II SA/Go 697/07

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. – Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2007 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na postanowienie Lubuskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary z tytułu nielegalnego użytkowania budynku p o s t a n a w i a : 1. przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. ustanowić adwokata. W związku z wezwaniem do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi w wysokości 400 zł, T.S. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, iż z tytułu działalności gospodarczej osiąga dochód w wysokości 900 zł, nie posiada oszczędności. W uzupełnieniu złożonego wniosku T.S. przedstawił koszty związane z eksploatacją domu (energia elektryczna – 150 zł, gaz – 120 zł, opał 100 zł, woda – 28 zł) a także koszt zakupu lekarstw (100 zł) oraz wyżywienia (470 zł). Skarżący wskazał, iż przeciwko niemu prowadzone jest sądowe postępowanie egzekucyjne oraz oświadczył, że nie posiada rachunków bankowych. Wniosek zawiera usprawiedliwione podstawy. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a.) prawo pomocy w zakresie całkowitym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika podatkowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (FZ 478/04, niepublikowane) stwierdził, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. W świetle podanych przez T.S. faktów oraz załączonych dokumentów należy uznać, że znajduje się on w trudnej sytuacji materialnej. Skarżący z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej osiąga niewielki dochód (900 zł), co znajduje potwierdzenie w załączonym zeznaniu podatkowym za 2006 r. Brak jakichkolwiek racjonalnych przesłanek, aby zakwestionować prawdziwość oświadczenia skarżącego co do wysokości osiąganych dochodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Nadto przeciwko skarżącemu zostało wszczęte przez Komornika Sądowego Rewiru I przy Sądzie Rejonowym w N. postępowanie egzekucyjne w celu wyegzekwowania należności głównej w wysokości 1.105,41 zł. Egzekucja została skierowana do ruchomości, wynagrodzenia za pracę, wierzytelności oraz nieruchomości. Skarżący posiada również zadłużenie z tytułu należności za energię elektryczną. W tej sytuacji fakt posiadania przez T.S. majątku w postaci nieruchomości rolnej (6,24 ha) nie podważa tezy o braku posiadania środków, które mógłby skarżący przeznaczyć na pokrycie kosztów postępowania sądowego. W tym stanie rzeczy uznano, że oświadczenie skarżącego odnośnie jego sytuacji majątkowej jest zgodne z prawdą. W konkluzji należy stwierdzić, że wniosek T.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym zawiera usprawiedliwione podstawy i dlatego został w całości uwzględniony. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia.