II SA/Go 702/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński Asesor WSA Jarosław Piątek (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2020 r. sprawy ze skargi K.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...]. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pieniężnego I. oddala skargę. II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim na rzecz radcy prawnego K.O. wynagrodzenie w kwocie 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększone o należną stawkę podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. Decyzją z [...] lipca 2019 r., nr [...], Kierownik Działu Świadczeń Centrum Pomocy w Rodzinie, działający z upoważnienia Prezydenta [...]., na podstawie art. 2 ust. 1, art. 4, art. 6 ust. 1 pkt 10, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 8 ust.11, art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1508 ze zm., dalej: u.p.s.), modułu III.2.1 Załącznika do uchwały nr 140 rady Ministrów z dnia 15 października 2018 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i w domu na lata 2019-2023 (M.P. 2018, poz. 1007), art. 7, art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, dalej: K.p.a.), odmówił przyznania K.R. świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Posiłek w szkole i w domu". W uzasadnieniu organ wskazał, że 12 lipca 2019 r. K.R. złożyła wniosek o udzielenie pomocy na zakup posiłku lub żywności w ramach programu "posiłek w szkole i w domu". W wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego organ ustalił, że K.R. prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, zamieszkuje w mieszkaniu dwupokojowym z kuchnią i łazienką, które nabyła za kwotę 108.000 zł (akt notarialny z dnia [...] maja 2019 nr [...]). Środki pieniężne strona uzyskała ze sprzedaży mieszkania własnościowego za kwotę 145.000 zł (akt notarialny z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...]). Organ wskazał, że zgodnie z modułem III.2.1 załącznika do uchwały nr 140 Rady Ministrów z 15 października 2018 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2019 (M.P. 2018/1007) ze środków przekazywanych w ramach Programu gminy udzielają wsparcia osobom spełniającym warunki otrzymania pomocy wskazane w ustawie z dnia 12 marca 2001 r. o pomocy społecznej oraz spełniającym kryterium dochodowe w wysokości 150% kryterium o którym mowa w art. 8 u.p.s. Organ powołał się na treść art. 8 ust. 11 u.p.s., zgodnie z którym w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty: 1) kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, 2) kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie - kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Organ I instancji działając na podstawie art. 8 ust. 3 u.p.s. ustalił dochód strony w wysokości 3.770,42 zł, na który składa: emerytura w kwocie 935 zł oraz dochód w kwocie 2.835,42 zł. Organ podał, że kwota 2.835,42 zł została obliczona w ten sposób, że różnica pomiędzy ceną uzyskaną ze sprzedaży mieszkania a przeznaczoną na zakup mieszkania (37.000 zł) wraz z kosztami notarialnymi (2.975 zł), czyli kwota 34.025 zł została zgodnie z art. 8 ust. 8 ust. 11 u.p.s. podzielona na okres 12 miesięcy. W konsekwencji organ stwierdził, że dochód strony przekracza określone w art. 8 ust. 1 u.p.s. kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, tj. 701 zł a także 150% kryterium dochodowego, czyli kwotę 1051 zł o kwotę 2.718,92 zgodnie z modułem III.2.1 załącznika do uchwały nr 140 Rady Ministrów z 15 października 2018 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2019 (M.P. 2018/1007). Z powyższych względów organ odmówił przyznania K.R. świadczenia pieniężnego na zakup żywności w ramach wieloletniego rządowego programu "posiłek w szkole i w domu". Od powyższej decyzji K.R. złożyła odwołanie, w którym podniosła, że środki pochodzące z emerytury są niewystarczające na pokrycie kosztów utrzymania oraz na zakup leków. Nadto skarżąca podała, że nie otrzymała kwoty ze sprzedaży mieszkania. Decyzją z [...] września 2019 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO), działając na podstawie art. 2, art. 7, art. 8 ust. 1,3,4, art. 39, art. 106 u.p.s., art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., uchwały nr 140 Rady Ministrów z 15 października 2018 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego rządowego programu "posiłek w szkole i w domu" na lata 2019 (M.P. 2018/1007) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że K.R. sprzedała większe mieszkanie za 145.000 zł a kupiła mniejsze za 108.000 zł, a zatem w miesiącu maju 2019 r. osiągnęła dochód w kwocie 37.000 zł. Zdaniem organu II instancji dochód jaki otrzymała strona nie został wymieniony w art. 8 ust. 4 u.p.s. i dlatego musi on zostać wliczony przy obliczaniu kryterium dochodowego przy badaniu czy strona kwalifikuje się do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej. Organ wskazał, że organ I instancji mając na uwadze treść art. 8 ust. 11 u.p.s. dokonał prawidłowego obliczenia dochodu strony. Dochód ten w wysokości 3.770,42 zł przekracza kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej tj. 701 zł, a także 150% kryterium dochodowego, czyli kwotę 1051 zł zgodnie z modułem III.2.1 załącznika do uchwały nr 140 Rady Ministrów z 15 października 2018 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego rządowego programu "posiłek w szkole i w domu" na lata 2019 (M.P. 2018/1007). Dlatego też wniosek odwołującej o przyznanie świadczenia pieniężnego na zakup żywności w ramach wieloletniego rządowego programu "posiłek w szkole i w domu" nie mógł zostać uwzględniony. SKO podkreśliło, że odwołująca nie uprawdopodobniła, że nie otrzymała pieniędzy z tytułu sprzedaży mieszkania. Z aktów notarialnych wynika, że doszło do transakcji sprzedaży mieszkania przez K.R. w kwocie 145.000 zł oraz kupna mniejszego mieszkania w kwocie 108.000 zł. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. złożyła K.R. W uzasadnieniu skarżąca podała, iż przedmiotowa decyzja jest dla niej krzywdząca. Odpowiadając na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2020 r. pełnomocnik skarżącej ustanowiony z urzędu radca prawny K.O. zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, które to miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 77 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie i rozpoznanie w sposób niewszechstronny w zakresie nieuwzględnienia poniesionych przez skarżącą kosztów związanych z prowizją dla biura pośredniczącego w transakcji sprzedaży nieruchomości. Pełnomocnik podniosła, że skarżąca, przed sprzedażą mieszkania była zmuszona pożyczyć pieniądze od sąsiadek, a także poniosła koszty związane z zapłatą prowizji (4.200 zł) za pośrednictwem biura. Nadto wskazała, że istnieje ryzyko, że skarżąca z uwagi na swój stan zdrowia (zaniki pamięci) została wykorzystana i nie otrzymała pieniędzy wskazanych w akcie notarialnym. Pełnomocnik wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przyznanie pełnomocnikowi skarżącej kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.). Materialnoprawną podstawę powyższych decyzji stanowiły przepisy u.p.s. oraz modułu III.2.1 Załącznika do uchwały nr 140 Rady Ministrów z dnia 15 października 2018 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i w domu na lata 2019-2023 (M.P. 2018, poz. 1007). Zgodnie z art. 39 ust. 1 u.p.s., zasiłek celowy może zostać przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 2). Wskazać należy, że decyzja w sprawie zasiłku celowego ma znamiona aktu uznaniowego, a zatem spełnienie wymogów określonych w tym przepisie, a także wymogu dotyczącego kryterium dochodowego (art. 8 u.p.s.) otwiera możliwość przyznania zasiłku celowego, przy czym podjęcie rozstrzygnięcia pozytywnego w tej sprawie nie jest obowiązkiem organu. W sprawie jest bezsporne, że K.R. sprzedała w 2019 r. mieszkanie a następnie przeznaczyła część środków na zakup nowego mieszkania za kwotę 108.000 zł. Orzekające w sprawie organy uznały kwotę uzyskana z tytułu sprzedaży domu – z wyłączeniem kwoty przeznaczonej na zakup mieszkania wraz z kosztami notarialnymi – za dochód w rozumieniu art. 8 ust. 3 u.p.s. Należy wskazać, że stosownie do art. 8 ust. 3 u.p.s., za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. W art. 8 ust. 4 u.p.s. wymieniono natomiast źródła przychodów, których nie należy wliczać do dochodu określonego w art. 8 ust. 3 u.p.s. Stosownie zaś do art. 8 ust. 11 pkt 1 u.p.s., w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. W orzecznictwie wskazuje się, że dochód uzyskany ze sprzedaży mieszkania o ile przeznaczony zostanie na zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych nie wlicza się do dochodu w rozumieniu u.p.s. Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwość (art. 2 ust. 1 u.p.s.), zaś wykładnia przepisów prawa nie może prowadzić do unicestwienia zadań i celów pomocy społecznej (wyrok WSA w Szczecinie z dnia 16 maja 2019 r., II SA/Sz 36/19, www.orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej CBOSA). Powyższe stanowisko znajduje oparcie w przepisach ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1387 ze zm. – dalej u.p.d.o.f.). Art. 30e u.p.d.o.f. reguluje opodatkowanie dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c tej ustawy. Z art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f. wynika, że wolne od podatku dochodowego są dochody z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, o których mowa w art. 30e, w wysokości, która odpowiada iloczynowi tego dochodu i udziału wydatków poniesionych na własne cele mieszkaniowe w przychodzie z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, jeżeli począwszy od dnia odpłatnego zbycia, nie później niż w okresie trzech lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie, przychód uzyskany ze zbycia tej nieruchomości lub tego prawa majątkowego został wydatkowany na własne cele mieszkaniowe; udokumentowane wydatki poniesione na te cele uwzględnia się do wysokości przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych. Zasady opodatkowania dochodów, określone w art. 30e u.p.d.o.f., nie są zatem jednolite. Dochód, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 131, jest wolny od podatku dochodowego. Dochód, do którego nie ma zastosowania art. 21 ust. 1 pkt 131, nie jest wolny od podatku dochodowego. Z kolei art. 8 ust. 3 pkt 1 u.p.s. posługuje się określeniem przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Oznacza to, że przychodem stanowiącym dochód w rozumieniu tego przepisu, jest dochód, który nie jest wolny od podatku (art. 30e ust. 4 pkt 1) (zob. wyrok NSA z dnia 11 października 2016 r., I OSK 328/15, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 9 maja 2019 r., II SA/Po 820/18, odmiennie: wyrok NSA z dnia 12 lutego 2019 r., I OSK 2617/18 CBOSA). W rozpoznawanej sprawie środki otrzymane przez skarżącą z tytułu zbycia nieruchomości zostały wydatkowe w przeważającej części na zakup lokalu mieszkalnego, a więc służyły wyłącznie zapewnieniu podstawowej potrzeby bytowej skarżącej. Z powyższych względów zdaniem Sądu organy rozstrzygające w niniejszej sprawie słusznie nie wliczyły do dochodu skarżącej kwoty 108.000 zł, która została przeznaczona na zakup mieszkania, a więc na realizację własnych celów mieszkaniowych, a jedynie różnicę pomiędzy ceną uzyskaną ze sprzedaży mieszkania a kwotą przeznaczoną na zakup mieszkania wraz z kosztami notarialnymi. Należy dodać, że spłata kredytu (pożyczki) zaciągniętego na zakup zbytej nieruchomości nie stanowi wydatku na cele mieszkaniowe, dla którego przewidziano omawiane zwolnienie podatkowe. W ocenie Sądu organy mając na uwadze treść art. 8 ust. 11 pkt 1 u.p.s. dokonały prawidłowego obliczenia dochodu skarżącej. Łączny dochód skarżącej wyniósł 3.770,42 zł na który składa się emerytura w kwocie 935 zł oraz dochód w kwocie 2.835,42 zł. W konsekwencji organy zasadnie stwierdziły, że dochód strony przekracza określone w art. 8 ust. 1 u.p.s. kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, tj. 701 zł a także 150% kryterium dochodowego, czyli kwotę 1051 zł o kwotę 2.718,92 zgodnie z modułem III.2.1 załącznika do uchwały nr 140 Rady Ministrów z 15 października 2018 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2019-2023 (M.P. 2018/1007). Z powyższych względów wniosek skarżącej o przyznanie świadczenia pieniężnego na zakup żywności w ramach wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i w domu" nie mógł zostać uwzględniony. Odnosząc się do twierdzenia pełnomocnika skarżącej, że skarżąca mogła nie otrzymać pieniędzy, o których mowa w akcie notarialnym należy podnieść, że z aktu notarialnego – jako dokumentu urzędowego (art. 76 § 1 k.p.a.) - wynika domniemanie autentyczności i zgodności z prawdą zawartych w nim oświadczeń. Dopóki umowa zawarta w formie aktu notarialnego nie zostanie wzruszona w trybie prawem przewidzianym i funkcjonuje w obrocie prawnym, dopóty winna być uwzględniana przez wszystkie podmioty, a w szczególności przez organy administracji publicznej (zob. wyrok NSA z dnia 15 marca 2012 r., I OSK 1882/11, CBOSA). W konsekwencji należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie naruszała ani przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, ani przepisów postępowania w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw należało oddalić. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 68). ----------------------- # 2