II SA/Go 708/07

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie WIkp. - Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2007 r. w Gorzowie WIkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody Lubuskiego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi ponad 250 zł, 2. ustanowić adwokata, 3. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. W związku z wezwaniem do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi w wysokości 500 zł, Z. O. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że wraz z żoną utrzymują się z jego emerytury w wysokości 1420 zł (netto). Z. O. wskazał, że ponosi znaczne koszty związane z leczeniem żony (odpłatność za turnus rehabilitacyjny - 425 zł), a także z utrzymaniem domu. Skarżący przedstawił ponoszone wydatki (podatek od nieruchomości za IV kwartał 2007 r. - 232 zł, opłaty za energię elektryczną - 286 zł, wodę, gaz - 189 zł, opał -600 zł, koszty leczenia) oraz przedłożył wyciąg z rachunku bankowego. Wniosek okazał się częściowo zasadny . W myśl art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej zwanej p.p.s.a.) prawo pomocy w zakresie całkowitym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika podatkowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Należy wskazać skarżącemu, iż co do zasady, prawo pomocy obejmuje osoby nie osiągające żadnych dochodów lub osiągające dochód wybitnie niski, który nie pozwala na uiszczenie kosztów, nawet przy poczynionych oszczędnościach w wydatkach koniecznych. Tak więc przepisy o prawie pomocy mają zastosowanie wyłącznie do osób, które mimo największych starań nie mogą poczynić oszczędności i ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (FZ 478/04, niepublikowane) stwierdził, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. W niniejszej sprawie nie można przyjąć, aby zachodziły okoliczności przemawiające za przyznaniem Z. O. prawa pomocy w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Nie negując bowiem ponoszonych znacznych wydatków związanych z eksploatacją nieruchomości, kosztami leczenia żony, należy wskazać, iż skarżący posiada oszczędności. Z wyciągu z rachunku bankowego wynika bowiem, iż dysponuje wolnymi środkami pieniężnymi (1322 zł -stan na 7 grudnia 2007 r.). Jak już wyżej wskazano, prawo pomocy może być przyznane wyłącznie osobom, które nie posiadają jakichkolwiek środków pieniężnych z których mogłyby pokryć koszty sądowe. Uwzględniając powyższe okoliczności należy stwierdzić, iż sytuacja majątkowa skarżącego umożliwia mu przeznaczenie pewnych środków na pokrycie kosztów sądowych i dlatego przyznano mu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi powyżej 250 zł. Uiszczenie przez skarżącego wpisu w powyższej wysokości, nie pozbawia go możliwości zaspokojenia innych podstawowych potrzeb życiowych. Zasadnym natomiast okazał się wniosek Z. O. w przedmiocie ustanowienia zawodowego pełnomocnika. Uznano bowiem, iż dodatkowy wydatek związany z ustanowieniem zawodowego pełnomocnika przekracza możliwości finansowe skarżącego. Reasumując należy uznać, że wniosek Z. O. o przyznanie prawa pomocy w znacznej części zasługiwał na uwzględnienie. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia.