej stronie skargi, iż zamierza wystąpić do sądu cywilnego z roszczeniem z księgi II działu IV " Sygn. akt II SA/Go 695/07 współwłasność,, o ile zbierze środki na ten cel. /karta 4 akt/. Przy czym brak środków na wniesienie sprawy do Sądu w świetle możliwości uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych, nie może być uznany za wiarygodną przyczynę zwłoki w tym zakresie. Skarga została wniesiona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w dniu 18 września 2007 roku, natomiast jak wynika z kserokopii pozwu przedstawionego Sądowi w dniu rozprawy skarżąca uczyniła to dopiero w przeddzień rozprawy przed sądem administracyjnym to jest w dniu 8 kwietnia 2008 roku. Zauważyć należy, iż zgodnie z art. 3 § 2 pkt. 1 ppsa przedmiotem kontroli Sądu jest działalność organów administracji publicznej w sprawach m. in. decyzji administracyjnych a zatem w chwili wydawania decyzji przez organ II instancji skarżąca od trzech lat - od ostatecznej decyzji z [...] roku wiedziała o ciążącym na niej obowiązku dostarczenia dokumentu potwierdzającego jej prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane a nadto przez ten czas korzystała z profesjonalnej pomocy prawnej zarówno przy odwołaniu się od decyzji organu l instancji jak i przy wniesieniu skargi kasacyjnej w sprawie II SA/Go 107/06. Zarzut naruszenia art. 15 kpa formułujący zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego uznać należało za całkowicie chybiony skoro w przedmiotowej sprawie organ l instancji Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S., wydał decyzję w przedmiocie rozbiórki w dniu 7 lipca 2005 roku a organ II instancji Lubuski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. wydał decyzję w dniu 1 sierpnia 2007 roku, utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję organu l instancji w mocy. Te zatem okoliczności zadecydowały, iż Sąd uznając skargę za niezasadną z mocy art. 151 ppsa oddalił ją.