II SA/Go 711/10

POSTANOWIENlE Dnia 5 listopada 2010 r. Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. - Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2010 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.M. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] r. [...] w przedmiocie wymeldowania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 24 września 2010 r., M.M. została wezwana do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi w wysokości 100 zł. W terminie otwartym do uiszczenia wpisu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynął 5 października 2010 r. wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu PPF w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych . W uzasadnieniu wniosku skarżąca podał, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. M.M. wskazała, że przebywa z córką w [...] a jej dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wynosi 700 euro. Stałe wydatki wynoszą zaś 600 euro. Na podstawie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 14 października 2010 r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia w terminie 7 dni złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez: 1. przedłożenie rachunków potwierdzających ewentualnie ponoszone koszty zakupu leków (leczenia), 2. przedłożenie wyciągu z wszystkich posiadanych rachunków bankowych za okres od 09/2010 do 10/2010 r., 3. dokumentu potwierdzającego wysokość osiąganego dochodu tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. M.M. nie odpowiedziała na powyższe wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wniosek nie jest uzasadniony. Należy wskazać, że kierując się treścią formularza PPF przyjęto, że M.M. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej zwanej p.p.s.a.) prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Należy podkreślić, że co do zasady, prawo pomocy obejmuje osoby nie osiągające żadnych dochodów lub osiągające dochód wybitnie niski, który nie pozwala na uiszczenie kosztów, nawet przy poczynionych oszczędnościach w wydatkach koniecznych. Tak więc przepisy o prawie pomocy mają zastosowanie wyłącznie do osób, które mimo największych starań nie mogą poczynić oszczędności i ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (FZ 478/04, niepublikowane) stwierdził, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. W niniejszej sprawie nie można przyjąć, że wniosek M.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jest uzasadniony. Zważyć bowiem trzeba, że ciężar dowodu wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie występującej z takim wnioskiem. Skarżąca nie przedłożyła dokumentu potwierdzającego wysokość osiąganego dochodu i innych wskazanych w wezwaniu do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. W tej sytuacji nie można jedynie w oparciu o okoliczności podane w formularzu PPF stwierdzić, że skarżąca wykazała istnienie przesłanki określonej w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Nie można także tracić z pola widzenia, że wpis od skargi w przedmiotowej sprawie wynosi 100 zł, czyli jest to najniższy wpis pobierany w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W tym kontekście warto podkreślić, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu. Tytułem przykładu można wymienić osoby bezrobotne, korzystające z pomocy społecznej czy otrzymujące bardzo niskie świadczenia emerytalno-rentowe. W konkluzji należy zatem stwierdzić, że wniosek M.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia.