II SA/Go 699/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.G. na decyzję Burmistrza z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. odmówić przyznania prawa pomocy. A.G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję Burmistrza z dnia [...] czerwca 2020 r., nr [...], w której organ w pkt 1 nie przyznał specjalnego zasiłku opiekuńczego dla A.G. w związku z opieką nad niepełnosprawną matką K.G. na okres od 2019-10-[...] do 2020-01-[...], w pkt 2 przyznał specjalny zasiłek opiekuńczy dla A.G. w związku z opieką nad niepełnosprawną matką K.G. w wysokości 620, 00 zł miesięcznie na okres od 2020-02-[...] do 2020-10-[...], w pkt 3 przyznane świadczenia wypłacać w okresach miesięcznych z góry w dniach 15-30 każdego miesiąca (...), w pkt 4 specjalny zasiłek opiekuńczy za miesiąc luty-maj 2020 r. wypłacić w dniach 15-30 czerwca 2020 r. W skardze zawarty został wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych, który zarejestrowano pod sygn. II SPP/Go 107/23. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi Sąd bada legitymację skargową, zachowanie terminu oraz warunków formalnych skargi, a przede wszystkim dokonuje oceny dopuszczalności skargi. W myśl art. 52 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej p.p.s.a.) skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (§ 1). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (§ 2). Przy czym zgodnie z art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a. Powołane przepisy wyrażają generalną zasadę, że wniesienie skargi do sądu administracyjnego wymaga uprzedniego uruchomienia środków prawnych dostępnych w administracyjnym toku instancji. Oznacza to, że w niniejszym przypadku skarga do sądu administracyjnego przysługiwałaby skarżącemu od decyzji organu II instancji wydanej w wyniku rozpoznania odwołania wniesionego przez stronę od decyzji organu I instancji. Niemożliwe jest natomiast zaskarżenie decyzji, od której przysługiwało stronie odwołanie do organu wyższego stopnia. Chcąc poddać kontroli sądowej decyzję organu I instancji strona musi wyczerpać tryb odwoławczy, a następnie w stosownym terminie (30 dni) zaskarżyć do sądu decyzję wydaną na skutek tego odwołania, czyli decyzję organu II instancji. Tylko w wyniku tak złożonej skargi sąd może badać prawidłowość postępowania prowadzonego przed organami administracyjnymi. Przedmiotem złożonej w niniejszej sprawie skargi A.G. uczynił decyzję Burmistrza z dnia [...] czerwca 2020 r., nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego – a więc decyzję organu I instancji, od której w administracyjnym toku instancji przysługiwało skarżącemu odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Przy czym o przysługującym od decyzji Burmistrza odwołaniu, a także o sposobie i terminie jego wniesienia, skarżący został przez organ prawidłowo pouczony. Odczytując natomiast treść skargi, w której sformułowano żądanie odszkodowania, to tego rodzaju sprawa nie podlega rozpoznaniu przez sąd administracyjny. W tej sytuacji należało uznać skargę za niedopuszczalną i działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. orzec jak w pkt 1 sentencji postanowienia. Odnosząc się do wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych, trzeba zauważyć, że w myśl art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi. O oczywistej bezzasadności skargi można mówić natomiast wówczas, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia (por. postanowienia NSA z 30 stycznia 2013 r., II OZ 37/13 oraz z 5 marca 2013 r., I OZ 152/13 – publ. CBOSA). W niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy został zawarty w skardze, która podlega odrzuceniu z powodu niedopuszczalności. W konsekwencji, na podstawie art. 247 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 2 sentencji postanowienia. Marginalnie trzeba przy tym zauważyć, że strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej – na mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. – nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych.